Περικλής Ζερβάνος: Ο άνθρωπος, ο επιστήμων, ο καλός πατριώτης...

Εκείνοι που φεύγουν

Της ʼννας Αντωνίου Κιοσόγλου-Καψωμενάκη Έφυγε από τη ζωή ο Περικλής Ζερβάνος τις πρώτες μεταμεσονύκτιες ώρες στις 2 Μαρτίου 2013. Ο Ανθρωπος, ο επιστήμων, ο καλός οικογενειάρχης, ο καλός πατριώτης, ο καλός φίλος, δεν είναι πια ανάμεσά μας. Ο κύκλος της ζωής του έκλεισε. Του καθενός η ώρα έρχεται. ʼλλος βγάζει το εισιτήριο, χωρίς να μας ρωτήσει. Γιος του γιατρού Γιάννη Ζερβάνου. Γνωστή αρχοντική οικογένεια της Κω, που έχει τις ρίζες της στο μακρινό παρελθόν και της Λουκίας Θεοδωρίδου, Ελληνίδας από τη Βάρνα, δασκάλας των γαλλικών, που σκοτώθηκε στο σεισμό. Ο Περικλής Ζερβάνος, τις πρώτες γυμνασιακές του σπουδές τις περνά στο ιστορικό Ιπποκράτειο Γυμνάσιο της Κω, συνεχίζει στο Βενετόκλειο της Ρόδου. Μετά τα γεγονότα στο Βενετόκλειο το 1936 όταν οι μαθητές ύψωσαν την ελληνική σημαία, οι κατακτητές έκλεισαν το Γυμνάσιο. Ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Νικηφόρειο της Καλύμνου. Ο Περικλής δεν μεταβαίνει στην Αθήνα για πανεπιστημιακές σπουδές. Προμηνύετο πόλεμος κι αυτό στάθηκε εμπόδιο στις αποφάσεις του. Σε λίγο ο πόλεμος ξεσπά. Ο εμφανισθείς νέος κατακτητής ο Χίτλερ, αδίστακτος και αιμοσταγής επιτίθεται ενάντια σ’ όλη την Ευρώπη και την κατακτά. Η χιτλερική κατάκτηση φθάνει και στα νησιά μας. Ξημερώματα στις 3 Οκτωβρίου 1943 η Κως βομβαρδίζεται από αέρα και θάλασσα. Γίνεται το λεγόμενο “sbarco” η αποβίβαση των Γερμανών, των ορδών του Χίτλερ. Την επόμενη ημέρα η πατρώα γη βρίσκεται, ζει κάτω από την μπότα των Γερμανών. Οι κάτοικοι της πόλης αλλόφρονες και πανικόβλητοι με νυχτερινή αμφίεση ξεχύνονται σε εξοχές και χωριά για να σωθούν από τους ανηλεείς βομβαρδισμούς. Γίνονται εσωτερικοί πρόσφυγες. Την προσφυγιά της, την εσωτερική, η οκταμελής οικογένεια του γιατρού Γιάννη Ζερβάνου την περνά στις ΧΑΪΧΟΥΤΕΣ, ένα μικρό, μακρινό ορεινό και απροσπέλαστο χωριό με τους καλοσυνάτους κατοίκους που αγκαλιάζουν τους εσωτερικούς πρόσφυγες. Ο Περικλής Ζερβάνος δεν μπορεί ν’ αντέξει τη γερμανική κατοχή. Ο ένας κατακτητής διαδέχεται τον άλλον κατακτητή. Η μια υποδούλωση διαδέχεται την προηγούμενη. Η νιότη φωνάζει, η ψυχή του σκλάβου επαναστατεί. Νιώθει βαριά τα δεσμά της καινούργιας σκλαβιάς. Βαρύς ο πέλεκυς του κατακτητή. Τούτη τη φορά δεν είναι Ασιάτες. Είναι Ευρωπαίοι οι πολιτισμένοι… Ευρωπαίοι το μικρό χωριό της εσωτερικής προσφυγιάς δεν τον χωρά. Εμπλέκεται στο κατασκοπευτικό δίκτυο και δίδει πληροφορίες στους Ελληνες και στους συμμάχους. Ο πατέρας Γιάννης Ζερβάνος πληροφορείται το