Κυριάκος Μιχ. Χονδρός: Τιμούν κάθε χρόνο, τους ήρωες που απελευθέρωσαν τον τόπο τους

Rodiaki NewsRoom

Δωδεκανήσιοι στις φυλακές της ΙταλΙας 1940 - 1944

Γράφει o
Κυριάκος Μιχ. Χονδρός
chondros.kyr@gmail.com

Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, στις 28 Οκτωβρίου 1940, οι Δωδεκανήσιοι αύξησαν τις ελπίδες τους, μήπως πολεμώντας τον εχθρό, έρθει η πολυπόθητη λευτεριά. Αλλά για να έρθει η λευτεριά, χρειάζεται μεγάλος αγώνας. Οι Ιταλοί στα νησιά μας, αύξησαν την επιτήρηση και την προσοχή τους. Παρ’ όλα αυτά, άλλοι διέφυγαν από την κατοχή και βρέθηκαν είτε στο μέτωπο της μάχης είτε στην Αίγυπτο, όπου οργανώθηκαν για να πολεμήσουν.

Στο Καστελλόριζο, μια ομάδα νέων ανθρώπων, πληροφορήθηκε το σπουδαίο αυτό γεγονός και σχεδίαζε τις επόμενες κινήσεις της. Ήταν τόσο ο ενθουσιασμός των πατριωτών, ώστε δεν μπορούσαν να μην τραγουδήσουν πατριωτικά τραγούδια της εποχής.

Όμως οι εκδηλώσεις τους, καταγράφονταν από τους καραμπινιέρους και από τους ελάχιστους ντόπιους συνεργάτες τους.
Γι’ αυτό και συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στη χωροφυλακή για ανάκριση. Κλήθηκαν αρκετοί, όμως με την καθολική αντίδραση της τοπικής κοινωνίας αφέθηκαν ελεύθεροι, αφού προηγουμένως «φακελώθηκαν».

Αρχές της επόμενης χρονιάς, το 1941, και εντελώς ξαφνικά, Βρετανοί κομάντος καταλαμβάνουν το Καστελλόριζο, και ακολουθεί μάχη με τους Ιταλούς. Οι Βρετανοί φάνηκαν από την πρώτη στιγμή ανοργάνωτοι. Δεν γνώριζαν καλά - καλά τον τόπο, είχαν και απώλεια ενός από τα πολεμικά πλοία τους (υπέστη βλάβη), γενικά δεν ήταν καλά προετοιμασμένοι.
Η ομάδα εκείνη που πανηγύριζε, μπήκε πρώτη στη γραμμή και συνεργάστηκε αμέσως με τους Βρετανούς, προκειμένου να απαλλαχτούν από τους Ιταλούς και να δουν τη λευτεριά να έρχεται.
Οι Ιταλοί από τη Ρόδο, μόλις έμαθαν για την επιχείρηση αυτή, που είχε κωδικό όνομα, έστειλαν στρατό με πλοία και με εναέριο βομβαρδισμό επανακατέβαλαν το Καστελλόριζο.

Συνέλαβαν πάνω από διακόσιους κατοίκους. Από αυτούς, συνέταξαν κατηγορητήριο μόνο για είκοσι εννέα, τους οποίους οδήγησαν σιδηροδέσμιους στη Ρόδο, προκειμένου να δικαστούν από στρατοδικείο. Τους πέταξαν στο αμπάρι του πλοίου, όπως πετάμε σάκους. Φτάνοντας στη Ρόδο, άρχισαν μεταγωγές. Από την Καζάρμα, στον Σταθμό καραμπινιέρων, από εκεί στις φυλακές Κοσκινού, κατόπιν στις φυλακές της Κω και ξανά πίσω στη Ρόδο, για να δικαστούν. Η δίκη έγινε με συνοπτικές διαδικασίες, όπου κράτησε δέκα – δεκαπέντε λεπτά. Μάρτυρες κατηγορίας ο ποδεστάν (διορισμένος δήμαρχος των Ιταλών) Γ.Π., δυο δημοτικοί αστυνόμοι πατέρας και γιος οι Φ. και μια γυναίκα η Α.Β.

