Σελίδες Ιστορίας… Το μένος του Ντε Βέκκι στρέφεται εναντίον των ιερέων τους οποίους εκτοπίζει στην Ιταλία ή στα χωριά
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 1196 ΦΟΡΕΣ
Διαπόμπευση, ξυλοδαρμός και ρετσινόλαδο, 350 γραμμάρια για τον καθένα
Επιμέλεια-σχολιασμός
Κώστα Τσαλαχούρη
Και πάλιν ας κάνουμε μια παρένθεση για να σημειώσουμε λίγες γραμμές, για το… θεάρεστο έργο που άρχισε ο Τετράρχης από τις πρώτες μέρες της εγκαταστάσεώς του στη Ρόδο. Πραγματικά… θεάρεστο γιατί δεν κράτησε τους τύπους. Ήθελε να ξηλώσει τα πάντα.
Το «σύστημα» που δημιούργησε και κυβέρνησε ο Μάριο Λάγκο έπρεπε να συντριβεί, να μην υπάρχει. Και το συστηματοποίησε από την πρώτη μέρα. Χρησιμοποίησε όλα τα μέσα, με πρώτο πράγμα τη βία, την άκρατη βία, και μαζί μ’ αυτή το ρετσινόλαδο. Όχι ένα κουτάλι, αλλά η ποσότητα αντιστοιχούσε για τον καθένα, σε 350 γραμμάρια-ακολουθούσε ο άγριος ξυλοδαρμός και μετά η διαπόμπευση.
Η πόλη της Ρόδου γνώριζε τους βασανιστές, ήταν ο φόβος και ο τρόμος τους, γιατί κυκλοφορούσαν με αυτοκίνητο που είχε τον αριθμό “R 484”.
Ο χρονικογράφος της εποχής καταγράφει ή μάλλον απαθανατίζει το γεγονός με τα μελανώτερα χρώματα και σημειώνει «τα ιταλικά καθάρματα, που ήταν οι δύο αδελφοί Rivalta, χασάπηδες το επάγγελμα, ο Bruno καφετζής του Οίκου των φασιστών, ο απερίγραπτος Smano φαρμακοποιός-επιστήμων ατυχώς-δύο άλλοι εργολάβοι, Ιταλοί επίσης και δύο αλάνια φραγκολεβαντίνοι από τη Σμύρνη…
…»το αυτοκίνητο “R 484” περιελθόν κεντρικάς και αποκέντρους συνοικίας, καταστήματα και οικίας, συνελάμβανε έναν έναν άνευ αιτίας και εντολής, τους μετέφερε εις την Αστυνομίαν ή το Φασιστικόν κέντρον, τους επότιζε το ρετσινόλαδον, τους εξυλοκόπει ανηλεώς, και τους εγκατέλειπε σε οικτρά χάλια στις πόρτες των σπιτιών τους, αν δεν τους κλείδωνε σε κανένα μπουντρούμι όπως συνέβη σε μερικούς...».
Βασανισθέντες
Και πάλιν ο χρονικογράφος της εποχής, στο ίδιο κείμενο, μας δίνει και ονόματα αυμπατριωτών μας που «υπέστησαν αληθή μαρτύρια»… Σημειώνονται οι Δημήτριος Καράκαλος οδοντίατρος, Αναστάσιος Πανάγου(1) έμπορος, Θεόδωρος Διακογιάννης διδάσκαλος, Νικόλαος και Γεώργιος Ασπράκης πατέρας και γιος υφασματέμποροι, Ιωάννης Λάινας έμπορος, Α. Στεφανίδης οδοντίατρος, Κωνσταντίνος Ταβερνάρης μεσίτης, Αντώνιος Οικονομίδης κτηματίας, Νικόλαος Καλαφατάς μαραγκός...
Ο χρόνος μας πληροφορεί τι έγινε με τους Ασπράκηδες και βρέθηκαν στο μάτι των φασιστών που κυριολεκτικά δεν τους άφησαν ποτέ ήσυχους... Δύο είναι οι εκδοχές του τι συνέβη εκείνη τη μέρα του 1936-είναι εποχή του Μάριο Λάγκο.