γεγονός. Μεταδίδει στο νεαρό Περικλή τους φόβους του. Αν πέσει στα χέρια των κατακτητών θα δοκιμαστούν οι αντοχές του πατέρα να δει τον πρωτογιό του κρεμασμένο. Προτιμά τον αποχωρισμό, τη φυγή. Του συνιστά και τον προτρέπει να φύγει. Και μια μέρα ακούγεται στο χωριό: Εφυγαν τα παιδιά, οι γιοι του γιατρού του Γιάννη Ζερβάνου – ο Περικλής και ο Κώστας έφυγαν από του Χαβάρου, μια απόκρημνη ακτή πίσω από τις ΧΑΪΧΟΥΤΕΣ. Από κει έφευγαν οι Αγγλοι, οι Ινδοί και οι Ιταλοί που δεν πρόλαβαν να φύγουν πριν την κατάληψη της Κω από τους Γερμανούς. Αγγλικά υποβρύχια τους έπαιρναν. Πόσα δεινά και πόσες συμφορές δεν επέφεραν στους λαούς οι άπληστοι της Γης!... Ξεχνούν ότι είμαστε θνητοί; Το κήρυγμα του Ναζωραίου δεν τους αγγίζει, δεν τους συγκινεί. Το κήρυγμα της ειρήνης και της αγάπης μεταξύ των ανθρώπων μεταξύ των λαών. Δεν καταλαβαίνουν οι δήθεν μεγαλόσχημοι του πλανήτη ότι εδώ είμαστε υπό προθεσμία; Δεν έμαθαν ότι το κακό θριαμβεύει αλλά ουδέποτε επικρατεί; Με τις πράξεις τους γράφεται ιστορία και η ιστορία είναι θεματοφύλακας και μάρτυρας του παρελθόντος, δάσκαλος για το παρόν και σύμβουλος για το μέλλον. Αυτή η ιστορία που έρχεται από το παρελθόν διδάσκει και συμβουλεύει τον Περικλή. Εμπνέεται και φλέγεται από το πνεύμα της θυσίας. Δυνατό και ισχυρό το πατριωτικό φρόνημα και ο Περικλής δεν κάθεται φρόνιμα. Με τη φυγή του από την πατρίδα του, την πατρίδα του Ιπποκράτη, φθάνει στις Μικρασιατικές ακτές στο Πετρούμι – αρχαίο Πετρούνι. Ο Περικλής διανύει μεγάλες οδικές αποστάσεις, φθάνει Βηρυττό, στο Χαλέπι, στη Γάζα. Ολ’ αυτά έχουν τις δοκιμασίες τους, έχουν τις κακουχίες τους. Εντάσσεται στον ελληνικό στρατό, εκπαιδεύεται. Και στις 6 Αυγούστου 1944 φεύγει από τη Χάιφα και ύστερα από τέσσερις μέρες ταξίδι φθάνει στον Τάραντα στη νότια Ιταλία. Πέρασε από τη Ρώμη, Ανκώνα, κατέληξε στο Ριτσιόνε. Εκεί η ελληνική ταξιαρχία αντικατέστησε μια ταξιαρχία Νεοζηλανδών και ρίχνονται σε πολεμικές επιχειρήσεις που κράτησαν ενάμιση μήνα. «Μας κόστισαν ζωές και τραυματισμούς και φυσικά δεν θα ευχόμουν σε κανέναν να ζήσει αυτή τη φρίκη». Αυτά λέγει ο Περικλής Ζερβάνος σε μια συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό «Λοτός» λίγο πριν την αποχώρησή του από την παρούσα ζωή. Αυτή η ταξιαρχία έμεινε στην ιστορία, «η Ταξιαρχία του Ρίμινι και οι πολεμιστές της Ριμινίτες». Ρίμινι θα πει η νικηφόρα ταξιαρχία που ταυτίζεται με τη νίκη ενάντια στους Γερμανούς και καθόρισε το νικηφόρο τέλος του πολέμου υπέρ των Συμμάχων. Μετά την αποχώρηση από το Μέτωπο ο Περικλής συναντάται με τον αδελφό του