Μαρία Καροφυλλάκη – Σπάρταλη: «Ήλοις προσηλώθη ο Νυμφίος της Εκκλησίας…»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καροφυλλάκη – Σπάρταλη

Φιλόλογος

Σταυρός Χριστού: Θυσία, αγάπη, υπέρβαση αμαρτίας και θανάτου. Ο κόσμος σώζεται και αγιάζεται με το μυστήριο της Σταυρικής θυσίας και Ανάστασης του Χριστού.

Οι αιώνες της αναμονής δεμένοι με βαριές αλυσίδες λύνονται. Ο πόνος για τα ανθρώπινα πάθη που σηκώνει με το Σταυρικό του θάνατο ο Θεάνθρωπος, ο επίγειος θάνατος του ανθρώπου αλλοιώνεται με το φως της Ανάστασης και παίρνει τη μορφή της πνευματικής αφθαρσίας, είναι η πεμπτουσία της θρησκείας μας. Ο Χριστός θα νικήσει τον θάνατο, χωρίς μαυσωλεία, χωρίς αγάλματα από γρανίτη και αλάβαστρο, χωρίς νεκροπόλεις και πυραμίδες.

Στον τόπο που έζησε και πορεύτηκε ο Χριστός, Εκείνος που δίδαξε την αγάπη και την ειρήνη, άνθρωποι αλληλοσκοτώνονται και η γη της επαγγελίας μετατρέπεται σε κόλαση επί της Γης. Το μίσος, η μισαλλοδοξία, η αδιαφορία, κυριαρχούν στον κόσμο μας και τον κάνουν ανυπόφορο.

Δεν είμαστε περαστικοί, αδιάφοροι θεατές, αλλά κοινωνοί των προβλημάτων. Ανθρώπινες αξίες, κοινωνική αλληλεγγύη, προσφορά και αγάπη προς τον συνάνθρωπο, ανατρέπουν το ατομικό συμφέρον, προσδίδουν συλλογική και κοινωνική διάσταση και αμβλύνουν το δυστοπικό περιβάλλον μας.

Στους «Εμπόρους των Εθνών», ο Παπαδιαμάντης γράφει προφητικά: «Επέστη ο καιρός της αυτολατρείας και πάσαι άλλαι θρησκείαι καταργήθησαν. Αρκεί να τρέφει τα πάθη του έκαστος και προς τι χρησιμεύουν αι άλλαι λέξεις;».

Αλαζονεία και απληστία, δύο από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα αναβιώνουν στη σύγχρονη εποχή και εκφράζουν επιθυμίες επικίνδυνων ηγετών, που δυστυχώς κρατούν στα χέρια τους τη μοίρα αθώων ανθρώπων. Η πραγματικότητα μακελεύει τα αρχέτυπα του νου.

Ο Αριστοτέλης στα «πολιτικά» συζητά δύο σημαντικά στοιχεία μαζί, την «αλαζονεία» και το «κέρδος», το διώνυμο αυτό προβάλλεται ως εξουσία – πλεονεξία. Άνθρωποι γκρεμισμένοι μέσα στην ιστορική ρωγμή των καιρών αναζητούν χώρο σε κοινωνικοπολιτικά κινήματα.

Συχνά ακροβατούν από την ατομικότητα στη συλλογικότητα, μέσα σε μια άρτια σκηνοθετημένη πραγματικότητα. Στην κατερειπωμένη Γάζα, όπου οι άνθρωποι πείνασαν, αλλά χόρτασαν βόμβες, καρφί στην καρδιά μας το κοριτσάκι που κουβαλάει στον ώμο του το τραυματισμένο αδελφάκι του, προς το πουθενά νηστικό. «Άηχες οι οιμωγές των αδικημένων».

Στο βλέμμα του παιδιού, που στέρησαν τη ζωή του, υπάρχει λαχτάρα για δικαίωση. Πόσο δύσκολη και άδικη μπορεί να είναι η ζωή στον κόσμο σ’ ένα μέρος που θεωρείται τόσο φθηνή. Παιδιά λατρεμένα, άγγελοι λαβωμένοι στη Γάζα, την Ουκρανία και σ’ όλα τα μέρη της γης, ο Θεός μαζί σας.