Τη μια μας την περιγράφει ο πρόξενος της Ελλάδος στη Ρόδο Γ. Αργυρόπουλος σε έγγραφο που απέστειλε στο υπουργείο των Εξωτερικών/Α’ Διεύθυνση Πολιτικών Υποθέσεων-Τμήμα Ευρώπης, που γράφει περί εκτοπίσεως του ιερομονάχου Μελετίου Φωτίου από τις Καλυθιές, ύστερα από ένα συμβάν που έλαβε χώραν αρχές Φεβρουαρίου 1936(2).
Γράφει ο Πρόξενος και δίνει συμπληρωματικές πληροφορίες περί του επεισοδίου, συνεπεία του οποίου οι ιταλικές Αρχές προέβησαν εις τον εκτοπισμό του ιερομονάχου, και συνεχίζει:
«…Προ μηνός περίπου ο περί ου πρόκειται ιεροδιάκονος της Μητροπόλεως, γνωστός δια τα εθνικόφρονα αισθήματά του, άτινα παρά τας επανειλημμένας συστάσεις της Προξενικής ταύτης Αρχής, διεκήρυττε δημοσία εις πάσαν περίστασιν, μη λαμβάνων ουδέ τας υπό της στοιχειώδους προνοίας επιβαλλομένας εν τω εχθρικώ τούτω περιβάλλοντι προφυλάξεις, εισήλθεν εις το κατάστημα του εγκρίτου ενταύθα ομογενούς εμπόρου υφασμάτων Νικολάου Ασπράκη, προς αγοράν είδους τινός.
Εκεί συνήντησε τον υιόν του ρηθέντος Ασπράκη, όστις υπό τύπον αστεϊσμού ηθέλησε να προσηλώση(3) το σήμα ενός εν τω καταστήματι ευρισκομένου νεαρού ισραηλίτου ονόματι Cordoba, μέλος του φασιστικού συλλόγου των avanquαrdisti(4), επί του ράσου του ιεροδιακόνου Φωτίου.
Ούτος προσβληθείς απώλεσε την ψυχραιμίαν του και έρριψε το σήμα, όπερ πεσόν κατά γης, υπέστη μικράν βλάβην. Οι παριστάμενοι φοβηθέντες τας ενδεχομένας συνεπείας κατέβαλον εις τον εβραιόπαιδα το αντίτιμον του σήματος με την παράκλησιν να μη κοινωνιολογήση το γεγονός και το επεισόδιον εθεωρήθη λήξαν.
»Οι ισραηλίται, όμως, έμποροι επωφελήθησαν του γεγονότος διά να δείξωσι την προς το καθεστώς αφοσίωσίν των και της ευκαιρίας να βλάψωσιν ομογενή ανταγωνιστήν, καταγγείλαντες το συμβάν εις τας φασιστικάς αρχάς.
»Συνεπεία τούτου ο ιεροδιάκονος Φώτιος Μελέτιος συλληφθείς ενεκλείσθη εις τας φυλακάς Ρόδου, όπου εκρατήθη υπό τελείαν απομόνωσιν επί δεκαπενθήμερον, υποστάς, ως λέγεται, μεσαιωνικάς βασάνους εκτοπισθείς κατόπιν εις την κωμόπολιν Bagnara Calabria της Ιταλίας, πλησίον του Reggio, μη δυνηθείς να επικοινωνήση μεθ’ ουδενός, τα δε δύο καταστήματα άτινα κατέχει εν τη αγορά Ρόδου ο κ. Ασπράκης, εκλείσθησαν αφού προηγουμένως εσφραγίσθη και το εν τη οικία του ευρισκόμενον ραδιόφωνον. Το κλείσιμο των καταστημάτων του κ. Ασπράκη εγένετο παρά το γεγονός ότι ούτος κατά το επεισόδιον δεν ευρίσκετο παρών.
Μετά παρέλευσιν 20ημέρου η αστυνομική Αρχή επέτρεψε το άνοιγμα ενός των καταστημάτων, το δε έτερον παραμένει έκτοτε κλειστόν, άνευ ουδεμιάς δικαιολογίας…». Μετά από μερικούς μήνες ο ιεροδιάκονος μεταφέρθηκε και διαμένει στο Corleto Particara της επαρχίας Potenza. Τον Ιούνιο 1936 με την είσοδο των ιταλικών στρατευμάτων στην πρωτεύουσα της Αβησσυνίας Αντίς Αμπέμπα του δόθηκε χάρις(5) και επέστρεψε στη Ρόδο, όπου ανέλαβε τα καθήκοντά του στις Καλυθιές.
