Αγαπητός Ξάνθης: Το σκυλάκι από τις πρόσφατες φωτιές μας «μιλάει», ας το ακούσουμε...

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης*
Αρχιτέκτονας

Είναι μερικές εκφραστικές εικόνες που αποτυπώνουν το δράμα της φύσης.

Οι πρόσφατες φωτιές στην Αττική και στη Ρόδο δείχνουν την άμεση απειλή στον άνθρωπο αλλά και σ’ όλο το ζωικό βασίλειο.

Θυμάμαι την κλαίουσα γιαγιά στις φωτιές στο «Μάτι», που με σπαρακτική έκφραση αποζητούμε βοήθεια μέσα από τα πυρακτωμένα σπίτια με τους 102 νεκρούς, τον Ιούλιο του 2021.

Αυτές τις ημέρες μία φωτογραφία συγκλόνισε και πάλι. Εκτός εκείνης του αστυνομικού που μεταφέρει με επιμέλεια το μικρό αγοράκι για να σωθεί από τα καμένα που έκανε τον γύρο του κόσμου στα πρωτοσέλιδα των ξένων εφημερίδων για την Αθήνα, μία άλλη φωτογραφία ήταν για υπογράμμιση.

Είναι εκείνου του συμπαθέστατου σκύλου που με ύφος περίλυπο ζητάει τη σωτήρια από τις καταραμένες πύρινες φλόγες στη Μαγούλα Αττικής. Τραβήχτηκε από τον φακό του φωτογράφου Νίκου Χριστοφοράκη στις 7.53 π.μ. στις 18.7.2023 και αποδεικνύει την τραγικότητα του γεγονότος. Στο κάλεσμα σωτηρίας του φωτογράφου, το σκυλί έτρεξε από ένστικτο σε πιο ασφαλές μέρος όπως και διαπιστώθηκε από τον ίδιο εκ των υστέρων.

Εκτός από την «επιτυχή» έκβαση των πρόσφατων καταστροφικών πυρκαγιών που δεν είχαν ανθρωπινά θύματα, υπάρχει ένας διαφορετικός βιοτικός κόσμος που συμπληρώνουν τον ανθρωπινό.

Ας τον δούμε με ευθύνη.
Είναι καταγραμμένο ότι αυτός ο μη ανθρωπινός φυσικός κόσμος έχει κάτι παραπάνω από μια απλή εργαλειακή αξία για το ευρύτερο περιβάλλον. Εκτιμάται ότι κι αυτός έχει μία μορφή εγγενούς (έμφυτη) αξίας (αυταξίας), (όπως έχει και ο άνθρωπος). Η εγγενής αξία αναφέρεται ως η αξία του πράγματος οσάκις δε συνεισφέρει στην αξία κάποιου άλλου πράγματος (μη εργαλειακή).

Άρα τα ζώα που χάθηκαν, τα δένδρα που καήκαν, οι πέτρες που έλιωσαν αποτελούν και αυτά δραματικές απώλειες που αθροίζονται ισομερώς με τις ανθρώπινες ζωές.

Η σωτήρια της Φύσης εξαρτάται απόλυτα από την υπευθυνότητα του ατόμου απέναντι στον ηθικό νόμο που αντιμετωπίζεται ως ταυτόσημος με την πρακτική νόηση. Η φιλοσοφία της Φύσης οφείλει να αναθεωρηθεί στις νέες προκλήσεις σε οικονομικοκοινωνικό επίπεδο μέχρι έως ότου επιτευχθεί το όραμα της ειρήνευσης και της συμφιλίωσης του «εφευρέτη» ανθρώπου με τη φύση. Αυτό προϋποθέτει βέβαια άλλη εικόνα στάσης και ηθικής στη βάση μίας νέας κοινωνικής πρακτικής σχέσης με τη Φύση.

Η κλιματική απειλή φωνάζει, κραυγάζει και εμείς οι δήθεν «κυρίαρχοι» του πλανήτη συνεχίζουμε να εξαντλούμε τα όρια της ισχύος μας αλλά και τις αντοχές υπομονής και φιλοξενίας απέναντι στη μητέρα Γη.