Κώστα στην πόλη Φάνε της Ιταλίας που υπηρετούσε στην αεροπορία. Στην πόλη Στάτε του Τάραντα συναντάται με τον συμπατριώτη Δημήτρη Τριπολίτη που μαζί με άλλους συμπολεμιστές πήγαν ν’ αναπληρώσουν τους καταπονημένους Ριμινίτες. Ο Περικλής επιστρέφει στην πατρίδα. Η επιστροφή του συμπίπτει με τα Δεκεμβριανά. «Ηταν ό,τι πιο θλιβερό θα μπορούσε να συμβεί στην Ελλάδα η οποία μόλις είχε απαλλαγεί από την ξένη κατοχή». Αυτά λέγει στη συνέντευξή του στο περιοδικό Λοτός». Περικλή, με τις θυσίες σου και τόσων άλλων παιδιών καταδιώξατε και εκδιώξατε τον άφρονα κατακτητή της Ευρώπης και ελευθερώσατε την Ελλάδα, την Ελλάδα που έδωσε πολιτισμό στον κόσμο. Οσα η Ελλάδα έδωσε στον κόσμο είναι αξεπέραστα μέσα στην έκταση του χρόνου. Είναι οι διδαχές, οι παρακαταθήκες, οι αξίες που μετέδιδαν οι γονείς, γιαγιάδες και παππούδες στα παιδιά, στα εγγόνια, στις νεότερες γενιές. «Για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία γι’ αυτά τα δυο πολεμώ, να τ’ αποκτήσω επιθυμώ κι αν δεν τ’ αποκτήσω τι μ’ ωφελεί να ζήσω. Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερης ζωής παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή». Όλα τα παιδιά γνώριζαν τον εθνικό ύμνο. Αυτές τις αρχές κι αυτές τις παρακαταθήκες να κρατήσουν πρέπει οι απόγονοι, οι νεότερες γενιές. Είναι εχέγγυα για να ζήσουν σε μια πατρίδα και με μια πίστη που έρχονται από τα βάθη των αιώνων. Περικλή, κινδύνεψες, δεν δείλιασες, νίκησες και πήρες δάφνες. Περικλή ποτέ δεν προβλήθηκες, άγνωστος ο κομπασμός για σένα. Κάποτε τα δεινά του πολέμου σταματούν κι ο Περικλής Ζερβάνος επιστρέφει στη γενέτειρα. Το μέλλον ορθώνεται μπροστά του. Ονειρο και στόχος του να γίνει γιατρός. Εγγράφεται στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες. Ο Περικλής αποφασισμένος ν’ αγωνιστεί και πάλι να φθάσει στο στόχο του. Παίρνει το έπαθλο των πανεπιστημιακών του αγώνων. Και με το δίπλωμα του γιατρού και την πολυετή ειδικότητα ρίχνεται σε μια άλλη μάχη, τη μάχη της επιστήμης και της ζωής. Τη Ρόδο επιλέγει για τόπο διαμονής. Υπηρετεί στο νοσοκομείο της Ρόδου. Συναντά πολλές δυσκολίες, πολλές ελλείψεις της οθφαλμολογικής κλινικής. Η οφθαλμολογία είναι η ειδικότητά του. Εργαλεία δεν υπάρχουν. Ο νέος γιατρός, ο Περικλής Ζερβάνος, χρησιμοποιεί ξυραφάκια. Απολυμαίνει ένα μικρό κομμάτι ξυραφιού και κάνει επεμβάσεις στα μάτια. Εφευρετικός και αποτελεσματικός και συνάμα με διάθεση προσφοράς στον άνθρωπο και με πολλή απλότητα κι ευχαρίστηση, διοργανώνει την οφθαλμολογική κλινική, όπου και υπηρετεί τριάντα έξι χρόνια. Δημιουργεί