Νίκος Κουμνάκης: «Σημασία στη ζωή έχει να ‘ρθεις και να τη ζήσεις- Έρχονται, φεύγουν χωρίς να έχουν ζήσει…»!

Pοδούλα Λουλουδάκη

Ο αρχιτέκτονας-μηχανικός, ο ιστιοπλόος, ο λάτρης του Καββαδία, ο παρ’ oλίγον δήμαρχος Αφάντου

Συνέντευξη στη
Ροδούλα Λουλουδάκη

Χρησιμοποιεί προτάσεις στα Ιταλικά όταν θέλει να πει με ακρίβεια κάτι! Εκεί έμαθε άλλωστε το «ευ ζην», στον τόπο των σπουδών του που ήταν μακροχρόνιες και του έδωσαν την κουλτούρα, του κέντρισαν το ενδιαφέρον για τις τέχνες και τη μουσική, τον έκαναν να γυρίσει τον κόσμο και να αισθάνεται πολίτης του.

Ο Νίκος Κουμνάκης, που προσπάθησε, αλλά δεν έγινε δήμαρχος Αφάντου, παίζει κιθάρα και τραγουδά, έγραψε μέχρι όπερα –πρακτικά όπως με διορθώνει- έχει το σκάφος του το «Μούσμουλο» και γυρίζει τις θάλασσες όταν δεν διδάσκει ιστιοπλοΐα στους νέους ιστιοπλόους που αναγκάζονται κι αυτοί μαζί του, να μάθουν τα Άπαντα του Καββαδία.

Τον συνάντησα στη θάλασσα, πού αλλού και μου μίλησε γι’ αυτήν καταλήγοντας ότι «καπετάνιος δεν γίνεσαι, σε κάνει το πλήρωμα…»! Πόσες εφαρμογές ακόμα βρίσκει στη ζωή, η φράση του αυτή!

«Γεννήθηκα στη Ρόδο, την Παλιά Πόλη της Ρόδου», μου λέει. Οι γονείς μου από τ’ Αφάντου, βιοπαλαιστές, εσωτερικοί μετανάστες. Εκείνη την εποχή από τ΄ Αφάντου στην πόλη της Ρόδου ήταν ένα θέμα, ο πατέρας μου, μ΄ ένα μηχανάκι πήγαινε. Ο βιοπορισμός των ανθρώπων αυτών μου έδωσε τα πρώτα στοιχεία εκτίμησης των πραγμάτων. Ανέκαθεν έλεγα ότι η ζωή έχει δύο όψεις: την όψη του να έχεις και αυτήν του να μην έχεις. Ευτυχώς εγώ γνώρισα και τις δύο, κι έτσι μπόρεσα να δώσω στο να έχεις την πραγματική του αξία. Μεγαλώνοντας αποφάσισα να αισθάνομαι Αφαντενός, απέκτησα σπίτι και στ΄ Αφάντου και στη Ρόδο, κατήλθα δύο φορές υποψήφιος δήμαρχος Αφάντου, σ΄ ένα δύσκολο δήμο τότε…»…

Δώστε έναν ορισμό για τους Αφαντενούς;
Είναι έντονοι άνθρωποι, οι οποίοι έχουνε την καλή τους πλευρά, την ανάποδή τους, αλλά είναι ζωντανοί. Δεν διάλεξα να έχω κομματική υποστήριξη, δεν είχα μεγαλώσει στ΄ Αφάντου, κι αυτά στα χωριά μετράνε! Οι άνθρωποι ψηφίζουν τους στενούς φίλους, τους συγγενείς… Την πρώτη φορά έχασα από τον Κρητικό, τη δεύτερη από τον Σταυρή. Την τρίτη, μ΄ έπιασαν πολλοί άνθρωποι και μου λένε «κατέβα , και δεν θα κατέβει κανένας άλλος…». Λέω «όχι, δεν θέλω να κατέβω δήμαρχος τώρα γιατί δεν έχω τη διάθεση πλέον…». Λένε «μα, είναι δυνατόν να μη θέλεις να γίνεις δήμαρχος;». Λέω «δεν ήθελα να γίνω δήμαρχος, ήθελα να προσφέρω στο χωριό μου, από εκείνη τη θέση.

Τώρα δεν έχω την όρεξη, τη διάθεση…». Και ξέρετε, δεν είναι εύκολο να πεις «όχι» σε ανθρώπους που σε ακολουθούσαν. Είπα, κι έτσι έζησα πιο ήρεμη ζωή στην πόλη, με δραστηριότητα όμως, με άρθρα που έχω δημοσιεύσει, με απόψεις. Εκ των υστέρων, όταν δεν με εξέλεξαν θέλω να πιστεύω ότι είναι πολλοί αυτοί που μετάνιωσαν που δεν με στήριξαν τότε γιατί στο χωριό θα γινόταν κάτι διαφορετικό. Θέλω να πιστεύω ότι αυτό το πιστεύουν και κάποιοι άλλοι άνθρωποι.

