Μαρία Καρίκη: Αναζητώντας διαφυγή…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, MSc

Η καθημερινότητα τρέχει και ο σύγχρονος άνθρωπος μοιάζει εξαντλημένος. Είναι σε συνεχή εγρήγορση προκειμένου να τα προλάβει όλα: ρόλους, υποχρεώσεις, καθήκοντα, εκκρεμότητες. Δεν ξέρει πάντα πώς να διαχειριστεί “σωστά” τον χρόνο του. Προσπαθεί να ιεραρχήσει τα “σημαντικά”, αλλά συνήθως κάτι πάντα μένει πίσω. Κι αυτό που, ίσως, μένει πίσω να είναι το πιο ουσιαστικό από όλα: οι στιγμές με τον εαυτό σου, οι άνθρωποι που δεν προλαβαίνεις να ζήσεις και να χαρείς όσο θες!

Η ρουτίνα ξεκινά ως “πρόγραμμα” και σιγά-σιγά αρχίζει να σε ελέγχει, να σε περιορίζει και να σε κάνει να συνηθίζεις να λειτουργείς σχεδόν αυτοματοποιημένα! Στην αρχή νομίζεις ότι είναι προσωρινό μέχρι να βρεις τα “πατήματά” σου. Μετά “βολεύεσαι” και έπειτα δυσκολεύεσαι να βγεις από τη “ζώνη ασφαλείας” σου. Η ρουτίνα σου γίνεται μέρος της ζωής σου και παρόλο που μπορεί να νιώθεις εγκλωβισμένος μέσα σε αυτήν, παραμένεις, γιατί πιστεύεις ότι αλλιώς δεν θα τα καταφέρεις.

Καθώς περνά, όμως, ο καιρός, η ανάγκη διαφυγής όλο και μεγαλώνει. Ο άνθρωπος νιώθει σαν να “πνίγεται”, σαν να μην μπορεί να “ανασάνει”, σαν να “βουλιάζει” μέσα στα ίδια και τα ίδια. Αυτή η συνειδητοποίηση τον τρομάζει αρχικά, αλλά ταυτόχρονα τον ταρακουνά συθέμελα και τον κινητοποιεί να κάνει κάτι για όλα αυτά που νιώθει. Και κάπως έτσι το άτομο αρχίζει να ψάχνει διεξόδους από μια πραγματικότητα που έχει “βαρύνει” αρκετά για το ίδιο και την ψυχολογία του.

Αρχικά, τολμά δειλά-δειλά να κάνει πράγματα που δεν έκανε πριν. Πράγματα που συνεχώς ανέβαλλε, γιατί δεν προλάβαινε να εντάξει στο “πρόγραμμα”. Πρόκειται για μικρές αλλαγές που στοχεύουν σταδιακά να ανατρέψουν τη “ζώνη ασφαλείας” του. Απαραίτητη προϋπόθεση για να τα καταφέρει κανείς είναι να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται απέναντι στον εαυτό του, στους άλλους και στην ίδια τη ζωή! Καμία αλλαγή δεν μπορεί να έχει διάρκεια, αν η νοοτροπία μας δεν αλλάξει πρώτα!

Η διαφυγή για τον καθένα μπορεί να έχει διαφορετικό νόημα. Κάποιοι έχουν ανάγκη να ασχοληθούν περισσότερο με τον εαυτό τους. Άλλοι επιθυμούν να έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο και να κάνουν όλα όσα έχουν παραμελήσει εδώ και καιρό. Άλλοι θέλουν να εστιάσουν στις σχέσεις τους, στην οικογένειά τους, στους ανθρώπους που κάποτε ήταν πιο κοντά. Κάθε άνθρωπος προσδιορίζει την έννοια της διαφυγής ανάλογα με το δικό του σύστημα αξιών κι ανάλογα με τις ανάγκες του που έχουν μείνει ανικανοποίητες εξαιτίας άλλων “προτεραιοτήτων”.

Δεν είναι τόσο ο χρόνος που θα αφιερώσει κανείς στις “εκτονώσεις” του όσο το ότι αρχίζει να σέβεται περισσότερο τον εαυτό του και δεν του στερεί πια την ξεκούραση, την εναλλαγή, την αποσυμπίεση, τη διέξοδο που τόσο χρειάζεται ανάμεσα στις τόσες υποχρεώσεις που έχει και στους ρόλους που υπηρετεί! Ο άνθρωπος αναλώνει καθημερινά τα ψυχικά του αποθέματα για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις και στις προκλήσεις της σύγχρονης ζωής. Αυτά τα ψυχικά αποθέματα με κάποιον τρόπο πρέπει να αναπληρωθούν. Ο μόνος τρόπος είναι να θυμόμαστε να κάνουμε και πράγματα που μας αρέσουν και μας κάνουν να περνάμε ευχάριστα, γελώντας και απολαμβάνοντας τη στιγμή.

Πολλοί άνθρωποι, ίσως, θεωρούν “πολυτέλεια” αυτή τη στάση ζωής. Κι όμως, δεν είναι. Δεν είναι “πολυτέλεια” να φροντίζεις να διατηρείς τις ισορροπίες εντός σου. Δεν είναι “πολυτέλεια” να προστατεύεις την ψυχική σου υγεία! Η καθημερινή πίεση, το άγχος, οι γρήγορες ταχύτητες στις οποίες πρέπει να ανταποκριθείς σε φθείρουν, σε εξαντλούν. Αν δεν το αναγνωρίσεις αυτό έγκαιρα και δεν αποφασίσεις να κάνεις κάτι γι’ αυτό, τότε είναι πολύ πιθανό να αρχίσουν να εκδηλώνονται διάφορα “ψυχοσωματικά” συμπτώματα που θα αποτελούν ενδείξεις υπερκόπωσης και ψυχικής εξουθένωσης.

Ας μην αντιμετωπίζουμε, λοιπόν, τη διαφυγή ως αδυναμία, αλλά ως απαραίτητη μεταβλητή για να αντέξει ο σύγχρονος άνθρωπος τον ρυθμό της καθημερινότητας που είναι ακατάπαυστος και μερικές φορές ισοπεδωτικός για τους ενήλικες (κάποιες φορές και για τα παιδιά ή τους εφήβους). Να τα κάνουμε όλα, χωρίς να βιαζόμαστε συνεχώς και χωρίς να παρακάμπτουμε την ανάγκη να ασχοληθούμε με τον εαυτό μας, όσο αυτό είναι εφικτό για τον καθένα.

Αν δεν υπάρχει κάποιου είδους αντίσταση στην καθημερινότητα έτσι όπως διαμορφώνεται και παγιώνεται σήμερα, τότε το πιο πιθανό είναι να μας κατευθύνει εκείνη και να μας ελέγχει απόλυτα, χωρίς να προλαβαίνουμε μέσα σε αυτήν να κάνουμε κι άλλα εκτός από τα υποχρεωτικά και τα πρακτικά...!

Κανένας άνθρωπος δεν είναι μόνο οι υποχρεώσεις του! Είμαστε και τόσα πολλά άλλα, που απλά δεν βρίσκουν σχεδόν ποτέ χρόνο να πάρουν τη θέση που τους αξίζει μέσα στην καθημερινότητά μας...!