οικογένεια, αξιόλογη οικογένεια. Σύντροφο της ζωής του επιλέγει τη Νένα Μύρου, απόφοιτον της Νομικής Σχολής. Η Νένα Μύρου είναι γόνος αρχοντικής οικογένειας της Κω με καταγωγή από την μητέρα της από τη γη της Ιωνίας. Στέκεται επάξια η Νένα πλάι του, η κόρη του Ευαγγέλου Μύρου και της Ευαγγελίας Χρηστάκη. Μαζί στον αγώνα της ζωής ο Περικλής χαιρότανε για την επιλογή του, που η πορεία της ζωής απέδειξε ότι ήταν σωστή. Όταν αναφέρετο στη γυναίκα του, είχε να πει τα καλύτερα λόγια, δεν εφείδετο επαίνων. Δυνατοί και μακροχρόνιοι οι δεσμοί με την οικογένεια Ζερβάνου και την οικογένεια Μύρου. Ο Γιάννης Ζερβάνος ο καλός ιατρός, γιατρός της οικογένειας. Στις Χαϊχούτες συχνός επισκέπτης. Εσωτερικοί πρόσφυγες και οι δυο οικογένειες. Περικλή έφυγες από την πατρίδα σου την Κω και πήγες μέσα στη φωτιά του πολέμου, ήσουν ποτισμένος με εθνικά ιδεώδη. Ρίχνεσαι στον αγώνα μ’ όλη τη φλόγα και την ορμή της νιότης. Αυτό το οδοιπορικό του Περικλή Ζερβάνου θα πρέπει να γίνει γνωστό και στους νεότερους. Πολλές τέτοιες ηρωικές πορείες ζωής από πολλά Ελληνόπουλα της εποχής εκείνης για τη σωτηρία της πατρίδος. Περικλή, τίμησες την πατρίδα σου, την οικογένειά σου. Οι άρχοντες της Κω οφείλουν να τιμήσουν τέτοιους άξιους μαχητές δίνοντας σ’ έναν κεντρικό δρόμο το όνομά σου. Να ρωτούν οι επερχόμενες γενιές «ποιος ήταν αυτός και να πληροφορούνται τους αγώνες του στο πεδίο των νικηφόρων μαχών που καρπός ήταν η απελευθέρωση των νησιών μας από Ευρωπαίους κατακτητές. Καιρός ν’ ασχοληθούν οι άρχοντες και με τέτοια θέματα. Προσφορά Κώων αγωνιστών στο πεδίο μάχης και στο πεδίον της παιδείας. Αυτές οι προσφορές πρέπει να προβάλλονται και να τονίζονται. Ο Περικλής αφήνει πίσω του αξιόλογη οικογένεια, παιδιά με τίτλους αρετής και τίτλους πανεπιστημιακούς. Τέτοια πορεία ακολουθούν και τα εγγόνια. Εφυγες Περικλή από τον μάταιο τούτο κόσμο που όλα τα επίγεια είναι πρόσκαιρα και απατηλά, ενώ εκεί που πήγες στα επουράνια, είναι αιώνια. Πήγες στην αιωνιότητα, είσαι κοντά στο Θεό. Περικλή να είσαι στην αιώνια μνήμη του Θεού. Περικλή η Νένα σου και τα παιδιά σου θα σε θυμούνται με αγάπη, παρηγοριά τους θα είναι η καλή σου ανάμνηση. Τα παιδιά σου, ο Γιάννης και η Ευαγγελία δημιούργησαν οικογένειες και τα παιδιά τους κι εγγόνια σου βαδίζουν τον δρόμο της αρετής και της επιστήμης. Οι αξίες και οι παρακαταθήκες που τους άφησες θα είναι οδηγός και φάρος της ζωής τους και συνεχιστές μιας τέτοιας κληρονομιάς. Και μεις οι φίλοι θα έχουμε ωραίες μνήμες για σένα. Η πατρίδα σου θα διατηρήσει τη μνήμη σου. Αιώνια να είσαι στη μνήμη του Θεού