Η καρδιά αδυνατεί να τορνεύσει όνειρα όταν η ανθρωπότητα γλιστράει στις αβύσσους των λαθών της, των ακραίων παθών και βαρβαροτήτων, που θα δικαιώσει τους στίχους του Ν. Γκάτσου, στο ποίημά του «Κεμάλ»: «Νικημένο μου ξεφτέρι, δεν αλλάζουν οι καιροί, με φωτιά και με μαχαίρι πάντα ο κόσμος προχωρεί».

Η ζωή σε μόνιμη επιτάχυνση. Ο Αντόρνο έλεγε «δεν υπάρχει καλή ζωή σ’ ένα λάθος σύστημα». Η λαχτάρα των σύγχρονων ανθρώπων για εφόρμηση προς τα εμπρός έδωσε τη θέση της στη συγκράτηση και τον φόβο. Τα πάντα είναι βλέμμα και ο καθένας βλέπει τελικά ότι θέλει. Όλα είναι ψευδαίσθηση.

«Σήμερα ο κόσμος είναι λυπημένος. Κατέβασαν μια μεγάλη καμπάνα και την ακούμπησαν στη γη. Μέσα από το χαλκό της καρδιοχτυπά η ειρήνη. Σιωπή. Ακούστε τούτη την καμπάνα», γράφει ο Γ. Ρίτσος. Οι καμπάνες της Σταύρωσης σώπασαν στις εμπόλεμες χώρες και της ανάστασης δεν θα ακουστούν, εκεί θα υπάρχει ατέλειωτος Γολγοθάς, ακάνθινα στέφανα και καρφιά.

Ο άνθρωπος, αιώνιος αναζητητής και αιώνια πλανεμένος με όσα ελπίζει πολύ, για να απογοητευτεί περισσότερο, αποσύρεται σιωπηλός, κρύβοντας την αισιοδοξία του, την τραγωδία της ψυχής του, αποφεύγοντας τον οίκτο του κόσμου.

Η ζωή στην ανθρώπινη κοινωνία είναι σε μεγάλο βαθμό δυστοπική. Ο σημερινός άνθρωπος πολιορκημένος και καταπονημένος «σα νάχαν ποτέ τελειωμό τα πάθια κι οι καημοί του κόσμου», γράφει ο Παπαδιαμάντης στο «Μοιρολόι της φώκιας», βρίσκει παρηγοριά στον Θεό της αγάπης.

Μέσα στον κόσμο της φθοράς ο Εσταυρωμένος συνιστά το αδιάφθορο και αποτελεί σημείο σωτηριακής αναγωγής. Οι βασανισμένοι της ζωής με δάκρυα και προσευχές ατενίζουν τη θεία εικόνα ζητώντας τη γαλήνη της ψυχής, τη συγχώρεση και τη δύναμη της υπέρβασης του πόνου που μεταλλάσσεται σε παραμυθία στη θέα του Σταυρού.

Κάθε μακρύς και σκληρός χειμώνας κρύβει τον σπόρο της Άνοιξης, επίμονος ανιχνευτής των βημάτων του χρόνου. Σε κάθε αδικία και συμφορά καρφιά ματώνουν την ψυχή μας και ο Χριστός ξανασταυρώνεται. Ο Μονογενής έλαβε σάρκα και οστά και έγινε όμοιός μας, σε ζωή, σε μοναξιά και θάνατο. «Είχε συνάξει λίγα φύλλα, ένα κλαδί γεμάτο φως, είχε πονέσει. Και τώρα χάθηκε… αγγίζει νέους ουρανούς», γράφει ο Ν. Καρούζος στο «άσμα μικρό».

Στην εποχή μας, της φθοράς των αναγνωρισμένων αξιών, πολλά ερωτήματα μας κατατρύχουν. Άνθρωποι μοναχικοί περνάνε και χάνονται μέσα στο όραμα του φεγγαριού. Ο άνθρωπος συνηθίζει να παρακολουθεί με ψυχρότητα τις ονειροπόλες επιδιώξεις των αδύναμων.

Ο μακαριστός Αναστάσιος φρονούσε πως «μέσα στον φαύλο κύκλο της βίας αθώοι και αδύναμοι γίνονται θύματα και πως ο απανθρωπισμός των ανθρώπων συντελείται μέσω της βίας, της ανισότητας, της αδικίας, της πείνας και της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.»

Μέσα στην οδύνη των αδικοχαμένων ανθρώπων και των ρημαγμένων τόπων τα καρφιά του Χριστού λαβώνουν τις ψυχές μας. Ανεπαίσθητα αλλά σταθερά η ζωή αλλάζει όψη και ο άνθρωπος πληγωμένος και καταπονημένος βρίσκει παρηγοριά στον Θεό της αγάπης.

