Σωτήρης Ντάλης: Αναζητώντας το τέλος ενός αδιέξοδου πολέμου

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Σωτήρης Ντάλης*

Άναυδοι συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τις επιλογές της διακυβέρνησης Τραμπ. Αφού διέλυσε τις συμμαχίες των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο και υπονόμευσε τις ευρωατλαντικές σχέσεις, υπολόγισε εντελώς λάθος τη διαχείριση αυτού του πολέμου.

Γεγονός είναι πως ο Τραμπ έμπλεξε τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία σε ένα χάος. Η διακυβέρνηση Τραμπ έδειξε μεγάλο ερασιτεχνισμό απέναντι σε επαγγελματίες των διπλωματικών ελιγμών, όπως αποδείχτηκαν οι άνθρωποι του μισητού καθεστώτος της Τεχεράνης. Επίσης, δεν υπολόγισε και δεν μπόρεσε να νικήσει την ιρανική ασυμμετρία που περιλαμβάνει τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και της παραπληροφόρησης και δεν στοχεύει μόνο τον εξωτερικό εχθρό, αλλά αποτελεί και εργαλείο εσωτερικής επιβίωσης.

Λίγα 24ωρα πριν την έναρξη των βομβαρδισμών της Τεχεράνης στις 28 Φεβρουαρίου, Ιράν και ΗΠΑ συνομιλούσαν στη Γενεύη με διαμεσολαβητή το Ομάν.

Όμως, στην πραγματικότητα, Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ προετοιμάζονταν για πόλεμο με το Ιράν, έχοντας στα χέρια τους το σχέδιο του επικεφαλής της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα. Το σχέδιο υποστήριζε ότι μέσα σε λίγες μέρες από την έναρξη των εχθροπραξιών, η υπηρεσία του θα ήταν σε θέση να κινητοποιήσει την ιρανική αντιπολίτευση, πυροδοτώντας ταραχές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και στην κατάρρευση του καθεστώτος.

Ο Νετανιάχου υιοθέτησε το σχέδιο και, παρά τις αμφιβολίες ανώτερων Αμερικανών αξιωματούχων, τόσο ο ίδιος όσο και ο Πρόεδρος Τραμπ φάνηκαν να ενστερνίζονται αυτή την αισιόδοξη προοπτική. Πίστευαν ότι η εξόντωση των Ιρανών ηγετών στην αρχή της σύγκρουσης, σε συνδυασμό με επιχειρήσεις πληροφοριών, θα ενθάρρυνε μια καθοριστική μαζική εξέγερση.

Σήμερα, ένα μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, το καθεστώς παραμένει ισχυρό και αναγκάζει ΗΠΑ και Ισραήλ να επανεξετάσουν τα σχέδιά τους.

Κι εδώ εμφανίζεται ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Βανς που θα επιχειρήσει να διορθώσει τις επιλογές Τραμπ, αναζητώντας το τέλος του πολέμου. Όμως ποιο τέλος; Χωρίς αλλαγές του καθεστώτος της Τεχεράνης; Το Ισραήλ θα συμφωνήσει με αυτό;

Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα ήθελαν να τελειώσουν οι ΗΠΑ τη δουλειά και να μην βρεθούν σε μια στρατιωτική εμπλοκή με το Ιράν, όπου 200.000 φανατισμένοι άντρες των Φρουρών της Επανάστασης θα πολεμήσουν μέχρι τέλους.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Washington Post, η οποία επικαλείται πηγές στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, δεν σχεδιάζεται μία χερσαία εισβολή ευρείας κλίμακας στο Ιράν, αλλά έφοδοι στο ιρανικό έδαφος από μέλη των ειδικών δυνάμεων και άλλων, συμβατικών μονάδων.

Οι πληροφορίες αυτές έρχονται στο φως την ώρα που οι δυνάμεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή ενισχύθηκαν με την άφιξη στην περιοχή του σκάφους USS Tripoli.

Το πλοίο αεραποβατικών επιχειρήσεων είναι σε θέση να μεταφέρει είκοσι F-35, κάθετης από-προσνήωσης και έχει τεθεί επικεφαλής ομάδας κρούσης με «περίπου 2.500» άνδρες του πολεμικού ναυτικού και των πεζοναυτών, σύμφωνα με το διακλαδικό στρατηγείο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Μέσης Ανατολής (CENTCOM).

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Washington Post, μια τέτοια αποστολή θα μπορούσε να εκθέσει το αμερικανικό προσωπικό σε μια σειρά απειλών, όπως ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους, πυρά από το έδαφος και αυτοσχέδια εκρηκτικά, και δεν είναι σαφές εάν ο Τραμπ έχει εγκρίνει αυτά τα σχέδια του Πενταγώνου.

Σύμφωνα με την Washington Post, οι συζητήσεις εντός του Αμερικανικού Πενταγώνου αφορούν πλέον την πιθανή κατάληψη του νησιού Χαργκ, ενός βασικού κόμβου εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, καθώς και επιδρομές σε άλλες παράκτιες περιοχές κοντά στο Στενό του Ορμούζ με σκοπό τον εντοπισμό και την καταστροφή όπλων που μπορούν να στοχεύσουν εμπορικά και στρατιωτικά πλοία.

Αν επιχειρηθεί το σενάριο της κατάληψης του στρατηγικής σημασίας μικρού νησιού Χαργκ θα υπάρξει το απόλυτο χάος, υποστηρίζουν κορυφαίοι Αμερικανοί στρατιωτικοί, όπως ο στρατηγός Άντερσον, πρώην διευθυντής επιχειρήσεων του Αμερικανικού Πενταγώνου.

Μόνη λύση αποτελεί σήμερα η επιστροφή στην αρχιτεκτονική της διπλωματίας και προς αυτή την κατεύθυνση φαίνεται πως θα κινηθεί ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.

Όταν τελειώσει ο πόλεμος

Όταν λοιπόν σιγήσουν τα όπλα, πρέπει να αναζητηθεί ένα πλαίσιο δημιουργίας μιας διάσκεψης για την ασφάλεια και τη συνεργασία των χωρών της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Με στόχο τη διαρκή ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσαν να συντονίσουν πρωτοβουλίες για την εμπέδωση της ειρήνης στη νότια γειτονιά της Ευρώπης.

Μια τέτοια κομβική πρωτοβουλία θα μπορούσε να προκύψει μέσα από την ομάδα EU Med, EuroMed 9 ή MED9, μια συμμαχία εννέα μεσογειακών κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης: (Κροατία, Κύπρος, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα, Πορτογαλία, Σλοβενία και Ισπανία).

Οι εννέα χώρες είναι κράτη του «σκληρού πυρήνα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέλη της Ευρωζώνης και όλες, εκτός από την Κύπρο, συμμετέχουν στη Ζώνη Σένγκεν. Ένας συντονισμός των τριών διαδοχικών προεδριών στην ΕΕ, Κύπρου, Ιρλανδίας (Β’ εξάμηνο 2026) και Ελλάδας (Α’ εξάμηνο 2027), ίσως να ήταν χρήσιμος προς αυτή την κατεύθυνση.

*Ο Σωτήρης Ντάλης, είναι καθηγητής διεθνών σχέσεων και ευρωπαϊκής ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου.