Τα εκατοντάχρονα της Απελευθερώσεως της Θεσσαλονίκης (1912-2012) ως Σύμβολον Εθνικής Ολοκληρώσεως

Του Γεωργίου Χρ. Μπάρδου θεολόγου Συνεορτάζουμε δύο πολύ κοντά επετείους κορυφαίων γεγονότων της εθνικής μας ζωής, την απελευθέρωση της πόλης του Αγίου Δημητρίου και την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940. Και τα δύο γεγονότα φανερώνουν την διάρκεια της ιστορίας μας και το ελληνικό ήθος. Και πρώτα ας στρέψουμε την ψυχή μας, γονατιστοί προς τον μεγαλομάρτυρα ʼγιο, προστάτη της Θεσσαλονίκης, ο οποίος οδήγησε τροπαιοφόρο τον έλληνα στρατιώτη, με τις υπέροχες θυσίες του και ηρωϊσμούς του στο μεγάλο απελευθερωτικό έπος του 1912-13. Και έπειτα σαν μνημόσυνο προς τον αείμνηστο Στρατηλάτη διάδοχο πρώτα, βασιλιά έπειτα Κωνσταντίνο τον 12ο, και τον μεγάλο πολιτικό Ελευθέριο Βενιζέλο, καθώς και στη μορφή του Γεωργίου του Α’, ο οποίος με το αίμα του καθαγίασε την απελευθέρωση της πόλης και την ένωσε αιώνια με την πατρίδα μας. Η ελληνική μεγάλη ιδέα ποτέ δεν ήταν ιμπεριαλιστική αλλά γέννημα του ιδανικού της ελευθερίας του υπόδουλου ελληνισμού. Τον Σεπτέμβριο του 1911 ξεσπάει ο ιταλοτουρκικός πόλεμος. Στις 29 Φεβρουαρίου 1912 υπογράφεται στη Σόφια-ερήμην της Ελλάδος-μυστική συμφωνία-συνθήκη συμμαχίας-μεταξύ Βουλγαρίας και Σερβίας σε βάρος της Θράκης και της Μακεδονίας. Μόλις δε στις 16 Μαρτίου 1912, υπογράφτηκε μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας αμυντική συμμαχία και στις 29 Σεπτεμβρίου στρατιωτική σύμβαση. Ο πόλεμος κατά της Τουρκίας κηρύχθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1912. Την αρχηγία του ελληνικού στρατού αναλαμβάνει προσωπικά ο τότε διάδοχος του ελληνικού θρόνου Κωνσταντίνος ο οποίος στις 30 Σεπτεμβρίου απευθύνει από τη Λάρισα το διάγγελμα: «Η ακεραιότης της χώρας απειλείται, η ζωή των υποδούλων αδελφών ημών ευρίσκεται εν κινδύνω... Αναλαμβάνω σήμερα, μετ’ εμπιστοσύνης και θάρρους, την υπεράσπισιν της τιμής της Ελλάδος. Εστέ βέβαιοι, ότι δια των όπλων θα επιβάλλετε εις τον εχθρόν τας θελήσεις σας...» Μεγάλαι παλμοί εθνικών συγκινήσεων συγκλονίζουν ολόκληρο τον ελληνισμό. Και την αυγή της 5ης Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός εισέρχεται στο τουρκικό έδαφος, την δε επομένη ύστερα από σκληρή μάχη κυριεύει την Ελασσώνα. Ακολουθεί η πολύνεκρη μάχη του Σαρανταπόρου. Στις 17-18 Οκτωβρίου ακολουθεί η μάχη των Γιαννιτσών, το ελληνικό τορπιλλοβόλο ΙΙ υπό τον ατρόμητο Υδραίο κυβερνήτη Ν. Βότση εισέρχεται απαρατήρητο στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης και τορπιλίζει το αγκυροβολημένο τουρκικό θωρηκτό “Φετίχ-Μπουλέν”. Στις 3 Δεκεμβρίου βγαίνει από τα Στενά ο τουρκικός στόλος και ηττάται πρώτα στη ναυμαχία της Ελλης και μετά στη ναυμαχία της Λήμνου από τον ελληνικό στόλο υπό την ηγεσία του ήρωα ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη. Στην