Ο βιολογικός χρόνος χάνεται στα ίχνη του ψυχικού μας χρόνου. Εικόνες του παρελθόντος συνυφασμένες μ’ ένα άλλο χρόνο αναβιώνουν και μας προκαλούν μελαγχολία και πόνο. Είναι φορές που λυγίζουμε, μα δεν γονατίζουμε, γιατί Εκείνος μας δίνει κουράγιο να προχωρήσουμε.

Τόποι μαρτυρίου – Μάντρα – Πύλος, Μάτι, Τέμπη, Γάζα, Ουκρανία και σε κάθε τραγωδία και απώλεια αθώων ψυχών η κοινωνία ψάχνει το ήθος της. Ο άδικος χαμός είναι ένα ατέλειωτο και δραματικό γεγονός.

Μέσα στο σκοτεινό δάσος της καρδιάς μας βαδίζουμε προς τη Σταυρανάσταση με σιωπή εκκωφαντική. Με τα μάτια της άφωνης θλίψης στη θέα του Εσταυρωμένοι το βλέμμα μας αποζητά απόντες αγαπημένους και η σκέψη μας ακούραστη τους συντροφεύει. Ο πόνος μεταλλάσσεται σε παραμυθία στη θέα του Σταυρού. Ο ανθρώπινος πόνος αμβλύνεται και γίνεται υπέρβαση της ανθρώπινης τραγωδίας.

Μετά τη φρίκη δύο παγκόσμιων πολέμων οι ηγεσίες των υπερδυνάμεων εμφανίζονται αδίστακτες μπροστά στο ενδεχόμενο πυρηνικής ολοκληρωτικής καταστροφής, μοιράζουν τον κόσμο σε μια τεράστια σκακιέρα, μιλούν και σκέπτονται με νηπιώδη ξεγνοιασιά του επαγγελματία δημίου.

Παράνοια των ανταγωνιστών για την υπεροχή σε φρικαλεότητα θανατηφόρας ισχύος. Η αλαζονεία η «ύβρις» των αρχαίων τυφλώνει, παραβιάζει την ηθική τάξη, ανατρέπει την κοινωνική ισορροπία, είναι η παγίδα που πέφτει αυτοκαταστρεφόμενος ο υβριστής.

Οι χρυσές αχτίνες του ήλιου της ειρήνης φέρνουν ελπίδα και ομορφιά στον κόσμο. «Το όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη. Τα λόγια της αγάπης κάτω από τα δέντρα είναι η ειρήνη.», γράφει ο Γ. Ρίτσος.

Η ελπίδα είναι η πνοή που ψάχνουμε για να συνεχίσουμε να δίνουμε νόημα στη ζωή μας. Ανθρώπινη συνθήκη, επουλώνουμε τις πληγές μας, μετράμε τις απώλειες και προχωράμε. Το συναίσθημα της λαχτάρας για ζωή κατακλύζει νομοτελειακά την ανθρώπινη ύπαρξη.

Σταματάμε από τη ρουτίνα της καθημερινότητας στον χρόνο της Μ. Εβδομάδας, για να βιώσουμε συνειδητά και συνταιριασμένα με το ελληνικό έθιμο, που δίνει ζωή και συντηρεί τη θρησκευτική μας παράδοση.

Το ιλαρό φως της Χριστιανικής ευλογίας ας μας φωτίζει «Κύριε φώτισόν μου το σκότος», η προσευχή του Αγ. Γρηγορίου Παλαμά, ας γίνει η προσευχή μας για το παρελθόν και εξορκισμός για το μέλλον, μια αντίσταση να σώσουμε ότι πιο πολύτιμο έχουμε, την ανθρωπιά και την πίστη μας για ένα δίκαιο και ειρηνικό κόσμο.

Το ιλαρό φως ας αμβλύνει τον ίσκιο του θανάτου, το αναπάντεχο της ροής του χρόνου και η αποκαραδοκία της Ανάστασης ας μας ενδυναμώνει.

Γονατίζουμε ευλαβικά στα πόδια του Εσταυρωμένου αποθέτουμε τα καρφιά της ψυχής μας και παρακαλούμε «Κύριε ειρήνευσον τον κόσμον σου άπαντα». Ζητάμε συγχώρηση «Μνήσθητί μου Κύριε».