Οι κρατούμενοι οδηγήθηκαν με το αντιτορπιλικό Luppo από τη Ρόδο σε λιμάνι της Ιταλίας και από εκεί στην Τοσκάνη, όπου κλείστηκαν στις φοβερές φυλακές του Σαν Τσιμινιάνο, για να εκτίσουν ποινή άλλοι για 12 και άλλοι για 30 χρόνια.
Τα βασανιστήρια που υπέστησαν δεν θα επαναληφθούν στην παρούσα εξιστόρηση, γιατί καταγράφονται στο βιβλίο μας «Καστελλόριζο: Κατοχή –Αντίσταση - Απελευθέρωση» και σε άρθρα μας στην εφημ. «Ροδιακή».
Τα χρόνια περνούσαν και αρχές του 1944, οι Γερμανοί σκόπευαν να καταστρέψουν με αεροπορικό βομβαρδισμό πόλεις και χωριά της Τοσκάνης.

Σε μια σπουδαία μάχη, Καναδοί κατάφεραν να σπάσουν τη Γραμμή «Χίτλερ» κοντά στο Ποντέκορβο στις 23 Μαΐου, αναγκάζοντας γερμανική υποχώρηση. Αυτή η επιτυχία θ’ ανοίξει τον δρόμο για τους Συμμάχους να κάνουν την τελική προέλαση στη Ρώμη.

Συνολικά, οι μάχες στο Montecassino και στην κοιλάδα Liri, προκάλεσαν τεράστιες απώλειες και στις δύο πλευρές. Οι Σύμμαχοι υπέστησαν περίπου 55.000 απώλειες, ενώ οι γερμανικές απώλειες εκτιμήθηκαν σε περίπου 20.000 νεκρούς και τραυματίες. Στις 4 Ιουνίου 1944, οι Σύμμαχοι μπήκαν στη Ρώμη, σηματοδοτώντας την απελευθέρωση της πόλης και αναγκάζοντας τους Γερμανούς να υποχωρήσουν στη Γοτθική Γραμμή βορειότερα, σε μια επιχείρηση που έθεσε τα θεμέλια για την απελευθέρωση της βόρειας Ιταλίας.

Στις 5 Ιουλίου 1944 ξεκίνησε ο κανονιοβολισμός των συμμαχικών στρατευμάτων στο San Gimignano. Μετά από δύο συγκρούσεις που έλαβαν χώρα στο Poggio del Comune με τους Γερμανούς, μια ομάδα παρτιζάνων θα διασχίσει την πρώτη γραμμή του πολέμου για να ενωθεί με τα γαλλικά στρατεύματα και να τους οδηγήσει στο San Gimignano. Μια άλλη ομάδα θα μπει στην πόλη κάτω από τον βομβαρδισμό του πυροβολικού, για να βοηθήσει τον πληθυσμό στα καταφύγια και ειδικά στο νοσοκομείο, όπου ο καθηγητής Gucci εργάζεται στο καταφύγιο σκαμμένο στην τάφρο κάτω από το ίδιο το νοσοκομείο, λόγω της αχρηστίας του κατεστραμμένου χειρουργείου από πυροβολισμό κανονιού.

Στις 10 Ιουνίου 1944, 72 πολιτικοί κρατούμενοι διαφόρων εθνικοτήτων απελευθερώθηκαν από τη φυλακή του Σαν Τζιμινιάνο, μερικοί από τους οποίους εντάχθηκαν στην αντίσταση. Μετά την απελευθέρωση, η ομάδα των ανταρτών, που ολοκλήρωσε αυτή την επιχείρηση, παρέμεινε εντός της πόλης για τέσσερις ημέρες.

Ανάμεσα στους πολιτικούς κατάδικους που αποφυλακίστηκαν, ο Γιώργος Κυρμιχάλης από τη Σορωνή, ο πατέρας μου, Μιχάλης Χονδρός και ο αδερφός του και θείος μου, Βασίλης Χονδρός, από το Καστελλόριζο και άλλοι 28.

Πέρασαν τόσα χρόνια…
Οι Ιταλοί από την απελευθέρωσή τους μέχρι σήμερα, τιμούν τους ήρωες και τους νεκρούς τους με χίλιους δυο τρόπους. Οι Ιταλοί!
1ον Πραγματοποιούν κάθε χρόνο στις 10 Ιουνίου επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης και την απελευθέρωση των φυλακισμένων, γιορτές που περιλαμβάνουν ομιλίες στα σχολεία, ντοκιμαντέρ, εκδόσεις βιβλίων, μουσικές συναυλίες, πνευματικές εκδηλώσεις και πολλά άλλα.

2ον Ενεργείται το πρώτο Αρχείο πολύτιμων μαρτυριών στην Τοσκάνη, αφιερωμένο στα πολεμικά γεγονότα της περιοχής, για να διαφυλαχτεί η μνήμη και να γνωρίζουν οι νέες γενιές.

