Αναστάσιος Κωνσταντάρος: Η τουριστική δαπάνη δεν είναι υποχρέωση του επισκέπτη – είναι αποτέλεσμα της αξίας που προσφέρουμε

Rodiaki NewsRoom

Του Αναστάσιου Κωνσταντάρου, Συμβούλου Ανάπτυξης Θαλάσσιου Τουρισμού και CEO BoatsAdvisor Hub&Events

Τις τελευταίες εβδομάδες παρακολουθούμε για ακόμη μία φορά μια έντονη δημόσια συζήτηση γύρω από τη μειωμένη τουριστική δαπάνη και το κατά πόσο οι επισκέπτες «ξοδεύουν αρκετά» στους ελληνικούς προορισμούς. Είναι μια συζήτηση που επανέρχεται σχεδόν κάθε χρόνο, ιδιαίτερα όταν οι αφίξεις διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα αλλά οι προσδοκίες ορισμένων επιχειρήσεων δεν επιβεβαιώνονται.

Ωστόσο, πριν αναζητήσουμε τις αιτίες αποκλειστικά στην οικονομική συμπεριφορά των επισκεπτών, ίσως θα έπρεπε να εξετάσουμε με μεγαλύτερη ειλικρίνεια και τη δική μας πλευρά της εξίσωσης.

Υπάρχει μια παλιά σοφή φράση που λέει πως «αν δεν εκτιμάς το χέρι που σε ταΐζει, κινδυνεύεις να βρεθείς νηστικός». Στον τουρισμό, το «χέρι» αυτό είναι ο επισκέπτης. Όχι ως κάποιος που οφείλει να ξοδέψει περισσότερα χρήματα για να ικανοποιήσει τις προσδοκίες μας, αλλά ως ο άνθρωπος που επιλέγει να διαθέσει τον χρόνο και το εισόδημά του στον προορισμό μας ανάμεσα σε εκατοντάδες εναλλακτικές επιλογές σε ολόκληρο τον κόσμο.

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται να έχει παγιωθεί μια λανθασμένη αντίληψη. Ότι κάθε προϊόν και κάθε υπηρεσία που προσφέρουμε είναι αυτομάτως άξια της τιμής που ζητάμε. Ότι η φυσική ομορφιά ενός τόπου, ο ήλιος και η θάλασσα αρκούν για να δικαιολογήσουν οποιαδήποτε χρέωση. Ότι ο επισκέπτης πρέπει να ξοδέψει περισσότερα επειδή η Ελλάδα αποτελεί δημοφιλή προορισμό.

Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική.

Ο σύγχρονος ταξιδιώτης είναι πιο ενημερωμένος από ποτέ. Συγκρίνει τιμές, διαβάζει κριτικές, αξιολογεί εμπειρίες και έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα σε δεκάδες ανταγωνιστικούς προορισμούς. Δεν αγοράζει απλώς ένα δωμάτιο, ένα γεύμα ή μια εκδρομή. Αγοράζει αξία. Και η αξία δεν καθορίζεται από τον επιχειρηματία. Καθορίζεται από τον πελάτη.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Υπάρχει πλέον μια εμφανής απόσταση ανάμεσα στους πραγματικούς επαγγελματίες του τουρισμού και σε όσους εισήλθαν στον κλάδο ευκαιριακά, θεωρώντας ότι ο τουρισμός αποτελεί έναν εύκολο δρόμο προς το κέρδος.

Οι πρώτοι γνωρίζουν ότι η επιτυχία χτίζεται μέσα από επενδύσεις, εκπαίδευση προσωπικού, συνεχή βελτίωση των υπηρεσιών, επαγγελματισμό και μακροχρόνια σχέση εμπιστοσύνης με τον επισκέπτη. Γνωρίζουν ότι η φιλοξενία είναι λειτούργημα και ότι η φήμη ενός προορισμού χτίζεται δύσκολα αλλά καταστρέφεται πολύ εύκολα.

Οι δεύτεροι συχνά θεωρούν ότι αρκεί να διαθέτουν ένα προϊόν για να δικαιούνται και το αντίστοιχο οικονομικό αποτέλεσμα. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, η εύκολη λύση είναι να κατηγορηθεί ο επισκέπτης που «δεν ξοδεύει».