ξηρά ο τουρκικός στρατός υποχωρεί προς τα Γιαννιτσά. Και οι ελληνικές δυνάμεις στρέφονται στη κατεύθυνση αυτή και στις 19 Οκτωβρίου αρχίζει η φονικότερη μάχη, η μάχη των Γιαννιτσών, της ιεράς πόλης των τούρκων που κράτησε δύο μέρες και έκρινε την τύχη της Θεσσαλονίκης. Στις 5 πρωινή ώρα στις 26 Οκτωβρίου φθάνουν στο Τοπσίν, όπου ήταν το γενικό στρατηγείο, τούρκοι απεσταλμένοι για να διαπραγματευθούν την παράδοση της πόλης. Ο διάδοχος όμως Κωνσταντίνος εζήτησε την παράδοση της Θεσσαλονίκης “άνευ όρων”. Τοιουτοτρόπως στις 26 Οκτωβρίου 1912, η Θεσσαλονίκη που είχε κυριευθεί από τους Μωαμεθανούς στις 28 Φεβρουαρίου 1430 απελευθερώνεται από τον ξένο ζυγό και γίνεται και πάλι ελληνική, ήστερα από 482 χρόνια. Οι βούλγαροι όμως εφθόνησαν τους έλληνες και οι δυνάμεις τους με τον στρατηγό Θεοδωρώφ μπήκαν στη Θεσσαλονίκη, με τη δικαιολογία να αναπαυθούν, επιχείρησαν όμως να δημιουργήσουν στην πόλη είδος συγκυριαρχίας. Ακόμα επιτέθηκαν στο Παγγαίο εναντίον των ελληνικών στρατιωτικών τμημάτων, καθώς και βομβαρδισμού ελληνικών πολεμικών από την Καβάλα. Τότε άρχισε ο πόλεμος εναντίον της Βουλγαρίας, ο οποίος έδωσε την ευκαιρία στα ελληνικά όπλα να διεξάγουν τις περίλαμπρες νίκες του Κιλκίς, της Κρέσνας της Τζουμαγιάς υπό την ηγεσία βασιλέως πλέον Κωνσταντίνου ο οποίος για τα κατορθώματά του ονομάστηκε Βουλγαροκτόνος. Η μεγάλη ιδέα που γεννήθηκε ήταν αποτέλεσμα της πίστης του έθνους ολόκληρου στην ιδέα της ελευθερίας. Υπήρξε η ωραιοτέρα ιδέα του νεώτερου ελληνισμού, δημιουργικά. Αυτή μέχρι το 1922 αποτέλεσε το ισχυρό στήριγμα του πολιτικού και του πνευματικού βίου των ελλήνων. Η συμφορά του 1922 ήταν μεγαλύτερη της 29 Μαΐου 1453. Η αρχαιότερη πολιτιστική εστία του ελληνισμού εχάθη. Αλλά ήλθε η 28η Οκτωβρίου 1940 ημέρα μητέρα του μαρτυρίου και της δόξας μας. Το έθνος βρέθηκε πάλι ψυχικώς έτοιμο την νύχτα της 28ης Οκτωβρίου 1940, για να αντιμετωπίσει την εχθρική επιβουλή. Με δυναμισμό αντέταξε και πάλι το ΟΧΙ. Και στα σκληρά βορειο-ηπειρωτικά βουνά παρακολούθησε κατάπληκτη η ανθρωπότητα να γεννάται, χάρις στον ελληνικόν ηρωϊσμό και την ελληνική θυσία, βρέφος, η παγκόσμια ελευθερία. Και πάλι εφέτος ας τιμήσουμε την ατελείωτη σειρά των ηρώων και των μαρτύρων μας οι οποίοι το 1912 και 13 εδιπλασίασαν την Ελλάδα και το 1940 έσωσαν την τιμή της πατρίδας και την ελευθερία της ανθρωπότητας. Της τιμής δεν θα παραλείψουμε και τον προστάτη της πόλης Αγιο Δημήτριο τον μεγαλομάρτυρα ο οποίος ήταν και είναι ο “ηγεμών, ο υπέρμαχος, ο πολιούχος και ο σωτήρ της πόλεως”. Οι ευσεβείς θεσσαλονικείς του έβλεπαν στην πραγματικότητα «ου κατ’ όναρ, αλλά καθ’ υπέρ, ουκ έτι και τη επισκιάσει, αλλά οφθαλμοφανεί ενεργεία». Τον είδαν να μάχεται μεταξύ των στρατιωτών, να προηγείται και να τους οδηγεί στη σωτηρία και τη νίκη.