Σελίδες Ιστορίας… Το χρονικό του τορπιλισμού της «Έλλης» όπως απαθανατίστηκε από τον Ντε Βέκκι στα Απομνημονεύματά του, το 1960
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 713 ΦΟΡΕΣ
Δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό “TEMPO” του Μιλάνου
Γράφει και επιμελείται
Κώστας Τσαλαχούρης
Είναι ντοκουμέντο. Ας γυρίσουμε πολλά χρόνια πίσω-ακριβώς εξήντα δύο-, εκεί, στα πρώτα χρόνια της δημοσιογραφικής μας σταδιοδρομίας.
Έχουν περάσει πέντε χρόνια, από τότε, που οι φιλόξενες στήλες της «Ροδιακής», ζωντάνευαν με τις ειδήσεις που συλλέγονταν από τους νεαρούς ρεπόρτερ, πραγματικά τις πρωινές ώρες-Λιμεναρχείο, Γραφείο Εργασίας (Δημητρίου), Γραφείο Κοινωνικής Προνοίας(Χάχλος), Διοίκηση Χωροφυλακής, Ανωτέρα Διοίκηση Χωροφυλακής, Ασφάλεια-όχι καθημερινά-, Δήμος Ροδίων όλες οι υπηρεσίες του, Ιερά Μητρόπολη, Εργατικό Κέντρο, Νέο Εργατικό Κέντρο-υπήρχαν δύο- μετά ελεύθερο ρεπορτάζ, τα τηλέφωνα σε διαφόρους από το γραφείο, που, είτε βρισκόταν στην πλατεία Σύμης ή στη Νέα Αγορά, τις εξωτερικές ειδήσεις που καταγράφονταν σε μαγνητόφωνο, προελεύσεως της εποχής του… Λίθου!
Στην αρχή με σύρμα και μετά με ταινία, από τη Λευκωσία (13.30), Παρίσι (14.00), Αθήνα (14.30) και Λονδίνο (14.45). Αυτή ήταν η όλη καθημερινή δραστηριότητα, εκτός, ασφαλώς, απροόπτου. Τα διευθυντικά στελέχη είχαν για τον εαυτό τους τη Νομαρχία και άλλες πιο πάνω υπηρεσίες και προσωπικότητες, όπως βουλευτές, επισκέπτες… Ωραίες εποχές, καθημερινής μάθησης. Ένα Μικρό Πανεπιστήμιο.
Και φτάνουμε στις 12 Μαρτίου 1960, ημέρα Σάββατο, όπου στον κινηματογράφο «Ολύμπια», το πάλαι ποτέ «Σαν Τζιόρτζιο», παιζόταν το πολεμικό έργο «Γκουανταλκανάλ(1)». Ήταν η εποχή που έπρεπε να δούμε τις πολεμικές ταινίες που «σερβίρονταν» σωρηδόν στις κινηματογραφικές αίθουσες, όπως, «Μπαταάν», «Οκινάουα», «Καζαμπλάνκα», «Ρώμη ανοχύρωτη πόλη», «Στους άμμους της Ιβοτζίμα», «Ρόμμελ η Αλεπού της ερήμου», «Όταν περνούν οι γερανοί», «Χιροσίμα, αγάπη μου», «Φον Σπέε», «Όσο υπάρχουν άνθρωποι»… σταματούμε εδώ…
Το «Γκουανταλκανάλ» έπρεπε να προστεθεί στο παλμαρέ μας, να το δούμε. Έτσι το Σάββατο πήγαμε στο «Ολύμπια», αυτή τη φορά στην πλατεία, αφού προηγούμενα από του «Ερίνη», στου φίλου μας Βαγγέλη, αγοράσαμε την εφημερίδα «Εμπρός» για το σπίτι. Σημειώνουμε ότι… για λόγους ιδιότητας, είχαμε ελευθέρας στα σινέ!...
Στο διάλειμμα είδαμε την 6η σελίδα της εφημερίδας, με τον τορπιλισμό της «Έλλης», από τα απομνημονεύματα του τετράρχη του Φασισμού Τζέζαρε Μαρία ντε Βέκκι, κόμη του Βαλ Τζισμόν, περίληψη των οποίων δημοσιεύσαμε στο φύλλο της «Ροδιακής», δίστηλο, στις 20 Μαρτίου 1960, σελίδα τέταρτη, ως ανταπόκριση από τη Ρώμη(2)…
Τα Απομνημονεύματα του Ντε Βέκκι άρχισαν να δημοσιεύονται, λίγο μετά το θάνατό του-επεσυνέβη στις 23 Ιουνίου 1959- στο περιοδικό «Τέμπο(3)» του Μιλάνο στις 10 Νοεμβρίου 1959 και συνεχίστηκαν μέχρι τις 22 Μαρτίου 1960(4).
