“Kως 1912-1948, από την Κατοχή στην Ενσωμάτωση”

«Η ιστορία, αυτό έχει σκοπό. Όχι απλώς να μην ξεχαστούν οι αγώνες, ο θάνατος απ’ όλες τις πλευρές, η επιτυχία ή τα γεγονότα, αλλά κυρίως να γίνουν παράδειγμα, ώστε να μην υποπέσουμε στα ίδια λάθη. Να αποφύγουμε την ματαιοδοξία και τον πόλεμο» «Ο ναζισμός είναι ένα δηλητήριο που μπαίνει στις ψυχές των ανθρώπων επειδή κεντρίζει το ναρκισσισμό τους και ακυρώνει τη σκέψη και τα συναισθήματα. Γίνονται μάζα και φοβερά επικίνδυνοι» Το πάθος του για την ιστορία του τόπου μας, είναι γνωστό από προηγούμενα βιβλία του. Με το νέο του όμως πόνημα «Κως 1912 – 1948, από την Κατοχή στην Ενσωμάτωση», ξεπερνάει ακόμα και τον ίδιο του τον εαυτό. Ο λόγος για τον Κώο συγγραφέα (ψυχίατρος στο επάγγελμα) Κώστα Κογιόπουλο. Το υλικό για το δίτομο έργο του, το συγκέντρωνε όντας φοιτητής στην Ιταλία. Χρόνια ολόκληρα σιγόκαιε μέσα του το πάθος να το ολοκληρώσει. «Συγκέντρωνα πολλά χρόνια το υλικό, χωρίς να ξέρω πώς θα το μορφοποιήσω», είπε ο συγγραφέας στον «Σ». Εκτός των ερευνών του στην Ιταλία, ταξίδεψε σε Γερμανία, Αγγλία (αναφέρει λεπτομερειακά τις πηγές για την έρευνά του, είτε μέσω εγγράφων και αρχείων, είτε από μαρτυρίες επιζώντων, με απίστευτο φωτογραφικό, μεγάλο μέρος του οποίου δημοσιεύεται για πρώτη φορά) μέχρι που ήρθε το πλήρωμα του χρόνου πριν περίπου πέντε χρόνια και ξεκίνησε το «δέσιμο» του υλικού, στο οποίο συνέχιζε να προσθέτει νέες πληροφορίες. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο «η εξόντωση των Εβραίων της Κω» (περιγράφει όλη την τραγική οδύσσειά τους), όπου ο κ. Κογιόπουλος παρουσιάζει για πρώτη φορά φωτογραφίες των ανθρώπων και η έρευνα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη στη διάσταση, όχι μόνο της δολοφονίας τους, αλλά και άλλων, όπως η οικονομική (εβραϊκές περιουσίες, τις οποίες «κέρδισαν» Δωδεκανήσιοι και κατακτητές). Ο συγγραφέας επισκέφθηκε το ʼουσβιτς, εκεί που έκαψαν και τους Κώους Εβραίους. «Συγκλονίστηκα. Ήταν γροθιά στο στομάχι. Είχε τέσσερα κρεματόρια, γύρω στους σαράντα φούρνους. Καίγανε 12.500 άτομα τη μέρα!!!!. Αυτό που έγραψα είναι μία καταγγελία, αλλά και το χρέος μου απέναντι σε όλους αυτούς που χάθηκαν, ακόμα και για τους Γερμανούς…» μας είπε φανερά συγκλονισμένος, χαρακτηρίζοντας το ʼουσβιτς «σημείο μηδέν». Σημαντική παράμετρος προς σκέψη και συμπεράσματα, είναι αυτή που αφορά την ατιμωρησία των ενόχων. Μάλιστα, αυτοί που συνέλαβαν τους Εβραίους της Κω και της Ρόδου, όχι απλά γλίτωσαν της τιμωρίας, αλλά αποζημιώθηκαν από το γερμανικό κράτος για την… ταλαιπωρία τους!!!! «Η ιστορία, αυτό έχει σκοπό. Όχι απλώς να μην ξεχαστούν οι αγώνες, ο θάνατος απ’ όλες τις πλευρές, η επιτυχία ή τα γεγονότα, αλλά κυρίως να γίνουν παράδειγμα, ώστε να μην υποπέσουμε στα ίδια λάθη. Να αποφύγουμε την ματαιοδοξία και τον πόλεμο» τονίζει ο κ. Κογιόπουλος. Για του λόγου του αληθές, μας ανέφερε δε ότι, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Μπολόνια πριν ένα μήνα, είδε έξω από το δημαρχείο έναν «πίνακα» που πιάνει ολόκληρο τοίχο, γεμάτο από φωτογραφίες στρατιωτών και πολιτών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς. Ένα άλλο συγκλονιστικό που μας διηγήθηκε ο κ. Κογιόπουλος, είναι