Γραφεί ο Τζόναθαν Φράνζεν στο βιβλίο του «Το τέλος του τέλους της γης» (2020), εκδόσεις Ψυχογιός: «Να σταματήσουμε να προσποιούμαστε, η κλιματική αποκάλυψη έρχεται. Για να προετοιμαστούμε, είναι ανάγκη να αποδεχθούμε ότι δεν μπορούμε να την αποτρέψουμε».

Τόσο ωμά, τόσο αληθινά!
Η Φύση ήδη εκδηλώνεται σαν ένα εξαγριωμένο θηρίο από τις βιαιότητές μας. Η οικολογική «δικαιοσύνη» σαν νέμεση απονέμεται, άλλοτε αργά άλλοτε πιο γρήγορα, άλλοτε με μαθηματική ακρίβεια. Η εικόνα του Θεού στη φύση έχει θρυμματιστεί. Η συνοχή της φυσικής ζωής έχει κατακερματισθεί.

Απαιτείται ένας επείγον επαναπροσδιορισμός, μία μεταμόρφωση σε προσωπικό και κοινωνό επίπεδο μέσω επιλογών που θα σέβονται τη δημιουργία ως μυστήριο ανοίγοντας το διάλογο της θείας χάριτος και την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος.

Συσκέψεις επί συσκέψεων για το κλίμα, μεγαλόπνοοι στόχοι από τον ΟΗΕ, εξαγγελθείσα σταδιακή μετάβαση στην ηλεκτρική-πυρηνική ενεργεία τα επόμενα χρόνια στην Ε.Ε., η χρήση του υδρογόνου και των ΑΠΕ στα πρωτοσέλιδα των διεθνών συναντήσεων και οικονομοτεχνικών εξαγγελιών, εξώφυλλα για την προσβλέπουσα αειφόρο ανάπτυξη όμως η δύναμη του πετρελαίου και του Φ.Α, συνεχίζει να βρίσκεται στο απόγειο της ισχύος καθορισμού των παγκόσμιων εξελίξεων και πρακτικών. Η φύση εξακολουθεί να υποφέρει.

Το «Τέλος του Πετρελαίου» που έγραψε ο Paul Roberts το 2004 (εκδόσεις Πατάκη), θα περιμένει ακόμη πολύ λόγω συμφερόντων των «Μεγάλων Αδελφών» των παράγωγων χωρών αλλά και των διαμετακομιστικών του μαύρου και γαλάζιου χρυσού. Το οικονομικό συμφέρον μπροστά.

Η ματιά του σκύλου που κοίτα την «ανθρωπότητα» μέσα από τη φωτογραφία του κ.Χριστοφοράκη με λύπη, απόγνωση και απαξίωση για το γένος μας δείχνει την ανάγκη αλλαγής σκέψης των μεγάλων και των μικρών, αλλιώς θα μας καταπλακώσει το «Δημιούργημα» του ανεξέλεγκτου κατασκευασμένου μετα-ανθρώπου.

Φυσικά δεν μπορεί κανείς να προβλέψει πως θα είναι ακριβώς ο κόσμος όταν αφήσουμε πίσω τις καταναλωτικές σημερινές συνήθειες της ευκολίας και του γρήγορου. Αλλά μπορούμε να βάλουμε δίπλα στη δική μας βόλεψη και επιθυμία μία υγιή δόση οξυγόνου και ελπίδας της κοινότητάς μας, της χώρας μας, του πλανήτη μας. Μόνο έτσι μπορούμε να δούμε ένα μικρό ξέφωτο σημαντικότερο από τα επιμέρους προσωπικά κομμάτια μας.

Το σκυλάκι το δείχνει, το αποδεικνύει, εμείς τι κάνουμε;
Υ.Γ.1, Αφιερωμένο σ’ όλα στελέχη που μας προστατεύουν από τις πυρκαγιές υπερβαίνοντας εαυτούς για εμάς, τους ευχαριστούμε από καρδιάς!

Υ.Γ.2, Το Μεταπτυχιακό Τμήμα της «Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» του Πανεπιστήμιου Αιγαίου ανοίγει δρόμους και αντιλήψεις γύρω από τα σύγχρονα περιβαλλοντικά διακυβεύματα.

* Ο αρθρογράφος είναι αρχιτέκτονας, διδάσκων στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών και στο Μεταπτυχιακό Τμήμα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.