Τα Απομνημονεύματα
Ύστερα από τόσα χρόνια δίδουμε το κείμενο, όπως δημοσιεύτηκε τότε(5):
«Το 1938, ανέλαβον τα καθήκοντα του κυβερνήτου των Νήσων του Αιγαίου, με έδραν την Ρόδον, αφού εζήτησα και επέτυχον την ενοποίησιν της στρατιωτικής και της πολιτικής διοικήσεως. Εθεώρησα τούτο απαραίτητον διότι αι νήσοι του δωδεκανησιακού συμπλέγματος προσελάμβαναν, λόγω της γεωγραφικής θέσεως, μιάν πρώτης γραμμής στρατηγικήν σημασίαν.
»Εις την Ρόδον διεπίστωσα μίαν κατάστασιν κάθε άλλο παρά ευχάριστον: θρησκευτικαί αντιθέσεις, πολιτικαί μηχανορραφίαι, διενέξεις μεταξύ των εθνικοτήτων, που απετέλουν τον πληθυσμόν των νήσων. Η Ορθόδοξος Εκκλησία, όπως είναι εύκολον να φαντασθή κανείς, εξηκολούθει να ενθαρρύνη τας τάσεις δια την ένωσιν των νήσων με την Ελλάδα, καίτοι ο προκάτοχός μου Μάριο Λάγκο, δια να εξουδετερώση την κίνησιν αυτήν, ώθησε τους Ορθοδόξους της Δωδεκανήσου ν’ ανακηρύξουν την Εκκλησίαν των Αυτοκέφαλον έναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως.
»Ήλπιζε, ότι με τον τρόπον αυτόν θα ικανοποίει την Ορθόδοξον Εκκλησίαν της Δωδεκανήσου και, συγχρόνως, ότι θα την καθίστα ανεξάρτητον από το Πατριαρχείον Κωνσταντινουπόλεως, το οποίον ειργάζετο υπέρ των ελληνικών συμφερόντων.
Φυσικά φρούρια
»Κατά την επίσκεψίν μου εις τας Ιταλικάς Κτήσεις του Αιγαίου, διεπίστωσα ότι αι νήσοι απετέλουν μίαν σειράν φυσικών φρουρίων, τα οποία δεν εχώριζε, αλλά ήνωνε η θάλασσα. Δια τον λόγον αυτόν ήτο αναγκαία η εφαρμογή ενός ενιαίου αμυντικού συστήματος, βασιζομένου εις την συνεργασίαν όλων των όπλων.
»Το γεγονός, το οποίον μου προεκάλεσε την μεγαλυτέραν εντύπωσιν ήτο η έλλειψις ιταλικών σχολείων δημοτικής εκπαιδεύσεως, όπου η φοίτησις να ήτο υποχρεωτική. Τα εκπαιδευτικά τέλη ήσαν βαρύτατα και αρκετά παιδιά, δια να μην μείνουν αναλφάβητα, ηναγκάζοντο να φοιτούν εις σχολεία οργανωθέντα υπό κληρικών εις τας διαφόρους κοινότητας.
Περιττόν να αναφέρω, ότι εις τα ελληνικά σχολεία επροπαγανδίζετο η αρχή ότι οι Ιταλοί ήσαν οι δυνάσται του πληθυσμού. Διά τους λόγους αυτούς εμερίμνησα διά την επί νέων βάσεων οργάνωσιν του τομέως αυτού της τοπικής ζωής, ενώ παραλλήλως προέβην εις την ανέγερσιν σχολικών κτιρίων και ερρύθμισα τα της λειτουργίας των σχολείων, που διετήρουν οι κληρικοί μας, θέσας αυτά υπό τον κρατικόν έλεγχον.
» Λόγω των τότε διεθνών συνθηκών η στρατιωτική κατάστασις των νήσων του Αιγαίου είχεν ανάγκην ενός συντονισμού, προς αποδοτικήν χρησιμοποίησιν των εκεί ευρισκομένων δυνάμεων ξηράς, θαλάσσης και αέρος. Πρώτον μέτρον μου εις τον τομέα αυτόν ήτο η συγκρότησις ενός Μικτού Επιτελείου, από αξιωματικούς, δηλαδή, των τριών όπλων.
Στρατηγικώς αι νήσοι του Αιγαίου προσεφέροντο μάλλον δι’ επιθετικάς ενεργείας, χωρίς τούτο να σημαίνη, ότι δεν έπρεπε να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα προς αρίστην αξιοποίησίν των δι’ αμυντικούς σκοπούς, αν τούτο θα καθίστατο αναγκαίον. Βάσει των κριτηρίων αυτών, εμερίμνησα ώστε τα αμυντικά έργα να εκτελεσθούν με προοπτικήν όχι απλώς στατικής αντιδράσεως, αλλά ενεργού πρωτοβουλίας η οποία εξ άλλου ενηρμονίζετο με την τότε διατυπουμένην θεωρίαν περί «πολέμου με ταχίστην έκβασιν».
Γυμνάσια στρατιωτικά
»Προς δοκιμήν της αποτελεσματικότητος της εργασίας, που συνετελέσθη εντός δύο, περίπου ετών, επραγματοποιήθησαν κατά το θέρος του 1939 μεγάλα γυμνάσια, σκοπός των οποίων ήτο ν’ αναπαραστήσουν, κατά προσέγγισιν, βάσει των τότε δεδομένων, ότι θα ηδύνατο να συμβή εν περιπτώσει συρράξεως.