το εξής: Πριν από 8 χρόνια, έμαθε τυχαία ότι, ζούσε στο Βέλγιο η Elisa Franco, η οποία ήταν η μοναδική Εβραία που μεταφέρθηκε από την Κω στο ʼουσβιτς και επέζησε. Μίλησε μαζί της και εκτός από τις πληροφορίες που του έδωσε, του χάρισε ένα βιβλίο που είχε γράψει. «Είναι μία τραγωδία ατέλειωτη όλο αυτό» σημειώνει ο συγγραφέας, παραλληλίζοντάς το με το σήμερα που «κάποιοι άνθρωποι θεωρούν ότι, ο ναζισμός είναι μια κάποια λύση, ότι είναι ιδεολογία. Ο ΟΗΕ θεωρεί τον ναζισμό εγκληματική οργάνωση και γι’ αυτό, σε όλες τις δημοκρατίες απαγορεύεται» τονίζει και προσθέτει: «Ο ναζισμός είναι ένα δηλητήριο που μπαίνει στις ψυχές των ανθρώπων επειδή κεντρίζει το ναρκισσισμό τους και ακυρώνει τη σκέψη και τα συναισθήματα. Γίνονται μάζα και φοβερά επικίνδυνοι». Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ότι, περιγράφονται και κάποιες «αμφιλεγόμενες συμπεριφορές» Δωδεκανησίων, μεταξύ αυτών και Κώων, της εποχής εκείνης. Επίσης, γίνεται αναφορά σε λίστα που υπάρχει στο υπουργείο Εξωτερικών (που ήταν το προξενείο της Σμύρνης), αλλά και στα αρχεία του στρατού, που γράφει τα ονόματα των δωσίλογων της Κω. «Σαφώς, υπάρχουν κάποια ονόματα, αλλά δεν έχουν τεκμηριωθεί» είπε ο κ. Κογιόπουλος, ενημερώνοντάς μας πως, τα απόρρητα γερμανικά αρχεία θα ανοίξουν το 2030, ενώ τα αρχεία της αστυνομίας της Ιταλικής κατοχής στη Ρόδο έχουν συληθεί και τα υπόλοιπα είναι αταξινόμητα. Κατάφερε όμως να βρει κάποια ονόματα, από το υπουργείο Εξωτερικών της Ιταλίας. Εν κατακλείδι: Δυστυχώς, το μέγεθος της ποιότητας του ιστορικού αυτού έργου, αλλά κυρίως η «ψυχή» του και η «αλήθεια» του, δεν μπορούν να αποτυπωθούν μέσα σε λίγες αράδες μιας εφημερίδας. Χρειάζεται μελέτη. Εκτιμούμε ότι, όσοι το διαβάσουν, θα έχουν πετύχει να πάνε ένα βήμα παραπέρα, όχι μόνο το επίπεδο των γνώσεών τους, αλλά τη δική τους ψυχή. Ευχής έργο θα ήταν, να περάσει αυτή η γνώση - μέσα από τα σχολεία - στα παιδιά. Τον τρόπο που θα γίνει αυτό, θα τον βρουν οι ειδικοί. Αρκεί, να υπάρξει το θάρρος και η διάθεση… Λίγα λόγια για τον συγγραφέα Ο Κωνσταντίνος Δ. Κογιόπουλος, γεννήθηκε το 1958 στην Κω. Τελείωσε την ιατρική σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης και ειδικεύτηκε στην Ψυχιατρική. Διαμένει και εργάζεται στην πατρίδα του την Κω. Έχει γράψει πλήθος άρθρων και εργασιών που αφορούν την ψυχιατρική και την ιστορία, που έχουν δημοσιευθεί στον ελληνικό και διεθνή ημερήσιο και περιοδικό τύπο, και έχει αρκετές συμμετοχές σε εκδόσεις βιβλίων. Με την ιστορία της Δωδεκανήσου ασχολείται αρκετά χρόνια και έχει γράψει τα εξής βιβλία: • ΚΩΣ 1912. Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ. Έκδοση του Πνευματικού Ομίλου Κώων «Ο Φιλητάς», 1998. • Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΚΙΚΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ (επιμέλεια). Έκδοση του Πνευματικού Ομίλου Κώων «Ο Φιλητάς», 1999. • ΟΙ ΕΙΣΒΟΛΕΙΣ (CD Rom). Έκδοση Επαρχείου Κω, 2000. • ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΡΟΥ 1912 - 1948. Έκδοση Πνευματικού Κέντρου Δήμου Λέρου, 2002. Με βάση τα κείμενα και το φωτογραφικό υλικό του βιβλίου δημιουργήθηκε το D.V.D., Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΛΕΡΟΥ, που εξέδωσε ο Δήμος Λέρου το 2004. • Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ. Έκδοση Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, 2005. • ΚΩΣ, ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ (1912 – 2006). Έκδοση Επαρχείου Κω, 2007. • 60 χρόνια από την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου. Έκδοση ΕΛ.