Εμπορία ανθρώπων και επικίνδυνα ταξίδια

Φίλιππος Ζάχαρης

30 Ιουλίου, παγκόσμια ημέρα του ΟΗΕ κατά της εμπορίας ανθρώπων. Μια ημέρα σαφώς οδυνηρή καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι η εμπορία αλλά και η κακομεταχείριση ανθρώπων έχουν φτάσει στο ζενίθ με εκατομμύρια ανθρώπους να υποφέρουν και να μην μπορούν να βρουν ασφαλές καταφύγιο, άνθρωποι που ξεριζώνονται από τις εστίες τους και γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης σωματεμπόρων και διακινητών. Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά αφού σε πολλές περιοχές του κόσμου λαμβάνει χώρα ένα μεγάλο δράμα, ένα δράμα χωρίς τελειωμό που προκαλεί θλίψη και απογοήτευση.

«Κανένας δεν νοιάζεται αν θα ζήσεις ή αν θα πεθάνεις»
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) και του Κέντρου Μεικτής Μετανάστευσης (Mixed Migration Centre – MMC) του Δανέζικου Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (DRC) που δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες με τίτλο: «Κανείς δεν νοιάζεται αν θα ζήσεις ή αν θα πεθάνεις σε αυτό το ταξίδι», οι άνθρωποι που επιχειρούν αυτά τα ταξίδια υφίστανται ή γίνονται μάρτυρες φαινομένων ανείπωτης βίας και απανθρωπιάς στα χέρια διακινητών, παραστρατιωτικών ομάδων και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και κρατικών αξιωματούχων.

72 θάνατοι μηνιαίως
Τουλάχιστον 1.750 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στα ταξίδια αυτά το 2018 και το 2019. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε τουλάχιστον 72 θανάτους κάθε μήνα, γεγονός που καθιστά τη διαδρομή αυτή μια από τις πιο θανατηφόρες διαδρομές στον κόσμο για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Οι θάνατοι αυτοί έρχονται να προστεθούν στις χιλιάδες ανθρώπων που έχουν χάσει τη ζωή τους ή αγνοούνται τα τελευταία χρόνια επιχειρώντας το επικίνδυνο πέρασμα της Μεσογείου για να φτάσουν στην Ευρώπη από τις βορειοαφρικανικές ακτές.

Περίπου το 28% των θανάτων που καταγράφηκαν το 2018 και το 2019 έλαβαν χώρα ενώ οι άνθρωποι επιχειρούσαν να διασχίσουν την έρημο Σαχάρα. Άλλα σημεία με μεγάλο αριθμό θανάτων είναι οι περιοχές Sabha, Kufra και Qatrun στη Νότια Λιβύη, ο κόμβος διακίνησης στην πόλη Bani Walid νοτιοανατολικά της Τρίπολης και αρκετές περιοχές κατά μήκος της δυτικοαφρικανικής πλευράς της διαδρομής που περιλαμβάνει το Bamako και το Agadez, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας.

Ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό των αναφορών και των δεδομένων για το 2020 δεν έχουν βγει ακόμη, είναι γνωστό ότι τουλάχιστον 70 πρόσφυγες και μετανάστες έχουν χάσει τη ζωή τους ήδη μέσα στο 2020, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 30 ανθρώπων που σκοτώθηκαν στα χέρια διακινητών στο Mizdah στα τέλη Μαΐου.

Εξαναγκαστική εργασία,
βασανιστήρια και ξυλοδαρμοί
Οι άνδρες, οι γυναίκες και τα παιδιά που επιβιώνουν, έχουν συχνά μόνιμα και σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας εξαιτίας των τραυματικών εμπειριών που έχουν ζήσει. Για πολλούς, η άφιξή τους στη Λιβύη είναι ο τελικός σταθμός ενός ταξιδιού που χαρακτηρίζεται από τρομακτικές μορφές κακοποίησης, όπως είναι οι τυχαίες δολοφονίες, τα βασανιστήρια, η εξαναγκαστική εργασία και οι ξυλοδαρμοί.

Άλλοι συνεχίζουν να καταγγέλουν ότι υφίστανται ωμή βία, όπως εγκαύματα από καυτό λάδι, λιωμένο πλαστικό ή καυτά μεταλλικά αντικείμενα, ηλεκτροπληξία ή δέσιμο σε ιδιαίτερα επίπονες θέσεις για το ανθρώπινο σώμα.
Οι γυναίκες και τα κορίτσια, αλλά και οι άνδρες και τα αγόρια, διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να πέσουν θύματα βιασμού και σεξουαλικής και έμφυλης βίας, ιδίως στους σταθμούς ελέγχου και σε συνοριακές περιοχές, καθώς και όταν διασχίζουν την έρημο.

Δράστες αξιωματούχοι των σωμάτων ασφαλείας
Το 31% περίπου των ερωτηθέντων που συμμετείχαν στην έρευνα του MMC και υπήρξαν μάρτυρες ή επιβίωσαν οι ίδιοι από περιστατικά σεξουαλικής βίας το 2018 ή το 2019, καταγγέλουν ότι αυτό τους συνέβη σε περισσότερες από μία περιοχές. Οι διακινητές ήταν οι βασικοί δράστες των περιστατικών σεξουαλικής βίας στη Βόρεια και την Ανατολική Αφρική, αντιστοιχώντας στο 60% και στο 90% των αναφορών στις αντίστοιχες διαδρομές.

Παρ’ όλα αυτά, στη Δυτική Αφρική, οι κύριοι δράστες ήταν αξιωματούχοι των σωμάτων ασφαλείας, του στρατού και της αστυνομίας, αντιστοιχώντας στο ένα τέταρτο των καταγγελθέντων περιστατικών κακοποίησης.
Πολλοί άνθρωποι ανέφεραν ότι οι διακινητές τούς εξανάγκαζαν σε πορνεία ή σε άλλες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης.

Από τον Ιανουάριο του 2017 έως και τον Δεκέμβριο του 2019, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έχει καταγράψει πάνω από 630 υποθέσεις εμπορίας προσφύγων στο Ανατολικό Σουδάν, όπου σχεδόν 200 γυναίκες και κορίτσια ανέφεραν ότι ήταν επιβιώσασες σεξουαλικής και έμφυλης βίας.