Δεύτερη εκδοχή
Ο χρόνος μας δίδει και δεύτερη εκδοχή των όσων συνέβησαν στο κατάστημα. Ένα παιδί, παραγιός διπλανού, μπήκε στου Ασπράκη και ζήτησε να του κάνουν ψιλά ένα χαρτονόμισμα. Επειδή δεν του έδωσε σημασία ο Ασπράκης-μιλούσε με τον ιεροδιάκονο ο οποίος σημειωτέον γνώριζε την τέχνη της ραπτικής, γιατί έφτιαχνε ιερατικά άμφια, έφυγε και από τη βιασύνη του έριξε ένα αγαλματίδιο που παρίστανε το Μουσολίνι. Ο διάκονος από απροσεξία το πάτησε-κι αυτό ήταν. Ο μικρός το «κάρφωσε» και η ιστορία συνέχισε το έργο της. Την ίδια περίοδο είχαμε πολλές ιστορίες με θύματα ιερωμένους.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του παπά Νικήτα από τη Σύμη όποίος καταδικάστηκε δε δύο χρόνια εκτόπιση στο χωριό Μόντε Μούρο της Ιταλίας, επειδή επέτρεψε να γίνει περιφορά του Επιταφίου τη Μεγάλη Παρασκευή έξω από το ναό του Αγίου Ιωάννη.
Γράφει ο παπά-Νικήτας στις 17 Ιουνίου 1937 από το χωριό Μόντε Μούρο στις 17 Ιουνίου 1937 στη γυναίκα του Υπακοή-έφτασε πολλούς μήνες μετά και ο Σύλλογος Συμαίων Αθηνών «Νηρεύς» την παρέδωσε στις 12 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου στην Β’ Πολιτική Διεύθυνση του υπουργείου των Εξωτερικών, ότι «…από τας φοβεράς φυλακάς, από την πείναν και νηστίαν(6) δεν γνωρίζομαι διόλου και η ζωή μου πλέον έφθασεν εις το τελευταίον στάδιον.
Εις το βαπόρι τρομερά φυλακή, εις το Πρίντεζι εις φρικωδεστάτην αλλά έκαμα μόνον δύο ημερονύκτια και αν δεν βοηθούσε η χάρις της Θεοτόκου εις διάστημα 3-4 ημερών θα απέθνησκα…Μεταβαίνων δε σιδηροδρομικώς εις Μόντε Mούρο διερχόμεθα τα χωρία και εστεκόμεθα διά να μοιράσουν το ταχυδρομείον.
Τι υπέφερα: ορμούσαν οι νέοι και τα κορίτσια ως λύκοι ορυόμενοι(7) με εκτυπούσαν με τα κασκέττα (πιλίκιά) των, με τους σάκκους και με τα ξύλα, όσα έπασχεν ο Χρυσόστομος(8) πραγματικώς. Εμένα δε με έπιασε πανικός διότι τι θα πάθω εις Μόντε Μούρο, όταν πλέον κατέβω; Και πράγματι όταν εφθάσαμεν χιλιάδες παιδιών, κοριτσιών, γυναικών και γερόντων με εκυνηγούσαν μέχρι του ξενοδοχείου…
…» Δεν δύναμαι να απομακρυνθώ 10 βήματα με γιουχαΐζουν, με κυνηγούν με πέτρες, με εξέσχισαν, βάλλουν το καλυμαύχι και το ράσο μου και γυρίζουν και κοροΐδεύουν ήλθαν δε να με ξυρίσουν δια της βίας, μία δε κόρη με έκαψεν με ένα ταψί φωτιά(9) ενώ εγώ ήμουν αμέριμνος…
Καταδίκη σε θάνατο
Τις πρώτες μέρες της διοικήσεως Ντε Βέκκι ο μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος Τρύφωνος πέτυχε τον ιερέα του Αγίου Γεωργίου να τον εκτοπίσουν οι κρατούντες στα Απόλλωνα αντί της Ιταλίας. Επίσης με ενέργειες του μητροπολίτη, ο καταδικασθείς σε θάνατο παπα-Παρθένης του χωριού Απόλλωνα και οι άλλοι συγκατηγορούμενοί του μεταφέρθηκαν σε διάφορα νησιά, αντί της Ιταλίας, μετατραπείσης της ποινής του ιερωμένου σε ισόβια κάθειρξη.