Κάνατε σπουδές στην Ιταλία, μπήκατε μέσα στην κουλτούρα της και σας ακούω να χρησιμοποιείτε και τώρα ιταλικές εκφράσεις!
To ευ ζην το πέτυχα στην Ιταλία. Τελείωσα πολιτικός μηχανικός στην Μπολόνια και μετά πήγα στη Ρώμη όπου τελείωσα, αρχιτέκτονας. Μπήκα στην ιταλική κουλτούρα, ανακάλυψα πράγματα, δεν πήγα φιλοξενούμενος για να μείνω «ο Έλληνας της Ιταλίας». Μπήκα αρκετά βαθιά και στην τέχνη της, και στη φιλοσοφία της και στη νοοτροπία της.

Πάντα έλεγα, αν ποτέ γινόμουν πρωθυπουργός θα ανάγκαζα κάθε Έλληνα να πάει να μείνει έξι μήνες σ΄ ένα ξένο κράτος, να καταλάβει ότι όσο σημαντικές κι αν είναι οι καταβολές μας, δεν είμαστε το κέντρο του κόσμου! Πρέπει να πάνε, να γυρίσουν όλοι οι άνθρωποι, να καταλάβουν τι όμορφος που είναι κι ο κόσμος έξω. Οι άνθρωποι είναι όμορφοι όταν ζουν μέσα σε πολύχρωμα στοιχεία, σε μία ενιαία κουρελού.

Τα ταξίδια σε κάνουν καλύτερο άνθρωπο. Και οι τέχνες; Κι οι μουσικές;
Αν έρθετε στο σπίτι μου θα δείτε τρία κάδρα: τον Καβάφη, τον Χατζηδάκι, τον Καββαδία. Το τέταρτο κάδρο, αυτό του Λεονάρντο Ντα Βίντσι το έχω σε άλλο δωμάτιο. Για εμένα ο Ντα Βίντσι είναι η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, σε έναν άνθρωπο στο peak του. Ήταν επιστήμονας, καλλιτέχνης, εφευρέτης, ό,τι μπορεί να φανταστεί άνθρωπος. Ήταν απίστευτη προσωπικότητα ο Ντα Βίντσι και με εμπνέει απίστευτα.

Σας συνδέουν με τον Καββαδία, μιλάτε γι αυτόν, διδάσκετε ως εκπαιδευτής στους Ιστιοπλόους, τα ποιήματά του! Ο Καββαδίας ήταν ναυτικός ή ταξιδευτής;

Ο Μικρούτσικος, ο οποίος μελοποίησε τον Καββαδία τελειώνει σ΄ ένα ποίημα «Μάνα πού πας;», «Γιέ μου, θα πάω στα καράβια…». Ο Καββαδίας στην πραγματικότητα έγραψε «μάνα θα πάω με τα καράβια…», γιατί ο Καββαδίας ήταν ο ποιητής πάνω στο καράβι, δεν ήταν ναυτικός. Η δύναμή του ήταν το ότι έβλεπε τον κόσμο μ΄ ένα ποιητικό μάτι και μας το μετέφερε. Εμένα αν και μ΄ αρέσουν οι μελοποιήσεις που έκανε ο Μικρούτσικος, τον Καββαδία μ΄ αρέσει να τον διαβάζω.

Την ουσία και το βάθος και το μέγιστο του στίχου, που έχει. «Ανέμισες για μια στιγμή το μπολερό και το βαθύ πορτοκαλί σου μεσοφόρι…», λέει σ΄ ένα ποίημα. Μέσα σ΄ αυτούς τους δύο στίχους βάζεις τη μητέρα σου, την ερωμένη, τη γυναίκα σου, την κόρη σου. Η ομορφιά της γυναίκας μέσα σε δύο στίχους μ΄ ένα αεράκι και τρεις λέξεις. Συμπυκνωμένη λογοτεχνία. Εγώ έχω γράψει ένα βιβλίο για να πω πέντε πράγματα και χρειάστηκαν 450 σελίδες. Οι ποιητές λένε χίλια πράγματα, σε δύο λέξεις. Υποκλίνομαι.

