Η δύναμη της απομόνωσης

Φίλιππος Ζάχαρης

Επιλέγουμε να βγαίνουμε ασφαλείς από την κάθε κρίση όταν διαπιστώνουμε ότι έχουμε διατηρήσει ατόφιες τις πιο μυστικές πλευρές του χαρακτήρα μας, όταν δούμε ξεκάθαρα ότι καμία κρίση δεν μας έπληξε δραστικά παρά τη συχνότητά της.

Βγαίνουμε έξω στον κόσμο και ανοίγουμε και πάλι τα φτερά μας όταν καταλάβουμε ότι ήρθε η ώρα να αποδείξουμε στον εαυτό μας ότι είμαστε και πάλι δυνατοί παρά τα όσα έχουμε περάσει. Αυτό δεν ισχύει μόνο για την εποχή εκείνη που κάποιος εξωγενής παράγοντας μας οδήγησε σε σημείο απελπισίας αλλά και όποτε άλλοτε αποφασίσουμε να ξανοιχτούμε και πάλι στην πραγματικότητα μετά από πολύ καιρό αυτοεξορίας.

Η δύναμή μας είναι η εγγύηση ότι όλα θα πάνε και πάλι καλά παρά τους αγγελιαφόρους των κακών ειδήσεων ή τους διοπτροφόρους της εικονιστικής ασχήμιας.

Δεν χρειάζεται όταν βγαίνουμε από το καβούκι μας να το διαλαλούμε αυτό περίτρανα στον περίγυρό μας, πολύ περισσότερο να εξηγήσουμε τους λόγους του ατομικού εγκλεισμού. Πολλές φορές όμως αυτός ο εγκλεισμός είναι επιβαλλόμενος και αυτό είναι που δοκιμάζεται στην πράξη.

Εν ολίγοις μας δίδεται η ευκαιρία να αναμετρηθούμε με τις αντιστάσεις μας, με τα ψυχικά μας αποθέματα, με το καθετί που μας υποδηλώνει τον κίνδυνο του όλου πράγματος.

Χρόνος χαμένος όμως είναι οι σκέψεις περί του μη εκμεταλλεύσιμου δυναμικού από τη συνολική αποστέρηση καταναλωτικών αγαθών και άλλων τινών που μπολιάζουν την καθημερινότητά μας. Και είναι χαμένος χρόνος γιατία αυτά ακριβώς τα αγαθά θα μας ξαναγυαλίσουν το μάτι με την ολική επαναφορά μας.

Το θέμα λοιπόν δεν είναι αν καταφέραμε να νιώσουμε απέχθεια για την καταναλωτική μας μανία για τον απλό λόγο ότι θα αναμετρηθούμε και πάλι με αυτή, μιας και το σημερινό κοινωικο-οικονομικό σύστημα δεν έχει κάτι άλλο καλύτερο να μας προσφέρει.

Θέλω να πως με όλα αυτά ότι ο ίδιος μας ο εαυτός θα οδηγηθεί σε νέα μονοπάτια και δεν θα θελήσει πλέον να μισήσει αυτό που ζει αλλά να το αποβάλλει.

Δύναμη λέγεται αυτό, αγαπητοί συνοδοιπόροι, αύξηση της έντασης της εκλεκτικής σκέψης, μοναδικό κέρδος από τον κάθε είδους ατομικό εγκλεισμό. Ίσως και αναπάντεχο.

Ποιος θα περίμενε, για παράδειγμα, ότι κάποτε θα φτάναμε να μην μπορούμε να μιλήσουμε με τον διπλανό μας εν τοις πράγμασι, να μην μπορούμε να δούμε τους γονείς, τους φίλους και τους γνωστούς μας εξαιτίας ενός ιού; Ποιος θα ανέμενε, από την άλλη, τόσους πολλούς ανθρώπους να μην μπορούν να αντέξουν για κάποιο διάστημα τον ίδιο τους τον εαυτό; Ποια δύναμη θα υποδείκνυε τη ρητή απομόνωσή μας; Κι όμως είναι δυνατόν.

Αυτό το ίδιο ισχύει και στις περιπτώσεις εκείνες όπου παίρνει κάποιος την απόφαση και απομονώνεται από τον πολύ τον κόσμο. Η έξοδος όμως και η επιστροφή στην κανονικότητα, την επονομαζόμενη και ως «ομαλότητα» έχει κοινή συνισταμένη: και πάλι κάτι σαν ξύπνημα από όνειρο, κάτι σαν ταρακούνημα και αναμέτρηση με κάτι ξεχασμένο.

Η δύναμη αυτή ξεπηδά και πάλι ως απόρροια μιας δυνητικής αποστασιοποίησης με το συνηθισμένο και την επαφή με το άγνωστο της εσωτερικότητας. Ακριβώς από εκεί αντλεί κανείς, με λίγα λόγια, τη δύναμη που του λείπει στην καθημερινότητα, όταν ξοδεύει αφειδώς και ασυστόλως πνευματικό απόθεμα για περιττότητες.

Η απομόνωση λοιπόν ενίοτε – είτε ηθελημένη είτε εξαναγκαστική – έχει και τα προνόμιά της. Μαθαίνει στον άνθρωπο να ζει, αλλά πάνω απ’ όλα να γνωρίσει πραγματικά τον εαυτό του.

Οι αρχαίοι Έλληνες μιλούσαν για το υψηλόν και το δέος. Αυτά όλα είναι δύναμη και δη απροσμέτρητη. Όπως ακριβώς αναδύουν αγαλλίαση τα αγάλματα της αρχαιότητας σαν εκτίθενται απροστάτευτα στον χρόνο, τέτοια δύναμη εκπέμπει η ψυχή σαν χορτάσει επικοινωνία με τον νου.

Κι αυτό γίνεται μονάχα σε στιγμές απομονωτικού μεγαλείου. Όσο και να σας φοβίζει η λέξη, μην σας αποτρέπει να το προσπαθήσετε. Εξάλλου η ευκαιρία μας έχει ήδη δοθεί και το μήνυμα είναι σαφές:

Μείνετε με τον εαυτό σας για κάποιο διάστημα και χαρείτε με άλλο πνεύμα τη ζωή. Μην μείνετε μόνο επειδή κάποιος κίνδυνος υπάρχει στον έξω κόσμο.