Αγαπητός Ξάνθης: Ένα βιβλίο που εξηγεί το “Vertigo” της Δύσης μετά τις νέες εξελίξεις

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης

Επ’ ευκαιρίας του προφητικού βιβλίου «Η ΗΤΤΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ» του Emmanuel Todd, (2025) σε επιστημονική επιμέλεια του καθηγητή του Πανεπιστήμιου Αιγαίου και πρόεδρου στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών, Εκδόσεις «Πεδίο», εύκολα μπορούμε ν’ αντιληφθούμε τη σημερινή κατάσταση των διεθνών σχέσεων και της πλανητικής «παραζάλης».

Σίγουρα, βιώνουμε σε μια γεωπολιτική επανάσταση, όπου τα πάντα αλλάζουν μετά και τις πολιτικές επιλογές της Αμερικής. Έχουμε «αναχωρήσει» από τη λογική της πολυμέρειας, της ύπαρξης των μεγάλων διεθνών Οργανισμών και της διαπραγμάτευσης και έχουμε εισέλθει σε μια περισσότερο σχέση διμερών αποφάσεων μεταξύ των ισχυρών, σε μια συναλλακτική εξωτερική πολιτική. Η ισχύς του δυνατού αρχίζει να περιγράφει τα γεγονότα σε μια έκδοση «επιθετικού ρεαλισμού» και την παράλληλη βέβαια επιστροφή του αγνού «προτεσταντισμού» στη βάση αξιών της καθαρής οικογενείας, του νόμου και της τάξης. Η επαναφορά της «κοινής λογικής» του ισχυρού θέτει σε αμφισβήτηση τις αξίες που είχε εδραίωση η Γαλλική Επανάσταση, που τόσο πιστά ακολουθήθηκαν στην Ευρώπη του Διαφωτισμού:

1. Ελευθερία
2. Ισότητα, και
3. Αδελφοσύνη.

Ο «πατέρας» του δόγματος της ισχυρής Αμερικής, Χένρι Κίσινγκερ, έλεγε:
«Η Αμερική δεν έχει μόνιμους φίλους ή εχθρούς, έχει μόνο συμφέροντα», και «Όταν χρησιμοποιείς βία, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείς 30% παραπάνω παρά το 5% λιγότερο από όση χρειάζεται. Όποτε χρησιμοποιούμε βία πρέπει να το κάνουμε ελαφρώς υπερβολικά»

Λέξεις: βία και ισχύς είναι πολύ κοντινές, και δεν είναι απαραίτητο η βία να είναι με τη χρήση των όπλων. Υπάρχουν τύποι βίας, όπως είναι οι δασμοί, το οικονομικό εμπάργκο, η λεκτική βία, η επαναφορά της εθνικιστικής ιστορίας ως εργαλείο αναθεώρησης συνόρων, η βία στη δικαιοσύνη σύμφωνα με την επιλογή της εξουσίας. Ακόμη και οι ομαδικές απελάσεις μεταναστών χωρίς κριτήρια δείχνουν μια μορφή της ανθρωπιστικής βίας.

Ο Κρίστοφερ Λας, Αμερικανός ιστορικός στο βιβλίο του «Ο αληθινός και μοναδικός Παράδεισος» Μτφρ. Β. Τομανάς. (2020), Αθήνα: «Νησίδες», γράφει για τα δυτικά έθνη που δεν μπορούν πλέον να προβάλλουν συνεχώς την ανάπτυξη και ευημερία, αλλά χρειάζεται να διαγράψουν βιώσιμο «το όριο».

Στο βιβλίο προβάλλεται ο «ΠΟΠΟΥΛΙΣΜΟΣ» του 19ου αιώνα, ή η ιδιοκτησιακή δημοκρατία που δείχνει την πολιτική σκέψη περί καταδίκης της εξέλιξης συγκεντρώνοντας την ισχύ της εξουσίας σε ένα αποφασιστικό πρόσωπο που έχει άμεση επαφή με τον λαό και παράλληλα ασκεί αυταρχική πολιτική, επενδύει στις κοινωνικές διαιρέσεις, στον λαϊκισμό, σε δημιουργία εχθρών και φίλων σύμφωνα μα τα συμφέροντα των επιλόγων του.

