Έρευνα για τον λαγοκέφαλο σε Ρόδο, Κάρπαθο και Καστελλόριζο από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Βαρβάρα Μπογδάνου

Υπεύθυνος της έρευνας είναι ο Μιχάλης Καρποδίνης της SeaSafeGreece

Το «πράσινο φως» για την υλοποίηση ερευνητικής δράσης με αντικείμενο τη μελέτη του λαγοκέφαλου (Lagocephalus sceleratus) δόθηκε από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την έρευνα να προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στα ελληνικά χωρικά ύδατα του Νοτιοανατολικού Αιγαίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Η έρευνα αφορά τη μελέτη της συγκέντρωσης, της προσέλευσης και της συμπεριφοράς του λαγοκέφαλου, καθώς και την ελεγχόμενη παγίδευσή του μέσω ειδικά σχεδιασμένης πειραματικής υποθαλάσσιας διάταξης.

Υπεύθυνος της έρευνας είναι ο Μιχάλης Καρποδίνης της SeaSafeGreece, με τη συμμετοχή της Dr. Aylin Ulman, Marine Scientist, η οποία θα παρέχει επιστημονική καθοδήγηση, θα συμβάλει στη διαμόρφωση της μεθοδολογίας και στην αξιολόγηση των δεδομένων.

Στην ερευνητική προσπάθεια συμμετέχει επίσης η Α.Μ.Κ.Ε. ΑΛΚΙΑ, ως συνεργαζόμενος ερευνητικός φορέας με αντικείμενο τη μελέτη των επιπτώσεων του Lagocephalus sceleratus στον Λακωνικό Κόλπο και τη Νότια Πελοπόννησο.

Με βάση τον σχεδιασμό της έρευνας, πρώτη περιοχή προτεραιότητας είναι η Ρόδος και η ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της, ενώ ακολουθούν η Κάρπαθος και η περιοχή του Καστελλόριζου.

Η ακριβής θέση όπου θα ποντιστεί η ερευνητική διάταξη θα καθοριστεί αφού αξιολογηθούν οι τοπικές θαλάσσιες, τεχνικές, λειτουργικές και ασφαλιστικές συνθήκες, ενώ θα ληφθούν υπόψη και τυχόν εγκρίσεις ή υποδείξεις των αρμόδιων αρχών.

Πειραματικός υποθαλάσσιος κλωβός

Κεντρικό στοιχείο της έρευνας είναι η πόντιση και λειτουργία ειδικής πειραματικής διάταξης, η οποία θα περιλαμβάνει υποθαλάσσιο κλωβό συγκέντρωσης και ελεγχόμενης παγίδευσης λαγοκέφαλων, συστήματα στήριξης και αγκύρωσης, καθώς και τα απαραίτητα μέσα σήμανσης και ασφαλούς εντοπισμού της εγκατάστασης.

Η λειτουργία της διάταξης θα παρακολουθείται με υποβρύχιες κάμερες και συστήματα καταγραφής, ενώ προβλέπεται και η χρήση τηλεκατευθυνόμενου υποβρύχιου οχήματος (ROV). Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η επιθεώρηση της εγκατάστασης, η καταγραφή της παρουσίας και της συμπεριφοράς των ψαριών και ο έλεγχος της κατάστασης του κλωβού, χωρίς να απαιτείται σε κάθε περίπτωση η παρουσία δύτη.

Παράλληλα, η διάταξη μπορεί να διαθέτει συστήματα επικοινωνίας, τηλεμετρίας ή μετάδοσης δεδομένων, ώστε να παρακολουθείται η λειτουργική της κατάσταση και να συλλέγονται τα δεδομένα που καταγράφονται.

Οι έλεγχοι και οι ανακτήσεις της διάταξης θα πραγματοποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα από την ερευνητική ομάδα, με τη χρήση σκάφους, δυτών όπου απαιτείται και ROV.

Τι θα καταγράφεται

Στο πλαίσιο της έρευνας θα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, η ημερομηνία και η ώρα των παρατηρήσεων, η γεωγραφική θέση, το βάθος, το διαθέσιμο οπτικό υλικό, ο αριθμός των λαγοκέφαλων που παρατηρούνται ή παγιδεύονται, καθώς και στοιχεία για τη συμπεριφορά τους.

Ο αριθμός των ατόμων που ενδέχεται να προσελκύονται ή να παγιδεύονται δεν μπορεί να καθοριστεί εκ των προτέρων, καθώς εξαρτάται από την παρουσία και την πυκνότητα του είδους στην εκάστοτε περιοχή, αλλά και από τη διάρκεια λειτουργίας της πειραματικής διάταξης.

Η έρευνα έχει ως βασικό αντικείμενο την παρατήρηση, την καταγραφή και την αξιολόγηση της συγκέντρωσης και της ελεγχόμενης παγίδευσης του λαγοκέφαλου. Η συλλογή ολόκληρων ατόμων ή περιορισμένων βιολογικών δειγμάτων θα γίνεται μόνο όταν κρίνεται απαραίτητη για την επιστημονική αξιολόγηση και πάντοτε σύμφωνα με τους όρους της άδειας και την ισχύουσα νομοθεσία.

Στόχος η αναζήτηση πρακτικών λύσεων

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της δράσης, τα αποτελέσματα θα αξιολογηθούν με την επιστημονική υποστήριξη των συνεργατών της έρευνας και αναμένεται να συμβάλουν στη διερεύνηση πρακτικών και τεχνικών λύσεων για την παρακολούθηση και διαχείριση του πληθυσμού του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες.

Ο Lagocephalus sceleratus χαρακτηρίζεται στην άδεια ως αλλόχθονο/εισβολικό είδος της οικογένειας Tetraodontidae και δεν αποτελεί προστατευόμενο είδος CITES. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι κάθε διαχείριση και δειγματοληψία θα πραγματοποιείται σύμφωνα με την ισχύουσα ελληνική και ενωσιακή νομοθεσία.

Η ερευνητική ομάδα

Στην ομάδα πεδίου συμμετέχουν ο Μιχάλης Καρποδίνης ως συντονιστής της έρευνας και υπεύθυνος των εργασιών, η Dr. Aylin Ulman ως επιστημονική συνεργάτιδα και σύμβουλος, καθώς και η Α.Μ.Κ.Ε. ΑΛΚΙΑ ως συνεργαζόμενος ερευνητικός φορέας.

Στην ομάδα περιλαμβάνονται επίσης οι δύτες Γιάννης Ευχεντζής και Νίκος Παραγυιός, οι χειριστές σκαφών Κώστας Καρανίκης, Βασίλης Χαροκόπος και Μανώλης Χαροκόπος, καθώς και οι επαγγελματίες αλιείς Μιχάλης Καφετζής και Μιχάλης Λυμπέρης.

Η συγκεκριμένη ερευνητική προσπάθεια επιχειρεί, μέσα από ελεγχόμενες συνθήκες στο φυσικό περιβάλλον, να δώσει περισσότερα δεδομένα για ένα είδος που έχει πλέον έντονη παρουσία στις ελληνικές θάλασσες και να αξιολογήσει στην πράξη μια πιθανή τεχνική προσέγγιση για την παρακολούθηση και διαχείρισή του.