ΕΡ. Η αγάπη σας για τη θάλασσα;
Ξεκινάει από την αγάπη μου για την τέχνη. Η τέχνη και η θάλασσα είναι ένα. Η ζωή μου είναι πλημμυρισμένη από την τέχνη. Μ΄ αρέσει πάρα πολύ η μουσική, τραγουδάω και παίζω κιθάρα, ακούω πάρα πολύ μουσική, μ΄ αρέσει η ζωγραφική…

Οι τέχνες με συγκλονίζουν. Έχω γράψει Όπερα –πρακτικά- με κομμάτια που είναι ήδη μελοποιημένα, με τίτλο «Μια βραδιά σαν σε καράβι». Τρεις ώρες διάρκεια, την ανεβάσαμε στο Σύλλογο, συμμετείχαν 43 άτομα, είχε πρόζα, είχε μουσική, επέλεξα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία κομμάτια συνδεδεμένα με τη θάλασσα, κι εκεί σύντροφοί μου και συνάδελφοι που είναι ιστιοπλόοι ο καθένας διάβασε ή τραγούδησε ένα κομμάτι θαλασσινό. Μια κατάμεστη αίθουσα και το μεγαλύτερο κομπλιμέντο ήταν από μία κυρία που μου είπε ότι ήταν μανιώδης καπνίστρια, η οποία δεν βγήκε να καπνίσει γιατί δεν ήθελε να χάσει αυτό που ερχόταν μετά.

Τον Χατζηδάκι, γιατί τον αγαπάτε τόσο;
Τον θεωρώ υπέρτατο στην τέχνη του και στο μυαλό του. Είπε και πράγματα, πήγε ενάντια σε ρεύματα καιρών, είπε πράγματα κλασικά.

Έχετε σκάφος και φεύγετε!
Έχω το «Μούσμουλο», που είναι γνωστό σ΄ όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό, για τις ικανότητές του σαν πλήρωμα και την ικανότητα την αγωνιστική.

Είναι οκτώ μέτρων, το πιο μικρό που έχουμε στο Σύλλογο. Το να είσαι ιστιοπλόος και να ζεις στη θάλασσα δεν μπορείς να το καταλάβεις αν δεν το κάνεις. Χαίρομαι όμως γιατί μετά από τόσα χρόνια εμπλοκής μου μ΄ αυτό το άθλημα, είμαι και αντιπρόεδρος των Ιστιοπλόων, πηγαίνω σε μια τράπεζα για παράδειγμα και μου λένε «ά, εσύ φεύγεις…»….

Αισθάνομαι ότι είμαι το ανεκπλήρωτο όνειρο του «φεύγα». Εκεί απαντώ: στη θάλασσα δεν έχω βρει ποτέ πόρτες που είναι κλειστές. Τις πόρτες τις βάζεις εσύ, μ΄ αυτό το «Ά, δεν έχω χρόνο…». Το «δεν έχω χρόνο…», είναι επιλογή.

Δεν έχουμε μιλήσει για το βιβλίο σας που έκανε αίσθηση όταν το εκδώσατε! Ποιο ήταν το κίνητρο;
Υπάρχει ένας προβληματισμός για τη ζωή και το θάνατο. Αυτό που λέμε «χρόνια πολλά»… Το να ζήσεις υπέρμετρα πολύ δεν είναι ευλογία. Αν υπάρχει κάτι δίκαιο στη ζωή μας είναι ότι υπάρχει αρχή και ξέρουμε ότι θα ΄ρθει το τέλος. Κι αυτό είναι δίκαιο γιατί είναι για όλους.

Όπως και η φθορά του σαρκίου είναι για όλους.
Θα επικαλεστώ τη Μέριλ Στριπ η οποία είπε ότι «το να γερνάς είναι προνόμιο, δεν το ΄χουν όλοι…»! Η ζωή είναι μικρή και ταυτόχρονα μεγάλη. Πάρα πολύς χρόνος και ταυτόχρονα πολύ λίγος. Επομένως σημασία στη ζωή έχει να ΄ρθεις και να τη ζήσεις.

Έρχονται, φεύγουν χωρίς να έχουν ζήσει. Θα σου πω την ιστορία της παγωτομηχανής! Όταν ήταν μικρές οι κόρες μου, ήθελαν να τους πάρω μία παγωτομηχανή. Κάτω από το δέντρο λοιπόν τα Χριστούγεννα, είχε ένα μεγάλο κουτί.