Σήμερα, δεν είμαστε μακριά από αυτή την «πολιτική θεώρηση».
Οι εξαγγελίες του κ. Τραμπ περί -εξορύξεων... εξορύξεων- δηλ. για την επιστροφή σε ορυκτά καύσιμα της ενεργείας, την απόσυρση των ΗΠΑ από την «πράσινη συμφωνία», το διεκδικητικό “deal” με την Ουκρανία για τις σπάνιες γαίες και γιατί όχι με τη Ρωσία αλλά και τις υποδείξεις στην Ευρώπη για την ποιότητα της δημοκρατίας και τη μορφή της άμυνάς της, φαίνεται ότι ο «ΠΟΠΟΥΛΙΣΜΟΣ» σαν τρόπος άσκησης πολίτικης δηλώνει και πάλι «παρόν» (π.χ. Ούγκο Τσάβες, τ. πρόεδρος Βενεζουέλας).

Το ζήτημα είναι εάν η «ΗΤΤΑ της ΔΥΣΗΣ», η αδράνεια του έθνους –κράτους που γράφει ο Todd, η υποχώρηση των θεσμών της υγιούς δημοκρατίας, εκκολάψει ακόμη περισσότερο την άνοδο του ισχυρού μονάρχη που διατάσσει και εφαρμόζει.

Έτσι γεννιέται ο βουβός φόβος μιας «ιδιότυπης δικτατορίας», όπου εύκολα μπορεί να υπάρξει νέα «ΓΙΑΛΤΑ», μια περιφρόνηση σε όποιον δεν υπάκουει τον μεγάλο/ισχυρό. Αυτό εξυφαίνεται στις ΗΠΑ και σε κάποια συνωδά κράτη (βλ. Ουγγαρία).

Το αντίδοτο είναι: ο «Έτερος Εγώ», δηλαδή η ανθρωπιστική Ευρώπη που οφείλει να ενδυναμώσει τη φαρέτρα με την πολιτική ενηλικίωσή της - την κοινή ανεξάρτητη άμυνα/ασφάλεια - και συνεργαζόμενη με τις νέες αναδυόμενες οικονομίες, όπως είναι η Κίνα, η Ινδία, κ.ά. να κοιτάξει μπροστά χωρίς φοβίες, εξαρτήσεις και εναγκαλισμούς.

Οι εκλογές στη Γερμανία ανέδειξαν την κοινωνική διαίρεση με το ακροδεξιό εναλλακτικό κόμμα να (Alternative fur Deutschland) δηλώνει ισχυρό «παρόν» στις εξελίξεις με την ευλογίες του Ian Mask.

Μπορεί βέβαια να υπάρξει ο μεγάλος συμβιβασμός μεταξύ των χριστιανο-δημοκρατών και σοσιαλιστών για δημιουργία κυβέρνησης, αλλά η «ισχυρή» Γερμανία έχει πάψει να είναι πλέον ενεργή, ένα παρεμβατικό έθνος και παρουσιάζεται όμως στην Ευρώπη ως ένα αδρανές έθνος (σ.209).

Το τελευταίο ψήφισμα στον ΟΗΕ για την «Ειρήνη» και πόλεμο στην Ουκρανία, με την ξεχωριστή πρόταση των ΗΠΑ με τη Ρωσία και το Ισραήλ (!) που υπερψηφίστηκε σε αντίθεση με των πέντε χωρών της Ευρώπης (μεταξύ αυτών ήταν και η Ελλάδα) που περιέγραφε περί επιθετικότητας, προσβολή κυριαρχίας και Διεθνούς Δικαίου από τη Ρωσία δείχνει το τεκτονικό σεισμό που διαπερνά την κραταιά παλιά Δύση. Η ειρήνη «γυμνή» από τη μισή Δύση, η Ευρώπη μας σε vertigo.

Το μέλλον σε απόλυτη δυστοπία...
Το βιβλίο αξίζει να είναι στη βιβλιοθήκη του κάθε σκεπτόμενου πολίτη...
Υ.Γ. Το πόνημα παρουσιάστηκε πρόσφατα στο κοινό της Ρόδου, με μεγάλη επιτυχία.

*Ο αρθρογράφος είναι αρχιτέκτονας, μεταδιδακτορικός υπότροφος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, διδάσκων στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών: Αρχαιολογία, Γλωσσολογία, Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του μεταπτυχιακού προγράμματος «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση»