Kώστας Ε. Σκανδαλίδης: «Ιστορία και Πολιτισμός της Ρόδου κατά την Ελληνιστική Περίοδο» του Νίκου Νικολάου

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Kώστας Ε. Σκανδαλίδης

Δυο λόγια για το βιβλίο του Νίκου Νικολάου «Ιστορία και Πολιτισμός της Ρόδου κατά την Ελληνιστική Περίοδο», θεωρώ πως είναι χρέος τιμής προς το πρόσωπο του συγγραφέα και την ιστορία της Ρόδου.

Πρώτα, γιατί ο Νίκος Νικολάου είναι ένας ξεχωριστός συμπολίτης μας που υπηρέτησε τα κοινά του τόμου μας από τη θέση του προέδρου του δημοτικού συμβουλίου, του προέδρου του Τ.Ε.Ε.-Τμήμα Δωδεκανήσου και όχι μόνον, και κατά δεύτερο, επίσης, σημαντικό λόγο, γιατί μας έχει δώσει δείγματα της συγγραφικής του δεινότητας με τα πονήματά του «Οδοιπορικό στην Ιστορία της πόλης της Ρόδου μέσα από τα ονόματα των δρόμων της» (1998), «Άθλα εκ Ρόδου Αρχαίοι Ρόδιοι Ολυμπιονίκες» (2004) μαζί με την αρχαιολόγο Μελίνα Φιλήμονος, «Η Ρόδος του εικοστού αιώνα» (2009) μαζί με τον διευθυντή της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρόδου, Αντώνη Αγγελή, (βραβείο Μοσκόβη).

Ένας τρίτος εξ ίσου σπουδαίος λόγος, είναι το γεγονός ότι η Ελληνιστική Περίοδος, ίσως γιατί είναι λίγο απόμακρη από τη σημερινή μας εποχή (;), δεν έχει μελετηθεί και δεν έχει αναδειχθεί όπως της πρέπει. Κι αυτό, εκ των πραγμάτων, είναι ένα ιστορικό έλλειμμα, μια ιστορική παράλειψη. Αυτό το κενό (που υπάρχει ακόμα και στα σχολικά βιβλία, αλλά και τις λοιπές εκδόσεις), πιστεύω, πως έκαιγε τα σωθικά του συγγραφέα και θέλησε να στέρξει και να προσφέρει τις δικές του πληροφορίες και απόψεις για την περίοδο αυτή. Μια περίοδο, κατά την οποία, όπως σημειώνει με έμφαση στο εισαγωγικό του σημείωμα, αναπτύχθηκε η πρωτιά στη ναυτιλία, στο διαμετακομιστικό εμπόριο, στη διπλωματία και την εξωτερική πολιτική κι ένας πρωτόφαντος και πολυσχιδής πολιτισμός, που κατά τη γνώμη Ελλήνων και ξένων ιστορικών, να θεωρείται «το παιδευτήριο» της Ανατολικής Μεσογείου.

Και βεβαίως, έναντι όλων αυτών, εμείς σήμερα «καθιερώσαμε» για τη Ρόδο το προσωνύμιο «το νησί των Ιπποτών», παραχαράσσοντας την ιστορία και αγνοώντας την ένδοξη ελληνιστική εποχή, την πιο ένδοξη περίοδο της ροδιακής ιστορίας. Σε πόσο λαθεμένους δρόμους της ιστορίας μας βαδίζουμε άραγε; Μήπως μας διαφεύγει πως από το 1309 μέχρι το 1522 μ.Χ. κατακτήθηκε και αγοράστηκε η Ρόδος μαζί με τα άλλα νησιά από το Τάγμα των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ιερουσαλήμ, ωσότου παραδοθεί στους Οθωμανούς; Και επομένως οι Ιππότες ήσαν κατακτητές και μόνον; Από πού κι ως πού, λοιπόν, η Ρόδος πρέπει να ονομάζεται «νησί των Ιπποτών»; Ακόμα και στην ιστορία θα πρέπει να μας καθοδηγεί η τουριστική πολιτική; Μήπως θα πρέπει να αναθεωρήσουμε την άποψή μας αυτή; Ασφαλώς και θα πρέπει να φυλάττουμε ως κόρη οφθαλμού τον όποιο αρχιτεκτονικό πολιτισμό μάς άφησαν όλοι οι κατακτητές, αλλά μέχρις εκεί. Μέχρις εκεί που δεν παραχαράσσεται η ιστορία. Αλλά ας είναι...

