ΦΑΝΕΣ 2-0. Οι Φάνες απέκτησαν τη δική τους ιστοσελίδα στο Διαδίκτυο

Rodiaki NewsRoom

Από την αρχαιότητα στην ψηφιακή εποχή

Γράφει ο Dr.-Ing. Απόστολος Κυριατσούλης

Υπεύθυνος για τις δημοσιεύσεις και την ιστοσελίδα Fanes2-0 – www.fanes2-0.gr

Ονομάζεται Fanes2-0 κι δημιουργήθηκε με έναν απλό αλλά φιλόδοξο στόχο: να συγκεντρώσει, να διαφυλάξει και να παρουσιάσει μέσα από τις σύγχρονες ψηφιακές δυνατότητες την ιστορία, την αρχαιολογία, τον πολιτισμό, τις παραδόσεις και τους ανθρώπους των Φανών.

Η δημιουργία της ιστοσελίδας αποτέλεσε αποτέλεσμα περίπου τριών μηνών εργασίας. Η τεχνική ιδέα, ο σχεδιασμός και η επεξεργασία πραγματοποιήθηκαν αφιλοκερδώς από τον συγχωριανό μας και φίλο Στέργο Κυρ. Χρούση, ο οποίος θα συνεχίσει να είναι ο τεχνικά υπεύθυνος της ιστοσελίδας. Στέργο, εγώ και οι Φάνες σε ευγνωμονούμε.

Θερμές ευχαριστίες οφείλονται επίσης σε όλους όσοι συνέβαλαν με φωτογραφίες, κείμενα, πληροφορίες, έγγραφα και άλλο υλικό: Μαρία Αφεντούλη, Ελευθερία και Απόστολο Ι. Κυριατσούλη, Μαίρη Μαγκάνη-Σαββάκη, Τσαμπίκα Μπότσαρη, Βασίλη Φ. Μπαλή, Αγγελική Κυριατσούλη-Κουσουρνά και Δρ. Νικόλαο Τσ. Φρόνα.

Ένα χωριό με ιστορία πολύ παλαιότερη από τη σύγχρονη μορφή του

Οι Φάνες είναι σήμερα ένα όμορφο χωριό της δυτικής Ρόδου, αμφιθεατρικά κτισμένο ανάμεσα στη θάλασσα, τον εύφορο κάμπο και τα βουνά.

Η ιστορία τους όμως δεν αρχίζει στη σύγχρονη εποχή.

Μια σημαντική αρχαιολογική και επιγραφική ανακάλυψη έδωσε νέα διάσταση στην ιστορία του χωριού.

Το 2004, στην αρχαία νεκρόπολη της Ρόδου, βρέθηκε μαρμάρινη βάση βωμού με σημαντική επιγραφή. Η επιγραφή παρουσιάστηκε το 2007 από τον Δρ. Ιωάννη Παπαχριστοδούλου στον καθηγητή Παναγιώτη Α. Χαμουζά και σε μένα.

Η μελέτη της από τον καθηγητή Vincent Gabrielsen οδήγησε σε επιστημονική δημοσίευση στο περιοδικό Tyche, τόμος 32, το 2017. Η δημοσίευση, με τίτλο A New Inscription Attesting to Associations from the Necropolis of Rhodes, αποτελεί πλέον μέρος της διεθνούς επιστημονικής βιβλιογραφίας για την ελληνιστική Ρόδο.

Η σημασία της επιγραφής για τις Φάνες είναι ιδιαίτερη.

Σε αυτήν αναφέρονται, μεταξύ άλλων, δύο ενώσεις που συνδέονται με τις Φάνες. Πρόκειται για τους «Σωτηριασταί Φειδιανάκτειοι εν Φάναις» και τους «Δαλιασταί εν Φάναις».

Έτσι, πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια, οι Φάνες εμφανίζονται μέσα από μια αυθεντική αρχαία επιγραφική μαρτυρία ως τόπος με οργανωμένη κοινωνική και πολιτιστική ζωή. Και υπάρχει εδώ μια ιδιαίτερα σημαντική λεπτομέρεια:

Το όνομα «Φάναι» υπήρχε ήδη στην αρχαιότητα.

Η επιγραφή, επομένως, δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη αρχαιολογικό εύρημα. Αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο που συνδέει το σημερινό χωριό με το αρχαίο παρελθόν του.

Από τους αρχαίους συλλόγους στη Fanes2-0

Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η ιστορία αυτή δημιουργεί έναν συμβολικό διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν.

Πριν από περίπου 2.100 χρόνια υπήρχαν στις Φάνες άνθρωποι που οργανώνονταν σε συλλόγους και συμμετείχαν στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή της εποχής τους.

Σήμερα οι δυνατότητες είναι διαφορετικές.

Οι άνθρωποι δεν συναντώνται πλέον μόνο στην πλατεία του χωριού ή σε έναν σύλλογο. Μπορούν να επικοινωνούν από οπουδήποτε στον κόσμο, μέσα από έναν υπολογιστή ή ένα κινητό τηλέφωνο.

Έτσι γεννήθηκε η Fanes2-0.

Το «2-0» συμβολίζει ακριβώς αυτή τη μετάβαση: από την εποχή των βιβλίων, των έντυπων αρχείων και των προσωπικών συλλογών στην ηλεκτρονική εποχή.

Δεν πρόκειται όμως για αντικατάσταση των βιβλίων.

Αντίθετα, η ψηφιακή ιστοσελίδα έρχεται να τα συμπληρώσει, να τα κάνει ευκολότερα προσβάσιμα και να συγκεντρώσει σε έναν κοινό χώρο υλικό που διαφορετικά θα παρέμενε διάσπαρτο.