Δεν περνά απαρατήρητο ότι στις 15 Φεβρουαρίου 1937 οι φασίστες ανύψωσαν την τρικολόρε στο σχολείο Απολλώνων το οποίο σημειωτέον ήταν αυτοσυντήρητο(10). Μάλιστα την φύλαγαν μην και γίνει τίποτε. Αλλά το γιατί όλα αυτά συμβαίνουν στο χωριό αυτό είναι άλλη ιστορία όπως και το γεγονός ότι κάθε λίγο και λιγάκι οι καραμπινιέροι ερευνούσαν το χωριό για την εύρεση όπλων.
Αυτό που έκανε θόρυβο την εποχή που γράφουμε τις λίγες αυτές γραμμές, είναι το μένος του Ντε Βέκκι προς τον Αναπληρωτή πρόξενο της Ελλάδος στη Ρόδο Νικόλαο Καραγιάννη, γιατρό από τα Αφάντου. Δεν τον ήθελε στη Ρόδο και πέτυχε να τον «στείλει» στην Αθήνα παρά τις προσπάθειες του δικτάτορα Μουσσολίνι και του πρωθυπουργού της Ελλάδας Ιωάννη Μεταξά που τότε εκτελούσε χρέη υπουργού επί των εξωτερικών, να τον μεταπείσουν.
Οι ιταλικές Μυστικές Υπηρεσίες υπερηφανεύονταν για την παρακολούθηση του Καραγιάννη. Γνώριζαν τα πάντα. Η παρακολούθηση γινόταν λεπτό προς λεπτό δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο. Για την Ιστορία στους σκληρούς μας δίσκους έχουμε μεταξύ των άλλων 386, ναι 386 σελίδες παρακολούθησης του γιατρού!.. Και σταματούμε εδώ αφού περιλάβουμε ένα κρυπτογράφημα του Προξενείου μας προς το Υπ. Εξ.
Για την υπόθεση:
Προξενείον Ρόδου προς Υπουργείον επί των Εξωτερικών, αριθμ.1452/13.9.1937, κρυπτογράφημα.
«…Καραγιάννης παρακολουθείται συνεχώς. Οιοσδήποτε φίλος ή και συγγενής επισκεφθή αυτόν, καλείται εις Αστυνομίαν και αναγκάζεται υπογράψη δήλωσιν ότι θα παύση έχη οιανδήποτε σχέσιν με αυτόν. Παρακαλώ ευαρεστηθείτε μοι γνωρίσητε εάν δύναμαι προβώ διάβημα ίνα Καραγιάννης μη τοιουτοτρόπως πιεζόμενος εγκαταλείψη Ρόδον…». Τελικά εγκατέλειψε τη Ρόδο. Πέθανε στη Ρόδο στις 22 Μαΐου 1948.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Έτσι το γράφει.
2. Αριθμ 255 Δ/1/ 25.2.1936 «εκτόπισις ιεροδιακόνου». Λίγες μέρες πριν ειδοποιήθηκε το υπουργείο με κρυπτογράφημα
3. Έτσι το γράφει, ακριβώς.
4. Avanquardista, πρωτοπόρος, πρόσκοπος, πρόμαχος, και Avanquαrdia εμπροσθοφυλακή.
5. Περί επιστροφής εκτοπισθέντος ιεροδιακόνου Φωτίου Μελετίου αριθμ 959 Δ/1 22.6.1936
6. Γίνεται πιστή αντιγραφή.
7. Όπως το γράφει.
8. Πρόκειται για το μαρτύριο του μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου-9 Σεπτεμβρίου 1922.
9. Προφανώς πυρωμένο ταψί.
10. Εφημερίδα «Αυγή της Δωδεκανήσου», 1η Απριλίου 1937 αριθμ. Φύλλου 368, 3η σελίδα.
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