Οι στόχοι και τα περιεχόμενα του νέου εργαλείου ψηφιακής πληροφόρησης παρουσιάστηκαν στο κοινό. Το δυνατό σημείο του Αρχείου είναι η εικονική του διαμόρφωση, με πλούτο πληροφοριών, γνώσεων, ειδήσεων, αναμνήσεων, που μέσω δικτύου για το παρελθόν τους και όπως σημειώνουν «γι’ αυτούς που μας έδωσαν ελευθερία με τη ζωή τους, είναι διαθέσιμοι σε όλους και ιδιαίτερα στις νέες γενιές, στους μαθητές όλων των σχολείων της Ιταλίας».
(Πληροφορίες: www.armadiodellamemoria.it.)

3ον Συνέγραψαν και κυκλοφόρησαν ένα χρήσιμο βιβλίο, που έχει τίτλο “FISCHIA IL VENTO URLA LA BUFERA”. – Mαρτυρίες και επεισόδια της Αντίστασης. Sangimignanese 1920 – 1945. Μετρά 212 σελίδες, με εμφανή επιμέλεια και σεβασμό στα ιστορικά γεγονότα χωρίς υπερβολές.
Την επιμέλεια του βιβλίου είχε ο UGO PASQUALETTI (1) την παρουσίαση ο MARIO PAOLI (2) και περιέχει, εκτός από φωτογραφικό υλικό, σχέδιο του σπουδαίου ζωγράφου MAURO MATINUCCI (3). Ο καλλιτέχνης στη σελ. 190 αποδίδει – αναπαριστά ένα από τα βασανιστήρια που υπέστησαν οι πολιτικοί κατάδικοι.

Στο βιβλίο, υπάρχει κατάλογος με όλα τα ονόματα των πολιτικών κρατουμένων που απελευθερώθηκαν από τους παρτιζάνους (στις 10 Ιουνίου 1944) σελ. 191.

4ον Έχουν αναρτήσει μόνιμη μαρμάρινη πλάκα σε κεντρική πλατεία, όπου γράφουν σ’ αυτήν το γεγονός της απελευθέρωσης και της αποφυλάκιση των 72 ανθρώπων.
Οι Ιταλοί, λοιπόν, τιμούν τον τόπο τους και τιμούν όσους (Ιταλούς και άλλους πολιτικούς κατάδικους) απελευθερώθηκαν το 1944 για να πολεμήσουν τους Γερμανούς.

Παραπομπές:
(1) Ο Pasqualetti Ugo. Γεννημένος στο San Gimignano (Σιένα) στις 14 Μαρτίου 1928, κάτοικος San Gimignano, απέκτησε απολυτήριο δημοτικού σχολείου. Συμμετείχε στη λαθραία δράση του PCI και του CLN και μετά την απελευθέρωση πήρε μέρος στην ίδρυση του Κομμουνιστικού Κινήματος Νεολαίας. Εκλέχθηκε δημοτικός σύμβουλος και στη συνέχεια, σύμβουλος τουρισμού για τον δήμο του San Gimignano, ήταν πρόεδρος του Pro Loco του San Gimignano και σύμβουλος για την αρχή της Σιένα.

Το 1957 ίδρυσε και διεύθυνε την τοπική εφημερίδα “Il Campanone” και επέβλεψε την έκδοση του βιβλίου «Επεισόδια και μαρτυρίες της αντίστασης του Σαν Τζιμινιάνο». Επίσης, αρχισυντάκτης της τοπικής εφημερίδας Poggibonsi και San Gimignano "La Nuova Elsa", γραμματέας του πολιτιστικού συλλόγου San Gimignanese. Κατά τη διάρκεια της νομοθετικής περιόδου ήταν μέλος της Επιτροπής Βιομηχανίας, Εμπορίου και Βιοτεχνίας.

(2) Mario Paoli. Γεννήθηκε στη Signa (Φλωρεντία) στις 10 Σεπτεμβρίου 1942, παντρεύτηκε τη Grazia το 1968 και έχουν έναν γιο, τον Leonardo.
Από τη δεκαετία του '70 και μετά, δούλεψε στο εξωτερικό, ειδικά στην Αφρική και την Ασία.
(3) Mauro Martinucci. Γνωστός Ιταλός ζωγράφος, έργα του οποίου κοσμούν μουσεία και αίθουσες πολιτιστικών κέντρων.