Αγαπητός Ξάνθης: Ζούμε τα χρόνια της αβεβαιότητας και πάντως όχι εκείνα της Αειφόρου Ανάπτυξης

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, αρχιτέκτονας

Την ολοκλήρωση των τριών (3) χωροταξικών σχεδίων εξήγγειλε πρόσφατα ο αρμόδιος υπουργός της χώρας. Δηλαδή: της Βιομηχανίας και της Εφοδιαστικής Αλυσίδας, των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τέλος του Τουρισμού. Ο βασικός στόχος είναι ότι αυτά τα τρία (3) Πλαίσια να διαμορφώσουν ένα ενιαίο και συνεκτικό σχεδιασμό με την αξιοποίηση του χώρου, με σαφείς κανόνες για επενδύσεις και αυξημένες δικλείδες προστασίας του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών εντός της αντίληψης της οικονομικής αειφόρου ανάπτυξης.

Διακρίνουμε πλέον συστηματικά ότι η Αειφόρος Ανάπτυξη αντιμετωπίζεται ως ένα οικονομικό μοντέλο. Διεισδύει στο σύστημα παραγωγής και κατανομής πόρων, με την προσδοκία περί ισότητας μεταξύ των περιοχών και δικαιοσύνης μεταξύ των κοινωνιών. Μάλιστα καλλιεργείται τεχνηέντως η σύγχυση μεταξύ ανάπτυξης και μεγέθυνσης στο πλαίσιο των σχεδιασμών κατορθώνοντας έτσι την όποια αποδοχή της κοινωνίας στην πίεση των μεγεθυντικών ποσοστών και σχετικών δεικτών.

Η κατακερματισμένη περιβαλλοντική νομοθεσία υποβοηθάει την παρερμηνεία των αειφορικών κανόνων που θέσπισε τις τελευταίες δεκαετίες η Διεθνής Κοινότητα, ώστε οι φυσικοί πόροι και τα αγαθά να ακολουθούν μια πορεία εκμετάλλευσης στη βάση ενός «φτιασιδωμένου» άμετρου οικονομισμού.

Στην περιπλοκότητα των υπαρχόντων νόμων, οι φυσικοί πόροι δεν είναι ζωτικά αγαθά αλλά γίνονται περιουσιακά στοιχεία με τρόπο ώστε το περιβάλλον να αντιμετωπίζεται ως περιουσία υποκείμενο στον κανόνα της αγοράς στο μότο: κόστος/όφελος. Η ιδιότητα του περιβάλλοντος ή μιας ακτής επί παραδείγματι με το δημόσιο χαρακτήρα τους πνίγονται στην αντίληψη της μεταβιβάσιμης αξίας.

Όλοι οι σύγχρονοι χωροταξικοί σχεδιασμοί υποστηρίζουν την επενδυτική υφή του περιβάλλοντος αφήνοντας την φέρουσα ικανότητα ως συμπληρωματικό μέγεθος της πρώτης, προσποιούμενοι την αξιοπρεπή διαβίωση με την όποια επίκληση της ΑΑ.

Μάλιστα υπάρχει ο σχολιασμός ότι η Αειφόρος Ανάπτυξη (ΑΑ), είναι ένα εφεύρημα της παγκόσμιας καταναλωτικής κοινωνίας ώστε να επιτυγχάνεται το «δόγμα της αέναης προόδου» για την ικανοποίηση μεγάλων αγορών. Η επένδυση στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα καταλήγει πάντοτε με μία λέξη: κέρδος. Αυτό μας οδηγεί να υπολογίζουμε τους λαούς ως μονάδες παραγωγής ερμηνεύοντας την ευζωία με οικονομικούς όρους και μόνο.

Το φαινόμενο αυτό το διακρίνουμε και στον «Τουρισμό», όπου οι δείκτες εισπρακτικής ροής και αφίξεων μονοπωλούν τα πρωτοσέλιδα δείχνοντας ότι η αειφόρος τουριστική ανάπτυξη μετατρέπεται σε λογιστικούς αριθμούς, όπου εκεί μπαίνει κερδοφορικά και ο διάλογος για την αύξηση αυτών των αριθμών για το επόμενο χρόνο στην βάση όμως και της υποστήριξης από υποδομές. Έτσι οι υποδομές γίνονται υπομόχλια της τουριστικής μεγέθυνσης, φτάνει οι αριθμοί του επόμενου έτους να είναι μεγαλύτεροι οπωσδήποτε από τους φετινούς.