Ανοίγουν το μεγάλο κουτί, βρίσκουν ένα μικρότερο κουτί, και μετά ένα πιο μικρό που είχε μέσα μία πέτρα! Απογοήτευση μεγάλη, αλλά τότε τους εμφάνισα την παγωτομηχανή. Για την πέτρα όμως μέχρι σήμερα λένε. Πριν μερικά χρόνια θέλησαν κι εκείνες να μου κάνουν ένα δώρο, Χριστούγεννα. Μία μεγάλη κούτα. Λέω κορίτσια δεν τσιμπάω, εγώ τα δημιουργώ…

Άνοιξα τη μεγάλη κούτα, άνοιξα τη μικρή κούτα, άνοιξα την πιο μικρή και βρήκα δύο εισιτήρια αεροπορικά για εμένα και τη σύζυγό μου για το Μιλάνο να πάω να ακούσω το Μάρτιο τη Λορίνα Μακένιτ που για εμένα είναι η πεμπτουσία της μουσικής. Έζησα το όνειρό μου.

Για εσάς τι είναι ευτυχία;
Όμορφες στιγμές που μπορεί να έχουν μέσα τους ικανοποίηση.

Kαι τι έχει σημασία τελικά σ΄ αυτή τη ζωή, έχετε καταλήξει;
Να είσαι χρήσιμος στον εαυτό σου και στους άλλους ανθρώπους. Να γίνεις συνοδοιπόρος άλλων ανθρώπων, να εμπνεύσεις ανθρώπους. Ένα από τα ωραιότερα κομπλιμέντα που μου έκαναν ήταν αυτό του Γιώργου Πούλου, του μεγάλου μας μουσικού που παίζει μπουζούκι.
Είναι κομμουνιστής και είπε σε μία παρέα στην οποία δεν ήμουν εγώ μπροστά «ξέρω έναν δεξιό που είναι πιο κομμουνιστής από εμάς! Τον Κουμνάκη»… Αυτό, λεγόμενο από τον Γιώργο Πούλο, το θεώρησα μέγιστη τιμή.

Κρατάτε κακίες, ζητάτε εκδίκηση;
Ποτέ τέτοια πράγματα. Το μότο μου ωστόσο είναι: εάν συμπεριφέρεσαι σε έναν δίκαιο και σε έναν άδικο με τον ίδιο τρόπο, τότε αδικείς τον δίκαιο. Επομένως πρέπει με κάποιο τρόπο να τον ξεχωρίσεις, να του πεις ότι πρέπει να είναι παραπέρα.

Να επιστρέψουμε στο βιβλίο σας. Το βιβλίο σας προϋπέθετε δουλειά, γνώση… Ο Σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, η φιλία του με τον Πάργαλη, οι Ιππότες, ο Μέγας Μάγιστρος, η Χιουρέμ, η Ροδίτισσα Αναστασία…

Ο στόχος μου ήταν να περνάνε οι συμπατριώτες μου Ροδίτες, έξω από τα τείχη και να τα βλέπουν ως τείχη και όχι ως τοίχους. Να τους λένε πράγματα τα τείχη.

Έτσι έγραψα ένα ιστορικό μυθιστόρημα που περιγράφει την άλωση της Ρόδου και τους πρωταγωνιστές της εποχής ενώ έβαλα και το περίγραμμα της εποχής που οδήγησε στην άλωση της Ρόδου.
Τώρα πρέπει να ετοιμάσω το δεύτερο βιβλίο, την ιστορία του Πάργαλη Ιμπραήμ Πασά που ήταν Παργηνός Έλληνας ο οποίος έγινε γενίτσαρος.

Ως καπετάνιος, δώστε μας κατευθυντήριες για τη ζωή, γενικά!
Καπετάνιος δεν γίνεσαι, σε αποδέχεται το πλήρωμα. Η θάλασσα με τις εναλλαγές της είναι ένα καλό σχολείο τού να συμπεριφέρεσαι στη ζωή. Κάνεις πράγματα όταν είναι κάλμα! Στους μαθητές μου, στα εκπαιδευτικά ταξίδια, στην αρχή, έρχονται νομίζοντας ότι θα τους μάθω μόνο να τραβάνε σχοινί. Εντάσσονται όμως στην ιστιοπλοΐα μ΄ ένα τρόπο διαφορετικό.

Στον «Πλοίαρχο Φλέτσερ» του Καββαδία, έναν ναυτικό με θλιβερή ιστορία, έγινε μία καταστροφή, το καράβι χάθηκε, το πλήρωμα εξαθλιωμένο, ο καπετάνιος τρελάθηκε «μα κάποια μέρα βλέποντας με τ΄ όργανό του ψηλά, έφυγε για το σκοτεινό λιμάνι του θανάτου, ενώ σιγά σαν πάντοτε φαιδρός και φλογερός ο ήλιος την κανονική διέσχιζε τροχιά του»… Αυτό το τραγούδι δεν το μελοποίησε ο Μικρούτσικος, αλλά ο Ρόδιος Αντώνης Κυζούλης.

Σαν τελευταία λέξη;
Θα πω να βιώνουν τη ζωή και να την απολαμβάνουνε.