Πώς το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου έγινε «ένα μικρό Φεστιβάλ Αθηνών»!

Κυριακή Πετρίδου

Η καλλιτεχνική διευθύντριά του, Πηνελόπη Σερδάρη μιλάει για τη διοργάνωση που έγινε θεσμός

Η δυναμική γυναίκα πίσω από το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου που, μετά από δεκαοκτώ χρόνια, διεκδικεί επάξια τον τίτλο ενός πολιτιστικού θεσμού στο νησί μας, η καλλιτεχνική και γενική του διευθύντρια Πηνελόπη Σερδάρη, μιλάει στη «Ροδιακή» για το πώς ξεκίνησαν όλα, για την εξέλιξη του φεστιβάλ μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια αλλά και για το πώς οραματίζεται το μέλλον του.

Με επίκεντρο το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου, τα τελευταία 18 χρόνια, προσελκύει φιλόμουσο κοινό από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, εστιάζοντας στην κλασική μουσική και την όπερα.

Δεν είναι τυχαίο ότι χαρακτηρίζεται ως «μικρό Φεστιβάλ Αθηνών», έχοντας φιλοξενήσει ισχυρά ονόματα της τέχνης, όπως οι κορυφαίοι πιανίστες Δημήτρης Σγούρος και Συπριέν Κατσαρής, η διεθνούς φήμης σοπράνο Αλεξία Βουλγαρίδου και ορχήστρες όπως η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, η Καμεράτα - Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής, η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής κ.ά.

Την ίδια στιγμή, το «παρών» έχουν δώσει και εκπρόσωποι του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού όπως η Λίνα Νικολακοπούλου, ο Γιώργος Θεοφάνους, ο Θοδωρής Βουτσικάκης, ο Στέφανος Κορκολής κ.ά.

Η Πηνελόπη Σερδάρη είναι Σύμβουλος Πολιτιστικής Διαχείρισης, με μεταπτυχιακό τίτλο στο Πολιτιστικό Μάνατζμεντ, Master of Arts in Cultural Management και στον Πολιτιστικό Τουρισμό από το University of Northumbria U.K. Έχει επίσης εξειδικευθεί στη Διαχείριση Ανθρωπίνων Πόρων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, ενώ διαθέτει πτυχίο στις Διαπολιτισμικές Σπουδές από τη Φλωρεντία – University of Florence, Italy.

Διετέλεσε Πρόεδρος της Όπερας Θεσσαλονίκης καθώς και αντιπρόεδρος, την περίοδο 2005-2010. Είναι ιδρύτρια, καλλιτεχνική διευθύντρια και πρόεδρος του Διεθνούς Φεστιβάλ Ρόδου, το οποίο πραγματοποιείται από το 2007 στο Παλάτι των Ιπποτών, σε συνεργασία με τον δήμο Ρόδου, ενώ τελεί υπό την αιγίδα και την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού, του ΕΟΤ και της Γ.Γ. Αιγαίου.

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Για να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: εσείς από τη Θεσσαλονίκη, πώς βρεθήκατε να διοργανώνετε ένα φεστιβάλ στη Ρόδο;
«Η ίδρυση ενός φεστιβάλ ήταν πάντα το όνειρό μου σε όλη την πορεία μου στον χώρο του πολιτισμού. Είχα, μάλιστα, ξεκινήσει τα πρώτα βήματα για την ίδρυση ενός φεστιβάλ στην πόλη μου, τη Θεσσαλονίκη. Όμως, ένα επαγγελματικό ταξίδι στη Ρόδο άλλαξε τα σχέδιά μου. Όταν επισκέφθηκα για πρώτη φορά την Παλιά Πόλη της Ρόδου και το Παλάτι των Ιπποτών του Μεγάλου Μαγίστρου, οι μνήμες μου από τα χρόνια που σπούδασα στη Φλωρεντία και η ενέργεια του χώρου με τράβηξαν σαν μαγνήτης! Εκείνη τη στιγμή αποφάσισα ότι το φεστιβάλ θα γίνει εδώ, στη Ρόδο, στο μαγικό αυτό μεσαιωνικό μνημείο».

Το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «μίνι Φεστιβάλ Αθηνών» και, πράγματι, όλα αυτά τα χρόνια έχει φιλοξενήσει ισχυρά ονόματα της τέχνης. Πώς πείθετε αυτούς τους ανθρώπους να έρθουν στη Ρόδο;
«Έχω την τιμή και τη χαρά να έχω συνεργαστεί από την αρχή της καριέρας μου με αρκετούς διάσημους Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες, οι οποίοι έρχονται στη συνέχεια με ιδιαίτερη χαρά να στηρίξουν το φεστιβάλ με το ταλέντο τους. Ο Δημήτρης Σγούρος, μαζί με τον σημερινό καλλιτεχνικό διευθυντή του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης, Χρήστο Γαλιλαία, ήταν από τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν στο 1ο κιόλας Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου, όπως και η Καμεράτα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.
Ακολούθησαν η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, μεγάλοι καλλιτέχνες όπως ο παγκοσμίου φήμης πιανίστας Συπριέν Κατσαρής, η διεθνούς φήμης σοπράνο Αλεξία Βουλγαρίδου, ο διάσημος Ιταλός σκηνοθέτης Paolo Miccichè, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης και ο καλλιτεχνικός διευθυντής της, κορυφαίος σολίστ βιολιού Σίμος Παπάνας, ο Οργανισμός Όπερας της Νέας Υόρκης “Teatro Grattacielo”, με τον οποίο πραγματοποιήσαμε δύο μεγάλες συμπαραγωγές όπερας με σκηνοθέτη τον καλλιτεχνικό διευθυντή Stefanos Koroneos, η Ορχήστρα Φιλαρμόνια Αθηνών, η Vienna Chamber Orchestra, το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και γνωστοί λυρικοί τραγουδιστές της ΕΛΣ, καθώς και Έλληνες δημιουργοί και συνθέτες. Τους ευχαριστούμε όλους από καρδιάς».

Το φεστιβάλ επικεντρώνεται στην κλασική μουσική και την όπερα. Γιατί κάνατε αυτή την επιλογή;
«Η ενασχόλησή μου με τον πολιτισμό, την κλασική μουσική και την όπερα είναι πολύπλευρη και, εκτός από τις σπουδές μου στην Ιταλία και την Αγγλία, ξεκίνησε σε πολύ μικρή ηλικία και από διάφορες θέσεις ευθύνης σε πολιτιστικούς οργανισμούς, με πρώτη την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης.
Το φεστιβάλ ιδρύθηκε το 2007 και τα επόμενα χρόνια ανέλαβα και τη θέση της προέδρου της Όπερας Θεσσαλονίκης, οπότε η όπερα απέκτησε κυρίαρχο ρόλο στην πορεία μου στον πολιτισμό και στην επαγγελματική μου καριέρα.
Πράγματι, το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου, του οποίου είμαι ιδρύτρια, καλλιτεχνική και γενική διευθύντρια, επικεντρώνεται στην κλασική μουσική και την όπερα, όμως παρουσιάζει και συναυλίες κινηματογραφικής μουσικής, μιούζικαλ, πρωτοποριακά cross-over και αφιερώματα σε Έλληνες και ξένους συνθέτες που έχουν διακριθεί».

Υπάρχουν επισκέπτες που έρχονται ειδικά στη Ρόδο για την παρακολούθηση του φεστιβάλ;
«Έχουμε ένα εξαιρετικό κοινό το οποίο αποτελείται, κατά ένα μεγάλο μέρος, από Έλληνες και ξένους που ζουν στο νησί. Το φεστιβάλ προσελκύει επίσης και μεγάλο μέρος του φιλόμουσου κοινού από όλη την Ελλάδα. Αξίζει, όμως, να αναφερθεί ότι το κοινό του φεστιβάλ αποτελείται κατά 50% περίπου από ξένους επισκέπτες από όλη την Ευρώπη και όχι μόνο, που έρχονται ανελλιπώς κάθε χρόνο για να παρακολουθήσουν εκδηλώσεις του φεστιβάλ».

Ποιοι είναι οι στόχοι σας για το φεστιβάλ από εδώ και πέρα; Σε λίγο θα έχει και επέτειο είκοσι χρόνων…
«Η ενίσχυση του πολιτιστικού τουρισμού μαζί με την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς είναι ένας από τους αρχικούς στόχους μας που έχει επιτευχθεί. Είναι γεγονός ότι με τις συνεργασίες μας με μεγάλους πολιτιστικούς οργανισμούς της Ευρώπης και των ΗΠΑ, το φεστιβάλ προβάλλεται στο εξωτερικό και κατ’ επέκταση προβάλλεται η Ρόδος, το Νότιο Αιγαίο και η Ελλάδα γενικότερα.
Επόμενος στόχος είναι η εξάπλωση του φεστιβάλ και σε άλλα νησιά του Νοτίου Αιγαίου και η ένταξή του στον χάρτη των μεγάλων ευρωπαϊκών φεστιβάλ. Σε αυτό το πλαίσιο, μετά από την εξαιρετικά επιτυχημένη επίσημη έναρξή του στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, που περιελάμβανε και το αφιέρωμα στον θρυλικό Ιταλό συνθέτη Ennio Morricone, με δυο εκδηλώσεις: προβολή του αριστουργηματικού ντοκιμαντέρ του Giuseppe Tornatore “Ennio: The Maestro” και συναυλία με το “Stavros Lantsias Quartet”, το φεστιβάλ ολοκλήρωσε το πρόγραμμά του με δυο μοναδικές συναυλίες στη Ρόδο και στο Καστελλόριζο με τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης.
Για πρώτη φορά από την ίδρυσή του, το φεστιβάλ τίμησε την 82η επέτειο από την απελευθέρωση του πανέμορφου ακριτικού νησιού με μια συναυλία την παραμονή της επετείου, σε συμπαραγωγή με το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Στις 13 Σεπτεμβρίου 1943 το αντιτορπιλικό «Ναύαρχος Κουντουριώτης» καταπλέει στο λιμάνι και το Καστελλόριζο είναι το πρώτο κομμάτι ελληνικής γης που απελευθερώνεται. Με αυτή τη σημαντική, μοναδική συναυλία στο ιστορικό Καστελλόριζο, ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο τρόπο το 18ο Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου. Ευχαριστούμε θερμά τον Δήμο Καστελλορίζου και ειδικότερα τον δήμαρχο, κ. Νίκο Ασβέστη, και τον αντιδήμαρχο Πολιτισμού, κ. Στράτο Αμύγδαλο, για τη θερμή υποδοχή, την εξαιρετική φιλοξενία και τις μοναδικές στιγμές υπερηφάνειας που ζήσαμε μαζί με την ορχήστρα — που θα μας μείνουν αξέχαστες».