Ένας ναυτικός σχηματισμός, αποτελούμενος από δύο μοίρας, μία εκ των οποίων είχεν ως διοικητήν τον δούκα του Σπολέτο, εξαπέλυσαν «επίθεσιν» κατά των Νήσων, με βομβαρδισμούς και αποβατικάς επιχειρήσεις. Το σχέδιον αμύνης και η εκτέλεσίς του, έτυχον της ανεπιφυλάκτου επιδοκιμασίας του στρατάρχου Μπαντόλιο, που ήτο τότε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Ιταλίας.
»Η έκρηξις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εις την Ευρώπην, κατά τον Σεπτέμβριον του 1939, προεκάλεσε ατμόσφαιραν συναγερμού εις τας νήσους του Αιγαίου. Με πάσαν μυστικότητα επερατώθη η κατασκευή των προγραμματισθέντων πολεμικών έργων και όταν ο κρότος των τηλεβόλων ηκούσθη εις τα άλλα μέτωπα, εις την Ρόδον ευρισκόμεθα εν συνεχή επιφυλακή.
»Με την συμμετοχήν της Ιταλίας εις τον Β΄ Παγκόσμιον Πόλεμον, η Ρόδος κατέστη ορμητήριον αναγνωριστικών αεροπλάνων, τα οποία είχον την αποστολήν να κατοπτεύουν την θάλασσαν και να συγκεντρώνουν συστηματικώς στοιχεία μαρτυρούντα την παραβίασιν των περί ουδετερότητος θεσμίων εκ μέρους της Ελλάδος. Ταυτοχρόνως η Ρόδος μετεβλήθη εις ορμητήριον βομβαρδιστικών, τα οποία εσφυροκόπουν την Ναυτικήν Βάσιν της Αλεξανδρείας, που απετέλει ένα αρκετά ασφαλές καταφύγιον του βρεταννικού Στόλου.
»Προ της ενάρξεως των Ιταλοελληνικών εχθροπραξιών επεσκέφθην κατ’ επανάληψιν τας Αθήνας, όπου συνηντήθην τόσον με τον εν Ελλάδι πρεσβευτήν μας, όσον και με τον στρατιωτικόν ακόλουθον της πρεσβείας συνταγματάρχην Μοντίνι. Αμφότεροι ετέλουν εν αγνοία των έναντι της Ελλάδος προθέσεων της κυβερνήσεώς μας και ούτε καν υπωπτεύοντο, ότι συντόμως αι σχέσεις μας με την χώραν αυτήν θα διεκόπτοντο κατά ένα συγκλονιστικόν τρόπον.
Παρά ταύτα, ο ικανώτατος Μοντίνι ενημέρωνε αδιαλείπτως τα ιταλικάς στρατιωτικάς αρχάς περί των ελληνικών κινήσεων, παρέχων λεπτομερή στοιχεία επί των μονάδων ευρισκομένων εν πορεία, επί μεραρχιών διατεταγμένων εις μετωπικήν γραμμήν επί εφεδρειών προωθουμένων εις την πιθανωτέραν ζώνην επιχειρήσεων, Ο Μοντίνι με επληροφόρησεν ωσαύτως, ότι η Ελλάς θα ηδύνατο να παρατάξη, δια γενικής επιστρατεύσεως 300.000 άνδρας περίπου.
ΑΥΡΙΟ Το Β΄ μέρος
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Η ταινία γυρίστηκε από τις 14.5.-30.7.1943 με σκηνοθέτη τον Λιούις Σέιλερ και πρωταγωνιστές τους Άντονι Κουήν, Πρέστον Φόστερ, Λόιντ Νόλαν, Ρίτσαρντ Τζέικελ κ.ά., διάρκειας 93΄. Στοίχισε 2.7 εκατομμύρια δολάρια.
2.Τίτλος-Τα απομνημονεύματα του Ντε Βέκκι-Αυτός διέταξε να τορπιλλισθή η «ΕΛΛΗ»-Τι αναφέρει διά την Δωδεκάνησο
3. Αριθμός φύλλου χρονιάς 45
4. Αριθμός Φύλλου χρονιάς 12. Την 1η και 2α Ιουνίου 1962 στη «Ροδιακή», α΄ σελίδα δημοσιεύσαμε σε τετράστηλο σχήμα, ενυπόγραφα, τα απομνημονεύματα Ντε Βέκκι. Το κείμενο αυτό, γράφτηκε στο Κιλκίς και συγκεκριμένα στον Αργυροπόταμο-υπηρετούσαμε εκεί τη στρατιωτική μας θητεία.
5. Ακολουθούμε τη γραφή.
6. Διορίστηκε στις 22 Νοεμβρίου 1936 και ανέλαβε στις 2 Δεκεμβρίου 1936 μέχρι τις 9 Δεκεμβρίου 1940.
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