Ο Νίκος Νικολάου, με τη δέουσα επιστημονική δεοντολογία προσπαθεί να καταγράψει την ιστορική αυτή περίοδο της Ελληνιστικής Εποχής όσο πιο αντικειμενικά μπορεί και σε σχέση με την Ιπποτική περίοδο, αλλά δεν παραλείπει να δώσει τον λόγο στον καθηγητή της Αρχαίας Ιστορίας του Πανεπιστημίου του New Mex-ico των ΗΠΑ, Richard M. Berthold, ο οποίος και αποφαίνεται στο βιβλίο του «Η Ρόδος στην Ελληνιστική Εποχή» (μτφρ. Συρόπουλος Σπύρος Δ και Σορωνιάτης Λοΐζος Ν.):

...Η Ελληνιστική περίοδος στην Ελλάδα (323-30 π.Χ.), όταν η Ρόδος βρισκόταν στο απόγειό της, έχει παραμεληθεί γενικά, σε αντίθεση με την Αρχαϊκή και την Κλασική εποχή και είναι μεγάλη απόλαυση να βλέπω τους Ροδίους μου να αναγνωρίζονται. Ο ελληνιστικός κόσμος, μετά τον Αλέξανδρο, μπορεί δικαιολογημένα να θεωρηθεί ως ένας επίλογος της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, οριοθετημένος από τον θάνατο της πόλης-κράτους και την εξάντληση του ελληνικού πνεύματος, ωστόσο αποτελεί το περιβάλλον στο οποίο η Ρόδος άνθισε και έπαιξε έναν βασικό ρόλο ανάμεσα στις πολύ μεγαλύτερες και πολύ πιο ισχυρές ελληνιστικές μοναρχίες και τη σφετερίστρια ρωμαϊκή δημοκρατία...

...Τώρα, ίσως, ο μέσος Ρόδιος και ακόμη και άλλοι Έλληνες να μάθουν κάτι από την ιστορία του νησιού, κατά τη διάρκεια της βραχύβιας στιγμής ανεξαρτησίας και ισχύος του και να κατανοήσουν ότι η Ρόδος ήταν κάποτε κάτι πολύ πιο σημαντικό από τους Ιππότες του Αγίου Ιωάννη, τους Τούρκους και τις παραλίες...

Το βιβλίο που αποτελείται από 336 σελίδες, είναι έκδοση της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου και αποτελείται από πέντε ενότητες.

-Στην πρώτη ενότητα, ο συγγραφέας παραθέτει μια συνοπτική ιστορική αναδρομή του νησιού.
-Στη δεύτερη αναφέρεται στο μοναδικό έργο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος δημιούργησε ένα νέο οικουμενικό κράτος με γλώσσα την ελληνική Κοινή και έναν οικουμενικό πολιτισμό.
-Στην τρίτη υπεισέρχεται στην Ελληνιστική Περίοδο.
-Στην τέταρτη με διεξοδικό τρόπο γίνεται αναφορά στα μεγάλα πνεύματα της εποχής (π.χ. Κλεόβουλος, Απολλώνιος, Τιμαχίδας, Σιμίας, Εύδημος, Παναίτιος, Ποσειδώνιος κ.ά.), που διέπρεψαν στους τομείς των γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών.
-Στην πέμπτη ενότητα καταγράφονται η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η Ιπποτοκρατία, η Τουρκοκρατία, η Ιταλοκρατία και η Γερμανοκρατία μέχρι την Ενσωμάτωση της Ρόδου και της Δωδεκανήσου το 1947.

Η έρευνα του Νίκου Νικολάου εδράζεται σε μια πλούσια και έγκυρη βιβλιογραφία, ελληνική και ξένη, που μαζί με την αυστηρή αντικειμενικότητα του συγγραφέα δίδουν ένα ιστορικό ανάγνωσμα αξιοπρόσεκτο, ευανάγνωστο και πλήρες, που θα πρέπει να μπει σε όλες τις βιβλιοθήκες και να μελετηθεί από όλους εμάς και τους επερχόμενους, προκειμένου να διδαχθούμε σωστά την ιστορία μας και μάλιστα μιας περιόδου που τόσο αδικήσαμε και εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε και να αδικούμε ως εκ τούτου.

Μακάρι, τέτοια ιστορικά αναγνώσματα να μπορέσουν να αποτελέσουν ιστορική διδακτέα ύλη, τουλάχιστον για τα σχολεία της Δωδεκανήσου.