Τι περιλαμβάνει η Fanes2-0

Η ιστοσελίδα περιλαμβάνει ένα μεγάλο και συνεχώς εξελισσόμενο αρχείο για τις Φάνες.

Ο επισκέπτης μπορεί να βρει:

Ιστορία και αρχαιολογία των Φανών, την αρχαιότητα, τις επιγραφές, τα αρχαιολογικά ευρήματα και το μνημείο των Φανών.

Γλώσσα: το Λεξικό της διαλέκτου των Φανών, με λέξεις και εκφράσεις που αποτελούν μέρος της γλωσσικής κληρονομιάς του χωριού.

Ήθη και έθιμα: κάλαντα, παινέματα, Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Άγιο Ιωάννη, Θεοφάνια, Σαρακοστή, Πάσχα, Καλαφουνιάτη και άλλες παραδόσεις.

Πολιτισμό: τις θεατρικές παραστάσεις των Φανών, ποιήματα, διηγήσεις, παραμύθια και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες.

Το «Χωριό των Χρωμάτων»: μια ιδιαίτερη σύγχρονη πλευρά των Φανών που έχει δώσει στο χωριό ξεχωριστή ταυτότητα.

Το χωριό των σταφυλιών και της ΚΑΪΡ, τα βότανα, τις ορχιδέες και άλλα στοιχεία του φυσικού και παραγωγικού πλούτου της περιοχής.

Τους ανθρώπους των Φανών: πρόσωπα που συνδέθηκαν με την ιστορία, τον πολιτισμό και την κοινωνική ζωή του χωριού, όπως ο Αγαπητός ο Φανενός ή της Μιράντας, ο Στέργος Σταματίου, ο Μανώλης Παπαναστάσης και άλλοι.

Την καθημερινή ζωή: το σχολείο των Φανών το 1931, τον αθλητισμό και το ποδόσφαιρο (1926, 1938), παλαιότερες δραστηριότητες και στιγμές από τη ζωή του χωριού.

Φωτογραφίες και βίντεο: ένα σημαντικό οπτικοακουστικό αρχείο, στο οποίο περιλαμβάνονται θεατρικές παραστάσεις, εκδηλώσεις και σημαντικές στιγμές από την πολιτιστική ζωή των Φανών.

Παράλληλα, η ιστοσελίδα ανοίγει παράθυρα σε ευρύτερα θέματα που συνδέονται με τη Ρόδο και τον ελληνικό πολιτισμό, όπως η εποχή των Ιπποτών, η Τουρκοκρατία, η Ιταλοκρατία, η ελληνική γλώσσα, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός και ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.

Δεν είναι μόνο μια ιστοσελίδα.

Η Fanes2-0 δεν δημιουργήθηκε απλώς για να υπάρχει άλλη μία ιστοσελίδα στο Διαδίκτυο.

Δημιουργήθηκε κυρίως για να μη χαθεί η μνήμη.

Ένα χωριό δεν αποτελείται μόνο από σπίτια και δρόμους. Είναι οι άνθρωποί του, οι λέξεις του, οι ιστορίες του, οι παραδόσεις του, οι γιορτές του, τα τραγούδια του, τα σχολεία του, οι αγώνες του, οι χαρές και οι δυσκολίες των προηγούμενων γενεών.

Όλα αυτά αποτελούν την ταυτότητά του.

Και όταν ένας ηλικιωμένος άνθρωπος φύγει από τη ζωή χωρίς να έχει καταγραφεί η γνώση και η μνήμη που κουβαλούσε, χάνεται μαζί του ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας του τόπου.

Η ψηφιακή καταγραφή μπορεί να βοηθήσει ώστε ένα μέρος αυτής της μνήμης να παραμείνει ζωντανό.

Η νέα γενιά είναι το επόμενο κεφάλαιο. Ο σημαντικότερος στόχος της Fanes2-0 είναι οι νέοι. Θα θέλαμε τα παιδιά, τα εγγόνια και τα δισέγγονά μας να γνωρίσουν καλύτερα τον τόπο από τον οποίο κατάγονται. Να γνωρίσουν τις λέξεις που χρησιμοποιούσαν οι παππούδες τους.

Να μάθουν τα έθιμα που σήμερα σιγά-σιγά ξεχνιούνται. Να γνωρίσουν τους ανθρώπους που πέρασαν από τις Φάνες και άφησαν το αποτύπωμά τους. Να μάθουν ότι το όνομα του χωριού τους συναντάται σε αρχαία επιγραφή. Και, ίσως, να αισθανθούν την ανάγκη να συνεχίσουν οι ίδιοι την πολιτιστική δραστηριότητα του τόπου.

Γιατί η ιστορία των Φανών δεν τελείωσε στην αρχαιότητα.

Δεν τελείωσε με τους παππούδες μας. Η ιστορία συνεχίζεται.

Και η επόμενη σελίδα της μπορεί να γραφτεί από τη νέα γενιά.

Η Fanes2-0 είναι μια προσπάθεια να παραδώσουμε σε αυτή τη γενιά ένα μέρος από όσα παραλάβαμε εμείς. Και ταυτόχρονα μια πρόσκληση:

Να γνωρίσει τις ρίζες της, να τις αγαπήσει και να δημιουργήσει το δικό της μέλλον.

«Η ιστορία δεν είναι μόνο αυτό που κληρονομήσαμε· είναι και αυτό που θα κληροδοτήσουμε.»