Το γήρας και οι καρδιοπάθειες

Με την πάροδο των ετών, όλα τα όργανα του σώματος χάνουν προοδευτικά τη νεανικότητα και την ελαστικότητά τους

Ο ανθρώπινος οργανισμός αρχίζει να γερνά από την πρώτη στιγμή που γεννιέται. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κατά λέξη απόδοση στα αγγλικά τού «πόσων χρόνων είσαι;» είναι «πόσο γέρος είσαι;» (how old are you?).

Ολες οι λειτουργίες, που ονομάζονται αναβολικές, υπερισχύουν των λειτουργιών της φθοράς, που ονομάζονται καταβολικές, κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, ενώ κατά την ενηλικίωση και ιδίως κατά το γήρας υπερισχύουν οι λειτουργίες της φθοράς του οργανισμού.

Ετσι, με την πάροδο των ετών, όλα τα όργανα του σώματος χάνουν προοδευτικά τη νεανικότητα και την ελαστικότητά τους, γεγονός που είναι ορατό από τον περιορισμό της κινητικότητας του κάθε ανθρώπου, με την εμφάνιση των λεγόμενων «αρθριτικών», τα οποία χαρακτηρίζονται από δυσκινησία ή ακόμα και πόνο.

Με τον ίδιο τρόπο συμπεριφέρεται και η καρδιά, η οποία χάνει προοδευτικά την ελαστικότητά της και πολλές φορές και τη συσταλτικότητά της, οδηγούμενη σε καρδιακή ανεπάρκεια.
Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι δέκα φορές περίπου συχνότερη σε ηλικία άνω των 65 ετών συγκριτικά με τις νεότερες ηλικίες.

Οι αρτηρίες χάνουν την ελαστικότητά τους και γίνονται σκληρότερες, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αρτηριακή πίεση. Η υπέρταση είναι πάθηση που εμφανίζεται συνήθως στη μέση ηλικία, ενώ η υπέρταση που πρωτοεμφανίζεται μετά τα 60 χρόνια είναι αποτέλεσμα της αναμενόμενης λόγω ηλικίας σκλήρυνσης των αρτηριών. Αλλο είναι η αρτηριοσκλήρυνση και άλλο η αθηροσκλήρωση που χαρακτηρίζεται από την παρουσία αθηρωμάτωσης (δηλαδή πλακών χοληστερίνης στα τοιχώματα των αρτηριών).

Το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς εκφυλίζεται και πολλές φορές είναι αναγκαία η εμφύτευση βηματοδότη όταν καταστρέφεται το σύστημα παραγωγής και αγωγής των ηλεκτρικών ερεθισμάτων (δηλαδή κολποκοιλιακός αποκλεισμός – Νόσος του φλεβόκομβου).

Οι βαλβίδες της καρδιάς σιγά σιγά σκληραίνουν και πάνω τους πολλές φορές εναποτίθεται ασβέστιο, με αποτέλεσμα να εκδηλώνονται στενώσεις των βαλβίδων (δεν ανοίγουν σωστά) ή ανεπάρκειες (δεν κλείνουν σωστά).

Οι κυριότερες παθήσεις της γεροντικής ηλικίας είναι η καρδιακή ανεπάρκεια, η βαλβιδική στένωση της αορτής, η ανεπάρκεια της μιτροειδούς, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, που είναι συνηθέστερο στη μέση ηλικία. Οταν όμως εμφανίζεται στη γεροντική, έχει πενταπλάσια θνητότητα (ηλικίες 80-90 ετών).

Γενικότερα, θα πρέπει να λεχθεί ότι οι καρδιοπάθειες όχι μόνον εμφανίζουν διαφορετική συχνότητα στους ηλικιωμένους αλλά και τα αποτελέσματα των θεραπειών είναι διαφορετικά. Τα φάρμακα π.χ. απορροφούνται δυσκολότερα από το έντερο και πολλές φορές εάν δοθούν στις συνηθισμένες δόσεις προκαλούν σοβαρές παρενέργειες γιατί αποβάλλονται δυσκολότερα από τον οργανισμό λόγω νεφρικής ή ηπατικής δυσλειτουργίας, όταν οι νεφροί ή το ήπαρ (συκώτι) δεν λειτουργούν φυσιολογικά.

Η αφυδάτωση και η υπόταση των ηλικιωμένων από τη λήψη διουρητικών είναι συνηθισμένες παρενέργειες, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, οπότε η εφίδρωση και η αγγειοδιαστολή λόγω της ζέστης δημιουργούν πρόσθετα σοβαρά προβλήματα.

Αρα, η τρίτη ηλικία και ιδιαίτερα το γήρας χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και ιδίως οι καρδιοπαθείς, οι οποίοι χρειάζονται προσεκτική αντιμετώπιση.

Του Δημήτριου Κρεμαστινού