Ελένη Κορωναίου: Βία μεταξύ ανηλίκων το 2026 - Μια ψυχολογική προσέγγιση στην εποχή της διαρκούς έκθεσης

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η

Ελένη Κορωναίου

MSc Ψυχολόγος

Η βία μεταξύ ανηλίκων δεν αποτελεί νέο φαινόμενο· ωστόσο, το 2026 παρατηρούμε μια ανησυχητική μετατόπιση τόσο στη μορφή όσο και στην έντασή της. Ως ψυχολόγος, καλούμαι ολοένα και συχνότερα να διαχειριστώ περιστατικά που δεν περιορίζονται πλέον στο φυσικό χώρο του σχολείου, αλλά επεκτείνονται στον ψηφιακό κόσμο, δημιουργώντας ένα συνεχές πεδίο έντασης, φόβου και ψυχικής επιβάρυνσης για τα παιδιά και τους εφήβους.

Η νέα μορφή της βίας: Από την αυλή στην οθόνη

Η παραδοσιακή σωματική ή λεκτική επιθετικότητα έχει πλέον συμπληρωθεί από το φαινόμενο του διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying). Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής της βίας: ένα περιστατικό μπορεί να καταγραφεί, να διαμοιραστεί και να αναπαραχθεί αμέτρητες φορές, εντείνοντας το αίσθημα ντροπής και αδυναμίας του θύματος. Το παιδί δεν έχει «ασφαλή χώρο» – η επίθεση το ακολουθεί παντού.

Ψυχολογικοί παράγοντες και αιτίες

Η βία μεταξύ ανηλίκων δεν εμφανίζεται τυχαία. Συνδέεται με ένα σύνολο παραγόντων:

• Οικογενειακό περιβάλλον: Έλλειψη συναισθηματικής στήριξης, αυταρχικό ή αδιάφορο γονεϊκό στυλ.
• Αδυναμία διαχείρισης συναισθημάτων: Παιδιά που δεν έχουν μάθει να εκφράζουν θυμό, απογοήτευση ή ζήλια με υγιή τρόπο.
• Ανάγκη για αποδοχή και ισχύ: Ιδιαίτερα στην εφηβεία, η επιβολή μπορεί να λειτουργεί ως μέσο κοινωνικής αναγνώρισης.
• Έκθεση σε βίαια πρότυπα: Μέσα ενημέρωσης, παιχνίδια, ακόμη και κοινωνικές συνθήκες που κανονικοποιούν την επιθετικότητα.

Το προφίλ του θύτη και του θύματος

Η σύγχρονη ψυχολογική προσέγγιση αποφεύγει τις απλουστεύσεις. Ο «θύτης» δεν είναι απαραίτητα ένα παιδί, χωρίς ενσυναίσθηση· συχνά πρόκειται για ένα παιδί που βιώνει εσωτερική σύγχυση, ανασφάλεια ή ακόμη και δική του θυματοποίηση. Αντίστοιχα, το «θύμα» δεν είναι απλώς αδύναμο – μπορεί να είναι διαφορετικό, ευαίσθητο ή κοινωνικά απομονωμένο.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ρόλοι εναλλάσσονται.

Οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Οι συνέπειες είναι βαθιές και μακροχρόνιες:

• Άγχος και κατάθλιψη
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση
• Σχολική άρνηση ή πτώση σχολικών επιδόσεων
• Αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αύξηση περιστατικών όπου οι έφηβοι εκφράζουν έντονη απόγνωση ή απομόνωση, χωρίς να ζητούν βοήθεια.

Ο ρόλος των ενηλίκων: Από την επίβλεψη στη σύνδεση

Εν έτει 2026, δεν αρκεί να «ελέγχουμε» τα παιδιά – χρειάζεται να συνδεόμαστε ουσιαστικά μαζί τους.

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί καλούνται να:

• Δημιουργούν κλίμα εμπιστοσύνης και ανοιχτής επικοινωνίας
• Εκπαιδεύουν τα παιδιά στην ενσυναίσθηση και το σεβασμό
• Θέτουν σαφή όρια στη χρήση της τεχνολογίας
• Αναγνωρίζουν έγκαιρα τα σημάδια ψυχικής δυσφορίας

Ερωτήματα που εγείρονται:

• Πόσο «αθώα» είναι τελικά μια πράξη βίας όταν καταγράφεται και διαδίδεται σε χιλιάδες οθόνες;
• Τι προσπαθεί πραγματικά να εκφράσει ένας ανήλικος μέσα από την επιθετική του συμπεριφορά;
• Είναι ο θύτης πάντα «ισχυρός» ή μήπως πίσω από τη βία κρύβεται μια βαθιά ανασφάλεια;
• Μήπως η σιωπή ενός παιδιού είναι πιο ηχηρή από οποιαδήποτε καταγγελία;

Πρόληψη και παρέμβαση: Μια συλλογική ευθύνη

Η αντιμετώπιση της βίας μεταξύ ανηλίκων δεν είναι ατομική υπόθεση. Απαιτεί συνεργασία μεταξύ οικογένειας, σχολείου και ειδικών ψυχικής υγείας. Προγράμματα κοινωνικοσυναισθηματικής μάθησης, ψυχολογική υποστήριξη στα σχολεία και ενεργή συμμετοχή των μαθητών στη διαμόρφωση ενός ασφαλούς περιβάλλοντος αποτελούν βασικούς πυλώνες πρόληψης.

Η βία μεταξύ ανηλίκων είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που αντικατοπτρίζει
τις προκλήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Ως ψυχολόγοι, δεν εστιάζουμε μόνο στη διαχείριση των περιστατικών, αλλά κυρίως στην κατανόηση και την πρόληψη. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να σταματήσει η βία, αλλά να καλλιεργηθεί μια γενιά παιδιών με συναισθηματική ανθεκτικότητα, ενσυναίσθηση και ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις.