Αγαπητός Ξάνθης: Μια ενδιαφέρουσα ποιητική σειρά με τίτλο «Δεύτερο δέρμα» της Αντωνίας Ματσίγκου

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, αρχιτέκτονας

Η δεύτερη ποιητική προσπάθεια της Αντωνίας Ματσίγκου τιτλοφορείται «Δεύτερο δέρμα», από τις εκδόσεις Κουκκίδα, όπου και παρουσιάστηκε πρόσφατα στη Ρόδο.

Το όλο εγχείρημα ισορροπεί μεταξύ δυστοπίας και δυσαρέσκειας, αλλά και ελπίδας και αναδόμησης. Έτσι, προσπάθησα να εισχωρήσω στο αλληγορικό πνεύμα των ποιημάτων με την επιφύλαξη της προσωπικής κρίσης.

Το δέρμα διαβάζει την υφή, το βάθος, την πυκνότητα και τη θερμοκρασία της ύλης. Σε συνοδεία με το μάτι, εμφανίζεται η αισθητική του μυός και του δέρματος που κυριαρχούν στη πράξη και στο λόγο.

Πόσο μοιάζει το δέρμα με την όψη της αρχιτεκτονικής;

Διαβάζουμε παρακάτω:

«Υπάρχει μια απόλυτη επαφή μεταξύ δέρματος και αρχιτεκτονικής. Γιατί απλά η αίσθηση της αφής είναι αυτή που αποδίδει τη ζωή και παράλληλα προκαλεί βραχυκύκλωμα ανάμεσα στην κυριαρχία της όρασης και την καταπιεσμένη αισθητηριακή λειτουργία της αφής. Το δέρμα είναι βασικό στοιχείο της ποιητικής της αρχιτεκτονικής, η οποία περιγράφει με ουσιαστικό τρόπο τη σχέση μεταξύ υλικών, δομής, φωτός και χώρου στην κατεύθυνση μιας μεταφυσικής εμπειρίας» [βλ. σχετ. Pallasmaa, J (2022). Τα μάτια του δέρματος. Μτφρ. Γ. & Π. Τουρνικιώτης. Κρήτη: Πανεπιστημιακές εκδόσεις, σ. 142].

Άρα ο γάμος δέρματος και αισθητικής είναι εδώ και προκαλεί εξάρσεις, επαναστάσεις, εξορύξεις που μπορούμε διακριτικά να τις διαβάσουμε στην ποιητική συλλογή της συνθέτριας μας.

Το όλο πόνημα κρύβει μέσα του την αρμονία της γραμμής, την ασφάλεια της βεβαιότητας αλλά και την αναταραχή της προδοσίας και την απόρριψη του εμπορίου των ονείρων (σ. 69).

Η τροφός «σκέψη», ως βύθισμα εκφοράς, προβάλλεται τρεις φορές (σσ. 10, 41, 51) για να πλαισιωθεί με την «άνοιξη» (σσ. 31, 36, 46, 69, 70) ως ανακάλυψη της επιστροφής (σ. 70) για την άφιξη του μέλλοντος με τη χρήση του παρόντος (σ. 58).

Το δε ουδέτερο μοναδικό «Το Δέρμα» της ποιήτριας είναι διαυγές, ευαίσθητο, λεπτό (σ. 31), χρησιμοποιώντας με έντεχνο τρόπο το θηλυκό πρόσωπο ή το αρσενικό ή και το ουδέτερο ακόμη στις στροφές των ποιημάτων, ανάλογα της έμφασης που οφείλεται να αποδοθεί στον αναγνώστη του κάθε ποιήματος. Είναι η τέχνη του λόγου και της διάδρασης!

Πολλά από τα αρχικά ποιήματα του πονήματος είναι διαβρωτικά και γεμάτα σκόνη (σ. 21), αλλά προς το τέλος της σειράς ανακαλύπτει κανείς τη διέξοδο, την οφειλόμενη επανάσταση (σσ. 62, 65) και την συνημμένη έγερση (σ. 69) για την προσδοκώμενη ανάταση. Το όλο εγχείρημα καταδεικνύει την προσπάθεια της δημιουργού να μας το περιγράφει, γιατί γράφει τα ποιήματα επιδιώκοντας έτσι την επόμενη βλάστηση από τη ξηρασία (σ. 36), ως μια νέα ΕΔΕΜ.

Ξεκινώντας πάντα με τη φάση της δυστροπίας η κα. Ματσίγκου καταλήγει σε μια ευχάριστη στιγμή στα ποιήματά της για να τονώσει το ηθικό και την αυτοδυναμία του αναγνώστη, του συμμετέχοντα.

«Σε μια πόλη που ίσως υπήρξε σ’ έναν δρόμο που ποτέ δεν τελειώνει είναι καιρός να συνταχθούν τα θαύματα» (σ. 38), γράφει η ποιήτρια. Όλο το δοκίμιο είναι γεμάτο από περάσματα από τη σκιά της ανοχής στο φως (σ. 52), από την απογοήτευση στην γενέθλια αναδομή (σ. 62). Αυτός ο σπάνιος μετεωρισμός της μετάβασης από το αρνητικό στο θετικό είναι και το μυστικό της παρουσίας της προσπάθειας της ποιήτριας σε μια συνεχή εγρήγορση για την «έξοδο».

Η βασική ιδέα σύνταξης των ποιημάτων περιγράφεται γλαφυρά στο βασικό ποίημα «Akoya, φεγγάρι έκπτωτο», όπου από έναν κόκκο-εισβολέα προκαλείται η γέννηση της πέρλας στο περιβάλλον του δέρματος από ένα κοχύλι, χρησιμοποιώντας τη μορφή της μετάλλαξης σε μια επίμονη αντοχή για να επιτευχθεί τελικά το θραύσμα της ομορφιάς (σ. 47).

Ο δε παρουσιασμένος έρωτας, σαν σαβανωμένος μέσα σ’ ένα στεγνό σώμα, θα προκαλέσει μια λάμψη από τη νέα Όαση, ακολουθούμενη από το καράβι του (αν)ελκύεται με αναζωογονητικές τάσεις (σ. 61). Ο δε ξεχωριστός κήπος της κας. Ματσίγκου είναι ελπιδοφόρος και δημιουργικός σαν τον Παράδεισο, γιατί απλά τα λουλούδια του κοιτούν τον Θεό κατάματα (σ. 34) και υπάρχουν οι φανοστάτες που ξεπαρθενεύουν τις όποιες σκιές (σ. 50).

Τα δύο τελευταία ποιήματα της σειράς είναι πεμπτουσία του «ταξιδιού» μέσα από λέξεις που μιλούν για τη δροσιά της ζωής, τη τροφή της βεβαιότητας, τη συντήρηση της σταθερότητας, αλλιώς λιμοκτονούν οι πόθοι και μένουν δίχως αντοχές (σ. 71).

Η επιλογική στροφή στη σελίδα 72 παρουσιάζεται συγκλονιστικά η διαφυγή, ο απεγκλωβισμός του ατόμου, χαρίζοντας τη «γραμμή» της διαύγειας ως συνέχεια ζωής σε απάντηση των μοναχικών τελειών που κομματιάζουν την πληρότητα.

► Το όλο πόνημα είναι μια πορεία από το «κλειστό» στο φως, από το αδειανό πουκάμισο στο γέμισμα της ύπαρξης σε μια παράλληλη αναδιάταξη των πραγμάτων προς τη νέα ζητούμενη πληρότητα.

Η ποίηση στο παρόν έργο είναι το κτίσιμο του «κάτι», είναι το στήσιμο της εξόδου από την εσωστρέφεια, είναι το νέο δέρμα εμφάνισης που έρχεται μετά από το πρώτο, είναι η μεταμόρφωση του κόκκου σε πέρλα!

Είναι η νίκη της ελπίδας στο μαρασμό της εγκατάλειψης.

Αυτά μας τα προσφέρει η κα Ματσίγκου άπλετα στο νέο δημιούργημά της και την ευχαριστούμε που το κάνει πλέον κτήμα του κοινού σε μια αναστοχαστική πρόκληση για όλους μας.

Καλοτάξιδο!