Iστορική έρευνα για τον τεκκέ του Μουράτ Ρέις

Συζητείται το θέμα στο δημοτικό συμβούλιο Ρόδου Την ανάθεση της ιστορικής έρευνας για τον Τεκκέ του Μουράτ Ρείς στη Ρόδο και την τεκμηρίωση με βάση το επιγραφικό υλικό στις επιτύμβιες στήλες, καλείται να εγκρίνει το δημοτικό συμβούλιο Ρόδου στη συνεδρίασή του της Τετάρτης 28 Μαρτίου. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη σχετική εισήγηση της Διεύθυνσης Μεσαιωνικής Πόλης, σκοπός της πρότασης αυτής είναι η συνέχιση της ιστορικής έρευνας και τεκμηρίωσης του ιδιαίτερου ρόλου που κατείχε ο μνημειακός χώρος του συγκροτήματος του Μουράτ Ρείς και, κατ’ επέκταση, η πόλη της Ρόδου, στη μακρόχρονη ιστορία της οθωμανικής κυριαρχίας της νήσου, με βάση την καταγραφή και, περαιτέρω, την ιστορική ανάλυση με βάση οθωμανικές πηγές του επιγραφικού υλικού που εμπεριέχετο στις επιτύμβιες στήλες του συγκροτήματος. Η χρονική διάρκεια των εργασιών εκτιμάται στον ένα χρόνο και το κόστος τους στα 28.884 ευρώ. Η σύμβαση θα συναφθεί με τον Δρ. Τζων Ρόμπερτς Μπαρνς ο οποίος είναι ιστορικός της Οθωμανικής περιόδου και εκτός από την έγκριση ανάθεσης της ιστορικής έρευνας, από το δημοτικό συμβούλιο ζητείται και η διάθεση πίστωσης του ποσού των 22.000 ευρώ. Σύμφωνα με τη σχετική εισήγηση: Σε πρώτη φάση, με την προηγούμενη σύμβαση εκπόνησης μελέτης μεταξύ του μελετητή και του Δήμου Ροδίων, καταγράφηκαν και μελετήθηκαν 234 επιτύμβιες στήλες που βρίσκονται σήμερα εντός των ορίων του συγκροτήματος του Μουράτ Ρεΐς. Οι στήλες αυτές αντιπροσωπεύουν ένα μόνο τμήμα των στηλών που αποτελούσαν το κοιμητήριο, εφόσον, το 1925, την ίδια περίοδο που η ιταλική διοίκηση καθαίρεσε όλους τους τουρκικούς τάφους και στήλες γύρω από τα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου, καθαίρεσε και έναν μεγάλο αριθμό των στηλών που αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα του Μουράτ Ρείς, με στόχο τη δημιουργία των γηπέδων τέννις και την ευρύτερη ανάπλαση της περιοχής. Με το τέλος της α’ φάσης της μελέτης, για πρώτη φορά στην ιστορία από την ίδρυση του κοιμητηρίου τεκκέ του Μουράτ Ρεΐς, γνωρίζουμε επακριβώς την ταυτότητα και ρόλο των διακοσίων τριάντα τεσσάρων ατόμων (και των επικεφαλής των οικογενειών τους) που είναι θαμμένα σήμερα εντός των ορίων του κοιμητηρίου, και που ανήκαν αποκλειστικά στην οθωμανική αυτοκρατορία ο υπόλοιπος τουρκικός πληθυσμός ταφόταν εκτός των τειχών της Μεσαιωνικής Πόλης. Όμως, ο αριθμός αυτός των στηλών δεν καλύπτει τέσσερις αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας της Ρόδου (15221912). Τίθεται λοιπόν το ερώτημα της τύχης των υπολοίπων στηλών του Μουράτ Ρείς που καθαιρέθηκαν από τους Ιταλούς το 1925. Μία προκαταρκτική ανάγνωση και πρόχειρη καταγραφή των στηλών από το μελετητή εντόπισε στο χώρο του Γκανί Αχμέτ περί τις 300, τουλάχιστον, αξιόλογες επιτύμβιες στήλες που, σύμφωνα με την ημερομηνία ταφής, χρονολογούνται στον 17ο, 18ο, 19ο και αρχές του 20ού αιώνα, οι δε επιγραφές τους είναι σκαλισμένες στα οθωμανικά, στην αραβική γραφή, και απευθύνονται σε Οθωμανούς αξιωματούχους και τα συγγενικά τους μέλη. Γνωρίζοντας ότι, στο θέμα της ταφής, υπήρχε σαφής διάκριση μεταξύ των υπηκόων και της εξουσίας στην οθωμανική αυτοκρατορία, αυτές οι στήλες και οι σαρκοφάγοι οφείλουν να ανήκουν στον αρχικό εδαφικό σχηματισμό του Μουράτ Ρείς, δηλ. του ταφικού συγκροτήματος που εξυπηρετούσε αποκλειστικά την οθωμανική αυτοκρατορία. Με βάση τα παραπάνω, για την ολοκλήρωση του θέματος της καταγραφής και ιστορικής τεκμηρίωσης του ρόλου του Μουράτ Ρείς, κρίνεται απαραίτητη η δεύτερη φάση της καταγραφής του επιγραφικού υλικού 240 τουλάχιστον επιλεγμένων στηλών που κρίνεται ότι ανήκαν στον Μουράτ Ρεΐς και, αφού αφαιρέθηκαν από τη θέση τους κατά την ιταλοκρατία, μεταφέρθηκαν στο νεκροταφείο του Γκανί Αχμέτ στο Ζέφυρο της Ρόδου. Για τη δεύτερη αυτή φάση δεν υπάρχει προηγούμενη καταγραφή ή δημοσίευση. Η έρευνα μεθοδολογικά περιλαμβάνει τρία στάδια: • Το πρώτο στάδιο αφορά την αντιγραφή (στα οθωμανικά, στην αραβική γραφή), μεταγλώτισση (σε λατινικούς χαρακτήρες με βάση το επίσημο επιστημονικό σύστημα μεταγλώτισσης της οθωμανικής της Εγκυκλοπαίδειας του Ισλάμ), μετάφραση στα τουρκικά και στα αγγλικά περίπου 240 στηλών που εμπεριέχονται σήμερα στο νεκροταφείο του Γκανί Αχμέτ αλλά εκτιμάται ότι βρίσκονταν αρχικά στο μνημειακό χώρο του Μουράτ Ρεΐς. • Το δεύτερο στάδιο αφορά την ιστορική έρευνα, με τη χρήση διεθνώς αναγνωρισμένων οθωμανικών και τουρκικών βιβλιογραφικών πηγών (π.χ. Sicilli osmani), στη βιογραφία και ιστορική συμβολή, όπου είναι δυνατή η ταύτιση του ατόμου, των προσωπικοτήτων που αναφέρονται στις επιγραφές. Το στάδιο αυτό περιλαμβάνει την ακριβή αναφορά στις βιβλιογραφικές πηγές για τη μελλοντική χρήση από ερευνητές. • Το τρίτο στάδιο αφορά την τελική σύνθεση της ιστορικής πληροφόρησης, με σκοπό τη δημοσίευση του υλικού, συμπεριλαμβανομένης της προηγούμενης έρευνας στην Α’ Φάση.