ΤΑ., 2007 • Η ΚΩΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ. Έκδοση Εμπορικού Συλλόγου Κω «Ο Ερμής» 2010. • ΚΩΣ 1912 - 1947. ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ Έκδοση Πνευματικού Κέντρου Δήμου Κω 2011. Δίτομο έργο. Επίσης, έχει δημοσιεύσει 15 αυτοτελείς εργασίες στις περιοδικές εκδόσεις ΚΩΑΚΑ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΑΚΟΝ ΑΡΧΕΙΟΝ, ΔΕΛΤΟΣ, ΣΥΝΑΨΙΣ και συμμετείχε στην έκδοση δύο τευχών (αρ. 73, 254) του ένθετου ΙΣΤΟΡΙΚΑ, της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία». Επιμελήθηκε την ειδική έκδοση των ΕΛ.ΤΑ. για την επέτειο της ενσωμάτωσης. Συμμετείχε στην έκδοση των ΕΛ.ΤΑ. για τον Ιπποκράτη. Διετέλεσε πρόεδρος του συλλόγου Δωδεκανησίων Βορείου Ελλάδος και πρόεδρος στις επαρχιακές επιτροπές Πολιτισμού και Κοινωνικής Πρόνοιας, Αλληλεγγύης και Εθελοντισμού. Είναι επίτιμος δημότης του Δήμου Λέρου και επίτιμος πρόεδρος της αστικής εταιρείας για την Έρευνα της Ιστορίας και της Ανάπτυξης της Λέρου (Ε.Ε.Ι.Α.Λ). Για το έργο του ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΡΟΥ 1912-1948 τιμήθηκε το 2002 με το «Πανδωδεκανησιακό βραβείο εις μνήμη Β. Μοσχόβη» και του απονεμήθηκε ο τίτλος του επίτιμου δημότη Λέρου για την προσφορά του στην ιστορία του νησιού. Το 2005 του απονεμήθηκε το βραβείο τιμής για την προσφορά του στην ιστορία από το Επαρχιακό Συμβούλιο Κω. Συλλέκτης ιστορικού υλικού της νεότερης ιστορίας της Δωδεκανήσου συνέβαλε στην δημιουργία του ναυτικού μουσείου Καρδάμαινας – Κω. Για το έργο του τιμήθηκε επίσης από τον Δήμο Ηρακλειδών, τον Πνευματικό Όμιλο Κώων «Ο Φιλητάς» το 2002 και την Πανελλήνια Ένωση Λερίων «Η Παναγιά του Κάστρου» το 2004 και τον ιατρικό σύλλογο Ρόδου. Για το εθελοντικό του έργο τιμήθηκε με διακρίσεις από τον Δήμο Κω και το τοπικό παράρτημα Λέρου του συλλόγου Α.Μ.Ε.Α. ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ. ΚΩΣ 1912-1948, ΚΩΝ/ΝΟΥ ΚΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ Γράφει η Μαρία Τουλαντά - Παρισίδη Δύο πολυτελείς τόμους παρέδωσε πριν λίγο καιρό στην κοινωνία της Κω και στην ιστορική έρευνα. ο Κ. Κογιόπουλος, ψυχίατρος , συλλέκτης και ιστορικός ερευνητής. Ένα τεράστιο έργο σε έκταση και περιεχόμενο: «ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ. ΚΩΣ 1912-1948». Το αποτέλεσμα από την πρώτη ματιά δικαιώνει τον ερευνητή και τους εκδότες. Γνωρίζουμε όλοι το πάθος του Κ. Κογιόπουλου για την ιστορία, καθώς και τις πολυετείς αναζητήσεις του στο εσωτερικό και εξωτερικό. Είναι ευχάριστο και μας ικανοποιεί το γεγονός, ότι, αυτή η φωνή και η δυναμική προέρχεται από την πολύπαθη Δωδεκάνησο και τους ανθρώπους της. Οι μεγαλειώδεις στιγμές της αντίστασης και του λαού, με παράλληλες μαρτυρίες των πρωταγωνιστών και του απλού λαού εμπλουτίζουν τα ιστορικά γεγονότα. Αρχίζει από τα χρόνια της Οθωμανικής κατοχής και στη