Ελευθερία Μπινίκου| 30 Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Μετάφρασης: "Τι αποκαλύπτει τα πολλά πρόσωπα της ανθρωπότητας;"

Rodiaki NewsRoom

Της Ελευθερίας Μπινίκου

Μεταφράστρια, ΜΑ στις Πολιτικές, Οικονομικές και Διεθενείς Σχέσεις στη Μεσόγειο

Τι αποκαλύπτει τα πολλά πρόσωπα της ανθρωπότητας;

Αυτό είναι το θέμα του φετινού εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης (30 Σεπτεμβρίου). Η μετάφραση είναι αυτή που αποκαλύπτει τα πολλά πρόσωπα της ανθρωπότητας.

Η Διεθνής Ομοσπονδία Μεταφραστών (FIT) σημειώνει ότι:

- η μετάφραση αποκαλύπτει έναν κόσμο ανθρώπινων εμπειριών.

- η μετάφραση αποκαλύπτει άλλους πολιτισμούς από αυτούς που γνωρίζουμε.

- η μετάφραση αποκαλύπτει και φέρνει ενώπιος ενωπίω ανθρώπους από τις πιο απομακρυσμένες γωνίες του κόσμου μέσα από τις ιστορίες και το διάβασμα, δίνοντας τη δυνατότητα στους αναγνώστες να δουν τον αντικατοπτρισμό τους στο κείμενο, έστω κι αν δεν μιλούν τη γλώσσα του συγγραφέα.

- η μετάφραση αποκαλύπτει την πολιτισμική ποικιλομορφία, συμβάλλει στη διατήρησή της και προάγει τη διαπολιτισμική κατανόηση. Κάνοντας τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, την ιστορία, την τέχνη και άλλα πολιτιστικά έργα προσβάσιμα σε ανθρώπους που μιλούν διαφορετικές γλώσσες, η μετάφραση ενισχύει τη δημιουργία ενός πιο διασυνδεδεμένου και πολυποίκιλου κόσμου, όπου οι άνθρωποι μπορούν να εκτιμήσουν τον πολιτισμό των άλλων αλλά και να μάθουν από αυτόν.

Η μετάφραση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η μηχανική μετάφραση έχει εξελιχθεί σε υψηλό επίπεδο αξιοπιστίας, ανάλογα με τους συνδυασμούς των γλωσσών που χρησιμοποιεί. Η τεχνολογία έχει βοηθήσει εξαιρετικά την πράξη της μετάφρασης, γι’ αυτό η επιστήμη της μετάφρασης έχει συμπεριλάβει εδώ και δεκαετίες σχετικά γνωστικά αντικείμενα στο πλαίσιο των μεταφραστικών σπουδών (π.χ. μηχανική μετάφραση, γλωσσική τεχνολογία, μεταφραστικές εφαρμογές για Η/Υ κ.ά.).

Η εφαρμογή του ChatGPT-4 στις μεταφραστικές υπηρεσίες

Όπως ξέρουμε, οι μεταφραστές είναι οι επαγγελματίες που προσφέρουν μεταφραστικές υπηρεσίες. Ωστόσο, η εμφάνιση του ChatGPT-4 φέρνει τεράστια αλλαγή στον κόσμο των γλωσσικών υπηρεσιών, αφού τα νευρωνικά δίκτυα και οι αλγόριθμοι που στηρίζουν το μοντέλο της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να γεφυρώσουν το χάσμα της επικοινωνίας και να προσφέρουν ταχείες, ακριβείς και οικονομικά επωφελείς μεταφραστικές υπηρεσίες.

Αυτή η εξέλιξη ήγειρε αρχικά ανησυχίες για το μέλλον των ανθρώπων- μεταφραστών, επιμελητών, διορθωτών, διερμηνέων, υποτιτλιστών, ορολόγων, λεξικογράφων, γλωσσολόγων, ακαδημαϊκών.

Αν όμως προσεγγίσουμε αυτήν την εξέλιξη χωρίς φόβο για το καινούργιο και με μακροπρόθεσμη προοπτική, θα διαπιστώσουμε ότι τέτοια εργαλεία δεν πρόκειται να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη τεχνογνωσία, αλλά μάλλον να τη διευρύνουν. Με την αυτοματοποίηση πτυχών της πράξης της μετάφρασης, τον εξορθολογισμό κατά την ερμηνεία και τη μετατροπή κειμένου από μια γλώσσα σε άλλη καθώς και τη συμφερότερη σχέση κόστους-αποτελέσματος υψηλής ποιότητας, οι μεταφραστές θα απελευθερωθούν και θα βρεθούν να εργάζονται παράλληλα με τις εξελιγμένες τεχνολογίες, αξιοποιώντας τις προσωπικές τους γνώσεις και το ατομικό τους ταλέντο. Θα μπορέσουν, έτσι, να εστιάσουν απρόσκοπτα τη δυναμική τους σε πιο σύνθετες εργασίες που απαιτούν βαθύτερη κατανόηση των λεπτών αποχρώσεων, του ύφους, της αισθητικής, των συναισθημάτων, των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και χαρακτηριστικών.

Η τεχνολογία δημιουργεί μεγάλες προσδοκίες για το παρόν και το μέλλον και οι μεταφραστές οφείλουν να ανανεώνονται συνεχώς, να ενημερώνονται διαρκώς και να είναι σε εγρήγορση μέσω της συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης καθώς στο επίκεντρο είναι ο άνθρωπος και η θαυμαστή δημιουργικότητά του.

Κλείνοντας, ας θαυμάσουμε αυτή την ανθρώπινη δημιουργικότητα στη σεφερική «ψυχαγωγική και πιθανότατα ψυχωφελή άσκηση» μετάφρασης σε ένα δίστιχο του Άγγλου ποιητή JOHN BETJEMAN:

I think I’d rather like

To be the saddle of the bike.

JOHN BETJEMAN

Δηλαδή:

Αχ! τί γλυκά θα μίλαγά του

αν ήμουν η σέλα του ποδηλάτου.