Ιακωβος Κολαΐνής: Τα Πανηγύρια και οι γιορτές του σήμερα στη Ρόδο

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Ιάκωβος Κολαΐνής

Οικονομολόγος Αφορμή για τη δημοσίευση του παρόντος άρθρου αποτέλεσε η επίσκεψη μου στην πρόσφατη Γιορτή του Πορτοκαλιού στα Μάσσαρη, αλλά και η προβολή ενός βίντεο που υπάρχει στο διαδίκτυο και αναφέρεται στην παρουσία των Ιταλών κατακτητών το 1912 στο πανηγύρι του Αγίου Σουλά, στο χωριό της Σορωνής.

Στο βίντεο αυτό διαπιστώνει κανείς τον σεβασμό στις θρησκευτικές και λοιπές παραδόσεις του τόπου μας, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, τόσο από τους προγόνους μας όσο και από τους Ιταλούς κατακτητές κατά τον πρώτο χρόνο της κατοχής, διότι στη συνέχεια τα πράγματα άλλαξαν και από ελευθερωτές έγιναν φοβεροί δυνάστες και διώκτες των παραδόσεων μας.

Σε αντίθεση με το παρελθόν, τη σημερινή εποχή στα χωριά της Ρόδου παρατηρείται άνθιση διάφορων τοπικών εορτών που δεν σχετίζονται με την θρησκεία μας, αλλά στοχεύουν κυρίως στην προβολή και στην κατανάλωση προϊόντων που παράγονται στη Ρόδο αλλά και σε κάποιες περιπτώσεις κάπου αλλού, ως απόρροια της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας και του τουριστικού χαρακτήρα της Ρόδου.

Ανάμεσα σε αυτού του είδους τις γιορτές ξεχωρίζουν η γιορτή του κρασιού στην Έμπωνα, η γιορτή του γιαπρακιού στη Σάλακο, η γιορτή της σούμας στα Σιάννα, η γιορτή του καρπουζιού στην Απολακκιά, η γιορτή του λοπιού στην Κατταβιά, η γιορτή της ελιάς στα Λάερμα, η γιορτή του πορτοκαλιού στα Μάσσαρη - Μάλωνα και παλαιότερα στην Αρχάγγελο, η γιορτή της κουλουρίας επίσης στην Αρχάγγελο, η γιορτή του πιτταρουδιού στ' Αφάντου , η γιορτή του ρεβιθιού στην Ψίνθο, η γιορτή του καρυδιού στην Αρχίπολη και τα διπλανά μικρά χωριά και ακόμα κάποιες άλλες παρόμοιες γιορτές στα υπόλοιπα χωριά της Ρόδου που μου διαφεύγουν.

Πριν μερικές δεκαετίες οι θρησκευτικές γιορτές ήταν στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής, τα δε γλέντια περιστρέφονταν γύρω από το γάμο, τη βάπτιση και τις ονομαστικές εορτές συγγενικών και φιλικών προσώπων ως και γύρω από τα κατά τόπους πανηγύρια. Στη Ρόδο, κάθε χωριό είχε την δική του θρησκευτική γιορτή, το δικό του πανηγύρι .

Τα πανηγύρια του Αγίου Σουλά , του Αγίου Παντελεήμονα και της Παναγιάς Τσαμπίκας, ο ερχομός του οποίου σηματοδοτούσε την επιστροφή των μαθητών στα θρανία και το αντάμωμα των συμμαθητών, ξεχώριζαν ανάμεσα στα τόσα άλλα. Ήταν και είναι τα πανηγύρια όλων των Ροδιτών. Ιδιαίτερα το πανηγύρι του Αγίου Σουλά που γίνεται στην καρδιά του καλοκαιριού είχε και έχει ακόμα ξεχωριστή θέση στις καρδιές μικρών και μεγάλων. Σε αυτό αναντίρρητα συμβάλλει το φυσικό περιβάλλον και η διοργάνωση διάφορων αθλητικών δραστηριοτήτων, οι οποίες δίνουν στους νέους την ευκαιρία να διακριθούν στα διάφορα αθλήματα.

Επίσης, πριν πολλές δεκαετίες το πανηγύρι στον Άγιο Σουλά ήταν χώρος προβολής και εμπορίας νέας ράτσας ζώων και νέων φυτικών ειδών -ποικιλιών με σκοπό αφενός την βελτίωση του εκτρεφόμενου ζωικού κεφαλαίου και αφετέρου την καλλιέργεια νέων ειδών και ποικιλιών με στόχο την βελτίωση της παραγωγής στον πρωτογενή τομέα, γεγονός που συνέβαλε στην αθρόα προσέλευση στο πανηγύρι του αγροτικού κόσμου που ήταν ακόμα πολυπληθής. Θυμάμαι, πριν την εξάπλωση των μέσων μεταφοράς, η μετάβαση στον Άγιο Σουλά γινόταν με φορτηγά αυτοκίνητα ή ακόμα και με γαϊδούρια αλλά και περπάτημα 20 με 25 χιλιομέτρων, όπως ήταν η περίπτωση των Αρχαγγελιτών που ξεκινούσαν νωρίς το απόγευμα για να φθάσουν, μέσω Αρχίπολης, λίγο πριν το σούρουπο και να κατασκηνώσουν για διανυκτέρευση. Η δε επιστροφή γινόταν την άλλη μέρα, αφού τελείωνε η θεία λειτουργία και ο υπομονετικός ασπασμός της εικόνας του Αγίου. Με την πάροδο των δεκαετιών τα ήθη και ο τρόπος ζωής άλλαξαν .

Σήμερα, δυστυχώς, το κέντρο βάρος και στις θρησκευτικές μας εορτές έχει μετατοπιστεί προς την κατανάλωση και την εμπορική δραστηριότητα για αυτό και θα πρέπει να γίνει επαναπροσδιορισμός του τρόπου που γίνονται τα πανηγύρια.

Πρέπει, κατά την άποψή μου, η διοργάνωσή τους να περιστρέφεται και να επικεντρώνεται στο θρησκευτικό χαρακτήρα της γιορτής και στην προαγωγή του θρησκευτικού αισθήματος των πιστών.

Επίσης, σε ότι αφορά στις γιορτές των τοπικών προϊόντων, όπως αυτές έχουν προαναφερθεί, νομίζω ότι το επίκεντρο αυτών θα πρέπει να είναι η παραγωγή και ο παραγωγός και όχι η κατανάλωση των προϊόντων για τα οποία γίνεται η γιορτή. Επιδίωξη των διοργανωτών και των τοπικών αρχών θα πρέπει να είναι η τόνωση της παραγωγής και η παρότρυνση των παραγωγών για τη βελτίωση της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων, ενδεχομένως με τη θέσπιση βραβείων ποιότητας

. Σίγουρα η βράβευση των καλύτερων προϊόντων θα συνέβαλε στην βελτίωση της τοπικής αγροτικής παραγωγής και στην ανάπτυξη άμιλλας μεταξύ των παραγωγών. Θεωρώ ότι η διαφύλαξη των παραδόσεων μας από τη μια μεριά και η διασύνδεση της ντόπιας παραγωγής με τις ανάγκες του τουριστικού τομέα από την άλλη, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις προκειμένου η Ρόδος και οι Ροδίτες να ατενίζουν το μέλλον με αισιοδοξία.

Εν κατακλείδι, η Ρόδος πρέπει να είναι πέραν από τόπος διεθνούς κατανάλωσης, τόπος παραγωγής πνευματικών αγαθών, πολιτισμού, αλλά και τόπος παραγωγής αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων, γεγονός που προϋποθέτει ενδυνάμωση των παραγωγικών δραστηριοτήτων στον πρωτογενή και μεταποιητικό τομέα με σκοπό τη μείωση των εισαγόμενων προϊόντων από το εξωτερικό και την λοιπή Ελλάδα.