Αγαπητός Ξάνθης: Μία ξεχωριστή θεατρική παράσταση της Αδελφότητας Κρητών Ρόδου

Rodiaki NewsRoom

Με τίτλο: «Μέλι από τη Σμύρνη και Λάδι από τη Κνωσό»

Γράφει o Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Η Αδελφότητα Κρητών Ρόδου «Ο Ψηλορείτης» ως θεατρική ομάδα παρέδωσε στο ροδιακό κοινό μια θαυμάσια παράσταση βασισμένη στον ξεριζωμό του ελληνισμού της Σμύρνης το ’22. Ήταν μια θεατρική παράσταση γεμάτη συναίσθημα, μνήμες και πατριωτικές αποτυπώσεις.

Το πάντρεμα της Κρήτης ως χώρος υποδοχής των προσφύγων με τις χαμένες πατρίδες αλλά και οι συμβολισμοί σε δύο μπουκαλάκια των δύο τόπων ήταν εκπληκτικό και δυναμικό για να μπορεί κανείς να σκεφτεί και να καταλήξει.
Δύο λέξεις κλειδιά, αγάπη και δουλειά έμεινα σαν απόφθεγμα από τη δίωρη σχεδόν παρουσία, χαρίζοντας στο πολυπληθές κοινό την πικρή γεύση της εκδίωξης με βίαιο τρόπο των Ελλήνων της Ιωνίας.

Γραφεί η Διδώ Σωτηρίου στα Ματωμένα Χώματα, πρωτοεκδωθέν βιβλίο του 1962: «Σαράντα χρόνια συμπληρώθηκαν από τότε που ο μικρασιατικός ελληνισμός ξεριζώθηκε από τις προγονικές εστίες του. Κείνοι που έζησαν μέσα στην θύελλα φεύγοντας ένας-ένας κι η ζωντανή μαρτυρία τους χάνεται. Χάνονται οι λαϊκοί θησαυροί ή μπαλσαμώνονται στα ιστορικά στοιχεία. Στις μνήμες αυτών των ζωντανών έσκυψα. Ακούμπησα με αγάπη και πόνο σ΄αφτί στις καρδίες τους, εκεί που κρατούν τις θύμησες, όπως στο κονοστάσι τα βάγια και τα στέφανα».

Αυτό το σκύψιμο για μια πονεμένη ακρόαση νιώσαμε και εμείς παρακολουθώντας το θεατρικό δρώμενο του Στέλιου Βισκαδουράκη σε σκηνοθεσία του Γιάννη Φλώρου και θεατρικής μεταφοράς του Γιάννη Νιωτάκη.

Οι ρόλοι απλοί και σοβαροί, με τον κουζουλό του χωριού να ονειρεύεται τα παιδικά του χρόνια με την Αϊσέ στην παραλία της Σμύρνης, με την υιοθέτηση της προσφυγοπούλας Ευσεβίας από τον κρητικό Μανώλη και τη σύζυγο Φωτεινή αλλά και ο γυρισμός του Κοσμά με το σμίξιμο με την Αννούλα μετά από πολλά χρόνια στην Κρήτη αποδίδουν ένα σενάριο αισθητικά άρτιο και επικοινωνιακά ορθό για τον σκοπό του έργου.

Η δε σύνδεση των ιστοριών με τον «δρόμο του φωτός και της βάρκας» εκχωρεί ένα μήνυμα αλήθειας που συναρτάται με την ευθύνη αλλά και τη χριστιανοσύνη σ’ ένα ανοιχτό διάλογο, πρόσφορο παρά τις διακυμάνσεις των εποχών που προκαλούνται από τα κλιμακωτά συμφέροντα των ισχυρών.

Χωρίς υπεκφυγές, οι διάλογοι ήταν γεμάτοι ειλικρίνεια και σημειολογία. Όπως αναφέρει και ο Umberto Eco «οι πολιτισμοί ενδιαφέρονται για τις γλώσσες και τα σημεία και ειδικά στο δεύτερο μισό του προηγούμενου αιώνα ασχολούνται πολύ περισσότερο με το δεύτερο». Αυτά τα σημεία μπορεί κανείς να θαυμάσει μέσα από την πρόσφατη παράσταση της δραστήριας Αδελφότητας νικώντας με βεβαιότητα λήθη και αδιαφορία για το χθες.

Γιατί όπως ξεχνά, μηδενίζει και ξεριζώνει τον ίδιο τον εαυτό του.
Τα δύο εκπρόσωπα υλικά, το μέλι και το λάδι καταθέτουν ένα μεταφορικό ψυχικό ισοδύναμο κρύβοντας μέσα τους όλο το σθένος των δύο πατρίδων, που γλαφυρά έρχονται να παντρεύουν σ’ ένα επεισόδιο μετεωρισμού ή ακόμη και ταλάντευσης ανάμεσα σε δύο διακριτά μέρη. Αυτός ο μετεωρισμός παρέχει μια εμπειρία μορφής ασυνέχειας μεταξύ της επιβεβαίωσης και της αναίρεσης.

Η συνθήκη του «βρίσκομαι ανάμεσα» ή ακόμη «αιωρούμαι μεταξύ Κρήτης και Σμύρνης» προϋπόθετε την αναγνώριση της διάκρισης από όλα τα μέρη ανιχνεύοντας στο τέλος την ταυτότητα τού μετεωρίζοντος υποκειμένου.
Αυτή η ταυτότητα ήταν και η τελική παράδοση του θεατρικού έργου για όλους τους συμμετέχοντες, που περιέγραφε καθαρά ότι δεν έχει αξία ο κλειστός, απρόσωπος χώρος αλλά οι αξίες που διαμορφώνονται για να πλουτίσει με σχέσεις ο τόπος και ο ευρισκόμενος μετεωρισμός θα βρει «τη διπλή ένταξη» μέσα από την κατοικία ως μια ανθεκτική εμπειρία συνύπαρξης.

Μόνο έτσι και ως επακόλουθο, αυτό επιτυγχάνεται με το σκεπτικό ότι η λεβεντογέννα Κρήτη έχει διαμορφώσει ήδη έναν ιστορικό σταθμό συμβιωτικής φροντίδας που κάνει το κρητικό σπίτι και τον κάτοικο αγαπημένο και συμπαθή και τη γειτονία ευχάριστη και δημιουργική.