Η είσοδος στις εκδηλώσεις του φεστιβάλ είναι δωρεάν. Πώς αντλείτε τα έσοδα για την πραγματοποίηση των συναυλιών και των παραστάσεων;
«Σας ευχαριστούμε θερμά γι’ αυτή την πολύ σημαντική ερώτηση, που δεν συνηθίζεται από συναδέλφους σας αλλά είναι τεράστιας σημασίας... Η εξασφάλιση των οικονομικών είναι ένας δύσκολος αγώνας με πολύ άγχος και μεγάλη ευθύνη έναντι των καλλιτεχνών και συνεργατών μέχρι την τελευταία στιγμή! Διότι, στην ουσία, προγραμματίζουμε και δεσμευόμαστε με συμφωνητικά χωρίς να γνωρίζουμε ποιο είναι το μπάτζετ μας!
Το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου πραγματοποιείται, από την ίδρυσή του, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Ρόδου, ο οποίος, μετά από γραπτή συμφωνία με τον τότε δήμαρχο, αναλαμβάνει ένα μέρος των εξόδων. Κάποιες χρονιές υπήρξε συνδιοργανωτής μας και η περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, αλλά για άγνωστο λόγο δεν στηρίζει πλέον το φεστιβάλ και αυτό μας προβληματίζει ιδιαίτερα.
Το πρόβλημα είναι επίσης ότι, τα τελευταία χρόνια, δεν γνωρίζουμε εγκαίρως από τον δήμο το ύψος της οικονομικής υποστήριξης, το οποίο, εκτός του ότι είναι υποτυπώδες, πολλές φορές βρισκόμαστε και προ δυσάρεστων εκπλήξεων.
Το Διεθνές Φεστιβάλ Ρόδου πραγματοποιείται βεβαίως υπό την αιγίδα και την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού, του ΕΟΤ και της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.
Είμαστε ευγνώμονες σε όλους και τους ευχαριστούμε θερμά, όμως για να πραγματοποιηθούν όλοι οι στόχοι και το όραμα ενός ελληνικού φεστιβάλ, που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού, χρειάζεται σταθερή και γενναία πολιτιστική πολιτική από όλους τους φορείς και κυρίως από τους φορείς του τόπου όπου πραγματοποιείται!
Δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι, σε όποιο μέρος του κόσμου υπάρχει πλούσια παραγωγή πολιτισμού, υπάρχουν θεσμοί και υποδομές που την υποστηρίζουν!»

Τέλος, η ενασχόλησή σας τόσα χρόνια με τον πολιτισμό, τι σας έχει μάθει για τη σημασία του;

«Ο χώρος του πολιτισμού είναι χώρος δημιουργίας και έκφρασης. Οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν θέσεις πρέπει να έχουν όραμα, να δουλεύουν με στρατηγική, να είναι εξειδικευμένοι, εμπνευσμένοι και με πάθος. Ο πολιτισμός χρειάζεται ανθρώπους που να είναι αφιερωμένοι στο έργο τους.

Σήμερα, που μετά την οικονομική κρίση και την πανδημία καταφέραμε να επιβιώσουμε και η οικονομία συνεχίζει να καθορίζει τις πορείες των λαών, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά ως συγκριτικό στοιχείο υπεροχής, το οποίο με τη σωστή διαχείριση και προώθηση μπορεί να προσφέρει μόνο όφελος στη χώρα μας — αλλά και σε όλο τον κόσμο».