συνέχεια προχωρεί εμβαθύνοντας στον ιταλικό εθνικισμό και ιμπεριαλισμό. Οι σελίδες με την ιταλική κατοχή, την αγωνιώδη αντίσταση των Δωδ/σίων, το Συνέδριο της Πάτμου και άλλες αντιστασιακές δράσεις μεμονωμένες ή συλλογικές ή εκφρασμένες από τα θεσμικά όργανα, δίνουν από την αρχή το σθένος και την αποφασιστικότητα των νησιωτών. Οι αναφορές στις διάφορες συνθήκες, διεξοδικές , συνοδεύονται και με την αιτιολογία της επιτυχίας ή της αποτυχίας της κάθε μιας. Χάρτες, φωτογραφίες, βιβλιογραφικές παραπομπές Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, παράθεση εγγράφων κ. άλλων, κάνουν ακόμα πιο ενδιαφέρον το βιβλίο και προκαλούν τα ποικίλα συναισθήματα των αναγνωστών. Ο κ. Κογιόπουλος δεν αρκέστηκε μόνο στην Ελληνική βιβλιογραφία, αλλά και στην ξένη, ενώ για τα γεγονότα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου μιλούν Ιταλοί, Γερμανοί, ʼγγλοι και κ. άλλοι που έζησαν εκείνη την περίοδο. Χαρακτηριστικά αναφέρει προλογίζοντας το έργο του, πως, όλοι αυτοί βλέπουν πια ως εχθρό, μόνο τον πόλεμο. Στις ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ του καθηγητή (Α.Π.Θ)Αχιλλέα Γ. Κουτσουράδη, θίγονται θέματα, από πλευράς Διεθνούς Δικαίου, διακρατικών σχέσεων και εξωτερικής πολιτικής. Η εισαγωγή του καθηγητή δίνει και το στίγμα της σοβαρότητας του έργου και ως εκ τούτου έκρινε αναγκαίο, όπως ο ίδιος γράφει, ν’ αναφερθεί στη διπλωματική κυρίως ιστορία των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. « ..η ιστορία αυτή χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις συμφερόντων, βίαιες μεταβολές βασισμένες στη στρατιωτική βία και στην αγνόηση του Δικαίου και της ηθικής, αλλά και στις συγκυρίες, καθώς και σε τραγικές ιστορικές ειρωνείες και συμπτώσεις…». Χρήσιμο είναι να τις γνωρίζουμε και να φροντίζουμε για την εσωτερική μας ενδυνάμωση, ιδιαίτερα για τις δύσκολες αυτές μέρες που περνά η χώρα μας. Μετά την ιταλική παρουσία στην Κω (1912-43), ακολουθούν τα συγκλονιστικά γεγονότα κάτω απ’ τη βαριά μπότα των Γερμανών. Η εξόντωση των Εβραίων της Κω περιγράφεται αναλυτικά και περιλαμβάνει συγκλονιστικές μαρτυρίες, όπως άλλωστε συμπεριλαμβάνονται και οι εκτελέσεις Κώων αντιστασιακών. Οι περιγραφές και το κλίμα εκφοβισμού μεταφέρεται ζωντανά και απορεί κανείς, πώς άντεξε αυτό το μικρό νησί, ο τόπος μας, αλλά και άλλοι τόποι αυτή τη βαρβαρότητα! Επί του πλούσιου περιεχομένου δε θ’ αναφερθούμε περισσότερο, αλλά μ’ αυτό το άρθρο επιδιώκουμε αφενός να συγχαρούμε δημόσια τον συγγραφέα και αφετέρου να παρακινήσουμε τους συμπολίτες μας για την προμήθειά των βιβλίων του. Η γνώση της ιστορίας μας, είναι πολύτιμο απόκτημα. Καθώς συσχετίζει ο αναγνώστης αυτά που διέπραξαν οι κατακτητές, και το ρόλο που έπαιξαν διαμεσολαβητές και προστάτες, είναι να διερωτάται, ποιος χρωστά σε ποιον. Τελειώνοντας τη σύντομη αναφορά μου, θέλω να τονίσω πως, τα έργο του Κ. Κογιόπουλου, είναι μια κραυγή μαρτυρίας, ένα έργο διαχρονικό και επίκαιρο, όσο ποτέ. Το έργο αυτό, είναι μια ΚΑΤΑΔΙΚΗ σε κάθε μορφή Κατοχής, βίας και φασισμού. Ίσως διερωτηθούν και οι αναγνώστες, πως υψώνουν φωνή οι απόγονοι εκείνων που καταδικάστηκαν αμείλικτα απ’ την ιστορία! Σ’ ευχαριστούμε Κώστα. Πηγή: stathosnet.gr