Μαρία Καρίκη: Το άγχος και ο σύγχρονος τρόπος ζωής

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Το άγχος υπάρχει πια στη ζωή όλων των ανθρώπων, κυρίως του δυτικού κόσμου. Η όλο και πιο συχνή αναφορά ψυχοσωματικών συμπτωμάτων και η συνεχής αύξηση κατανάλωσης φαρμάκων κατά του άγχους προβληματίζει τόσο την ιατρική κοινότητα όσο και τους ίδιους τους ανθρώπους ως ασθενείς και παρατηρητές. Προφανώς, υπάρχει κάτι κοινό στις ζωές όλων μας που πυροδοτεί και καλλιεργεί περαιτέρω το συναίσθημα του άγχους, το οποίο μπορεί να είναι στα όρια του φυσιολογικού και ανεκτού από τον οργανισμό μας επιπέδου ή μπορεί να φτάσει να γίνει τοξικό και να δυσλειτουργεί την καθημερινότητα του ατόμου.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας αποτελεί έναν πρώτο παράγοντα διερεύνησης. Οι γρήγορες ταχύτητες που ακολουθούμε, οι πιέσεις, τα καθήκοντα, οι υποχρεώσεις, οι οικονομικές απαιτήσεις, το μοντέλος επιτυχίας που κυριαρχεί ως στερεότυπο, επικεντρωμένο στα υλικά αγαθά κυρίως, ο ανταγωνισμός σε πολλούς τομείς, ο όλο και πιο λίγος ελεύθερος χρόνος αποτελούν κάποια από τα στοιχεία που μας αποδυναμώνουν ψυχολογικά και μας θέτουν σε κίνδυνο σε βάθος χρόνου. Μας απομακρύνουν από το κέντρο της ισορροπίας μας και αργά και σταδιακά μας φθείρουν. Η καθημερινότητά μας μοιάζει με μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα, γεμάτη ανησυχία, ταραχή και φόβο απέναντι στα προβλήματα, στις εκκρεμότητες και στις προθεσμίες που καλούμαστε να ανταποκριθούμε.

Ο άνθρωπος σήμερα αισθάνεται ότι μονίμως τρέχει να προλάβει κάτι ή τρέχει να διεκπεραιώσει κάτι. Προγραμματίζεται να έχει οπωσδήποτε στόχους, να τους κατακτά και σχεδόν να μην εφησυχάζει ποτέ. Βρίσκεται συνεχώς σε εγρήγορση ως προς το παρακάτω βήμα. Είναι θεμιτό να έχεις όνειρα και φιλοδοξίες. Παράλληλα, ωστόσο, οφείλεις και να ζεις. Να ζεις στο “εδώ και τώρα” και να απολαμβάνεις τη ζωή, τον εαυτό σου, τους αγαπημένους σου ανθρώπους. Οι όμορφες στιγμές, οι σχέσεις μας, ο χρόνος με τον εαυτό μας καταλαμβάνουν όλο και πιο λίγο χρόνο στην καθημερινότητά μας. Πολλές φορές, μάλιστα, χρειάζεται να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας ότι τα έχουμε παραμελήσει.

Πώς γίνεται, λοιπόν, υπό αυτές τις συνθήκες να μην ευνοείται το άγχος; Το συναίσθημα του άγχους ξεκινάει καταρχήν από τις σκέψεις άγχους. Ο άνθρωπος είναι βουτηγμένος συνεχώς σε σκέψεις που τον πιέζουν και τον ανησυχούν. Σκέψεις σχετικά με το πώς θα προλάβει, πώς θα πληρώσει, πώς θα τακτοποιήσει, πώς θα διαχειριστεί, πώς θα πετύχει, πώς θα ανταποκριθεί στους ρόλους και στις αντίστοιχες απαιτήσεις, πώς θα ιεραρχήσει όλα αυτά που του συμβαίνουν στη ζωή του. Σκέψεις, επίσης, για το παρελθόν που μπορεί να τον βαραίνουν, σκέψεις για το άγνωστο μέλλον που τον φοβίζουν. Όλες αυτές οι σκέψεις θέτουν τον σύγχρονο άνθρωπο σε μια συνεχή αγωνία για το πώς θα καταφέρει να ανταπεξέλθει σε όλα αυτά που τον περιμένουν.

Η αλήθεια είναι ότι η σύγχρονη πραγματικότητα είναι αντικειμενικά απαιτητική. Πράγματι, υπάρχει η πίεση και πάρα πολλά ερεθίσματα προς επεξεργασία και διεκπεραίωση. Το ζητούμενο, όμως, είναι το πώς μπορεί να προστατευτεί ο άνθρωπος απέναντι σε όλο αυτό. Πώς μπορεί παρά τους υπάρχοντες παράγοντες της σύγχρονης ζωής να επιβιώσει ψυχικά, συναισθηματικά, πνευματικά; Χρειάζεται να υπάρχει μια πιο συνειδητή στάση αυτοπροστασίας απέναντι σε ό,τι νιώθει ο καθένας μας ότι μπορεί να μας φθείρει και να μας απομυζά. Πόσο προστατεύουμε τον ελεύθερο χρόνο μας; Πόσο διασφαλίζουμε χρόνο με τους ανθρώπους που θέλουμε στη ζωή μας; Πόσο φροντίζουμε το σώμα μας, τη διατροφή μας, τον ύπνο μας; Πόσο ζούμε καταρχήν στο παρόν και πόσο επιτρέπουμε στον εαυτό μας να εκφράζει τι θέλει και τι δεν θέλει πια;

Το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα που καλούμαστε να αποκαταστήσουμε είναι η σχέση με τον εαυτό μας. Οφείλουμε να διατηρούμε μια καλή σχέση με το μέσα μας. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να “ακούμε” και να σεβόμαστε τις ανάγκες μας, τις επιθυμίες μας, αλλά και τα όριά μας. Να μη φιμώνουμε τον εαυτό μας, να μην τον καταπιέζουμε, να μην τον περιορίζουμε, να μην τον παραμελούμε, να μην τον αναγκάζουμε να υπάρχει μέσα σε καταστάσεις που δεν θέλει και δεν αντέχει πια! Είναι σημαντικό, προκειμένου να ξεφύγουμε από το άγχος, να διαμορφώσουμε έτσι τη ζωή και την καθημερινότητά μας, που να νιώθουμε ότι παραμένουμε ισορροπημένοι. Να θυμόμαστε ότι οφείλουμε να αποσυμπιέζουμε τον εαυτό μας συνεχώς και να τον θέτουμε σε προτεραιότητα έναντι όλων των υποχρεώσεων και καθηκόντων. Γιατί πολύ απλά, αν δεν είμαστε εμείς καλά μέσα μας, δεν θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε να κάνουμε ότι απαιτείται από τους ρόλους μας. Η αγωνία μας δεν θα πρέπει να είναι το πώς θα

πετύχουμε, αλλά πώς θα καταφέρουμε να μην πνιγούμε, να μην φθαρούμε, να μην καταρρεύσουμε...! Η αγωνία μας θα πρέπει να είναι να φτάσουμε να έχουμε την ποιότητα ζωής, σαν νοοτροπία, αλλά και σαν πράξη, που θα μας βοηθά να απολαμβάνουμε την κάθε μέρα μας, όπως μας αξίζει!