Η αλήθεια όμως είναι ότι κανένας επισκέπτης δεν αρνείται να δαπανήσει χρήματα όταν λαμβάνει πραγματική αξία. Δεν θα διστάσει να πληρώσει για μια αυθεντική εμπειρία, για μια ποιοτική γαστρονομική πρόταση, για μια σωστά οργανωμένη δραστηριότητα, για ένα κατάλυμα που ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του ή για μια υπηρεσία που ξεπερνά αυτά που περίμενε.

Αντίθετα, θα περιορίσει τις δαπάνες του όταν διαπιστώσει ότι η τιμή δεν συμβαδίζει με την ποιότητα, όταν η εξυπηρέτηση είναι πρόχειρη ή όταν η μοναδική στρατηγική είναι η αύξηση των χρεώσεων χωρίς αντίστοιχη αναβάθμιση του προϊόντος.

Η συζήτηση λοιπόν για την τουριστική δαπάνη δεν μπορεί να περιορίζεται στο πόσα χρήματα αφήνει ο επισκέπτης στον προορισμό. Πρέπει να επεκταθεί και στο κατά πόσο εμείς δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε να θέλει να δαπανήσει περισσότερα.

Υπάρχει όμως και μια ακόμη διάσταση που συχνά ξεχνάμε. Ζούμε σε μια περίοδο πρωτοφανούς γεωπολιτικής αστάθειας, με δύο ενεργούς πολέμους στην ευρύτερη περιοχή μας, οικονομική αβεβαιότητα και συνεχείς αναταράξεις στις μετακινήσεις και στις αγορές. Την ώρα που πολλές περιοχές του κόσμου αγωνιούν για την ασφάλεια, την οικονομική τους επιβίωση ή ακόμη και την καθημερινότητά τους, εμείς εξακολουθούμε να μιλάμε για σεζόν, για πληρότητες και για τουριστικές εισπράξεις. Και μόνο γι' αυτό θα έπρεπε να αισθανόμαστε τυχεροί.

Ας κάνουμε και τον σταυρό μας. Το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται ένας ασφαλής, ελκυστικός και ανταγωνιστικός προορισμός σε μια τόσο ασταθή γειτονιά του κόσμου δεν είναι αυτονόητο. Ο τουρισμός δεν είναι δεδομένος. Η σταθερότητα δεν είναι δεδομένη. Και η επιλογή εκατομμυρίων ανθρώπων να συνεχίζουν να εμπιστεύονται τη χώρα μας για τις διακοπές τους δεν είναι δεδομένη.

Και αν τελικά κάποιοι θεωρούν ότι ο τουρισμός δεν τους προσφέρει τα έσοδα που επιθυμούν ή ότι οι επισκέπτες δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους, υπάρχει και μια άλλη επιλογή που σπανίως συζητάμε δημόσια. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού και επιχειρηματικής δραστηριότητας σε πολλούς άλλους παραγωγικούς τομείς. Κανείς δεν υποχρέωσε κανέναν να δραστηριοποιηθεί στον τουρισμό.

Αν κάποιος δεν απολαμβάνει τη φιλοξενία, αν τον ενοχλεί ο επισκέπτης, αν θεωρεί ότι όλοι του χρωστούν περισσότερα χρήματα από αυτά που είναι διατεθειμένοι να δαπανήσουν ή αν αντιμετωπίζει τον τουρισμό αποκλειστικά ως μια εύκολη πηγή εισοδήματος, τότε ίσως θα έπρεπε να εξετάσει άλλους τομείς δραστηριότητας. Ας αφήσουμε χώρο σε εκείνους που αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν. Σε αυτούς που αντιλαμβάνονται ότι η φιλοξενία δεν είναι απλώς μια συναλλαγή αλλά μια σχέση εμπιστοσύνης. Σε αυτούς που γνωρίζουν ότι η επιτυχία δεν έρχεται επειδή τη ζητάμε, αλλά επειδή τη δικαιούμαστε.

Γιατί τελικά η τουριστική δαπάνη δεν είναι υποχρέωση κανενός ταξιδιώτη. Είναι η φυσική ανταμοιβή ενός προορισμού και μιας επιχείρησης που καταφέρνουν καθημερινά να δημιουργούν αξία.

Και ίσως η πιο σημαντική ερώτηση που πρέπει να θέσουμε στον εαυτό μας δεν είναι «γιατί ο επισκέπτης δεν ξοδεύει περισσότερα;», αλλά «τι κάνουμε εμείς κάθε μέρα για να αξίζουμε περισσότερα;».