Το ερώτημα που μπαίνει είναι: εάν η συμβίωση της οικολογίας με την οικονομία που επικαλείται η ΑΑ είναι ένας μύθος ή μια πραγματικότητα; Μάλλον είναι ένας μύθος «γλυκός» και επικοινωνιακός ώστε να κτιστεί η πρόφαση για την επέκταση της οικονομικής εκμετάλλευσης των κοινοχρήστων αγαθών [βλ. σχετ. Σμπώκος, Γ. (2020). Η επινόηση της αειφορίας, πως επικράτησε το δόγμα της αέναης προόδου, Αθήνα: Οκτώ].

Το παγκόσμιο «τάισμα» με το σλόγκαν «ανάπτυξη παντού, ευημερία σ’ όλους» ήταν και είναι μια πιστική έκφραση ώστε οι όλοι λαοί να νοιώθουν ότι θα μετατραπούν σε Ελ Ντοραντό, σ’ ένα τόπο όπου θα υπάρχει χρυσός και ανεξάντλητα πλούτη. Πράγμα που στην πράξη είναι ένας μύθος!

Η επινόηση όμως της ΑΑ και η πιστή ακολουθία της από τη διεθνή κοινότητα και την ΕΕ δεν κατόρθωσε μέχρι και τα τώρα να προστατεύει ολόκληρες περιοχές από την κλιματική αλλαγή, από την επισιτιστική κρίση, από την ερημοποίηση αλλά και την οικονομική μετανάστευση. Το πρότυπο της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων συνεχίζεται και στην σημερινή εποχή της ΑΑ και μάλιστα «εμπλουτισμένο» από δύο σκληρούς πολέμους, ο ένας για τις σπάνιες γαίες της Ουκρανίας και ο άλλος για τη διέλευση του πετρελαίου από τα στενά του Ορμούζ.

Υπάρχει όμως και η άλλη σκέψη, περί μιας «μετα-αειφορικής» εποχής στο πλαίσιο μιας χειραφετημένης κοινωνίας κτυπώντας την οικονομία της χειραγώγησης, με μια δοξασία στο σεβασμό του περιβάλλοντος και μια κοινή κατακραυγή στην υπερανάπτυξη.

Η ζώσα κοινωνία έχει την ευθύνη του αύριο των παιδιών μας.

Οφείλει να νοιαστεί με θέρμη αποσύροντας την απόλυτη κυριαρχία της οικονομίας και προσφέροντας την αυτοδιάθεση και την δίκαιη, ισορροπημένη πρόοδο και όχι βέβαια παρασυρόμενη από τα «παπαγαλάκια» της συνεχούς ανάπτυξης.

Ακόμη και οι νόμοι και τα Χωροταξικά Σχέδια υποκρύπτουν έξυπνα μέσα από τη ρύθμιση για της ΑΑ, το δικαίωμα της προσωπικής οικονομικής ανάπτυξης να χάνεται στο «πύργο της κολάσεως» της άμετρης, ασύμμετρης μεγέθυνσης με την εκμετάλλευση των κοινών αγαθών και υπηρεσιών.

Ζητείται επειγόντως ένα περιβαλλοντικό σοκ.

Ίσως το «Διάστημα» που σήμερα γίνεται πεδίο κατάκτησης και αυτό από τον άνθρωπο να μας προσφέρει με αγκαλιά την ΤΝ, ένα σοκ για να μπορούμε να καταλάβουμε τι χάνουμε στο θύμο της τρέλας της υπερμεγέθυνσης.

Ζούμε πάντως τα χρόνια της γεμάτης αβεβαιότητας και πάντως όχι εκείνα της Αειφόρου Ανάπτυξης, που μας υποσχεθήκαν οι άρχοντες της γης.