Μαρία Καρίκη: Πόσο ψυχικά εξαντλημένος νιώθεις;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η
Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Τείνουμε να υποτιμούμε την ψυχική μας υγεία, μέχρι να έρθει εκείνη η στιγμή όπου κάτι θα συμβεί και θα εκτιμήσουμε πραγματικά την αξία της.

Τίποτα δεν είναι δεδομένο και οφείλουμε να προστατεύουμε τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική μας υγεία. Η καθημερινότητα μέσα από τη ρουτίνα και τις υποχρεώσεις της αναπόφευκτα φέρνει κάποια πίεση, άγχος και φθορά. Το ζήτημα είναι τι ακριβώς κάνουμε για να αντισταθμίσουμε αυτή την ψυχική ενέργεια που καταναλώνεται. Πώς βρίσκουμε τις ισορροπίες μας και πώς αποβάλλουμε ό,τι ψυχοπιεστικό έχει συσσωρευτεί εντός μας;

Ο σύγχρονος άνθρωπος νιώθει να βάλλεται από παντού. Κάθε μέρα μπορεί να του φαίνεται ένα ατέρμονο κυνηγητό αποπεράτωσης εκκρεμοτήτων. Η μόνη του έγνοια μοιάζει να είναι να τα προλάβει όλα. Και την επόμενη μέρα ξανά τα ίδια. Με ένα ρολόι στο χέρι τρέχει «πανικόβλητός» να τηρήσει το πρόγραμμα της ημέρας. Το περίεργο είναι ότι ακόμα κι αν τα καταφέρει, δεν βιώνει πια κάποια ικανοποίηση ή χαρά. Όλα φαίνεται να έχουν μετατραπεί σε μία συνήθεια, σε μία λίστα που απλά «πρέπει» να ολοκληρώσει. Η κάθε μέρα γίνεται ένα έργο που αισθάνεται ότι οφείλει να «εκτελέσει» κι όχι να «ζήσει».

Και κάπως έτσι, αρχίζουν οι ψυχικές «διαρροές». Μία ζωή που βιώνεται μηχανικά, αυτοματοποιημένα και χωρίς ευχαρίστηση. Το συναίσθημα της απόλαυσης όλο και φθίνει. Η μόνη εξαίρεση κάποιες ημέρες διακοπών που τόσο απελπισμένα προσπαθεί ο άνθρωπος να διασφαλίσει μέσα στον χρόνο. Σαφώς και δεν είναι αυτό αρκετό. Ψυχικά, συναισθηματικά και πνευματικά παρατηρείται μία τόσο μεγάλη κρίση και πτώση σε αυτή την εποχή, που σχεδόν τη λες επικίνδυνη για το μέλλον.

Οι ρυθμοί είναι τόσο απαιτητικοί, το κόστος ζωής τόσο υψηλό που όλα σε παρασύρουν σε μία δίνη μιας μόνιμης εγρήγορσης και ανησυχίας. Αναρωτιέσαι αν θα τα καταφέρεις, αν θα επιβιώσεις, αν θα αντέξεις το βάρος τόσων πιέσεων. Θες να φανείς δυνατός, αλλά μέσα σου αναγνωρίζεις ότι έχεις κουραστεί, ότι πολλές φορές ίσως και να έχεις λυγίσει. Και εκεί που έχεις σκεφτεί και να τα παρατήσεις, συνειδητοποιείς ότι ακόμα και αυτό το δικαίωμα δεν ξέρεις αν το έχεις πια. Δεν σε αφήνουν οι γύρω σου που στηρίζονται σε σένα, δεν σε αφήνει η αξιοπρέπειά σου, η περηφάνεια σου. Ωστόσο, ο εξαντλημένος εαυτός σου, εξακολουθεί να μη συμφωνεί...

Τα ψυχικά μας αποθέματα δεν είναι ανεξάντλητα. Όλα έχουν τα όριά τους και την ανοχή τους. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πόσο βαθιά, ψυχικά κουρασμένοι είμαστε και να προβληματιστούμε γι’ αυτό. Δεν μπορεί όλα τα άλλα να είναι πάντα πιο σημαντικά. Δεν μπορούμε να αγνοούμε τα «σημάδια» που μας στέλνει η ταλαιπωρημένη ψυχική μας υγεία: συνεχής κόπωση, δυσκολίες στον ύπνο, διαταραχές στην όρεξη για φαγητό, τάσεις απομόνωσης και φυγής, αποφυγές, αναβολές, διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα, απώλεια ενδιαφερόντων, αγχώδεις εκδηλώσεις, φοβίες, εκρήξεις θυμού κ.λπ.

Όταν νιώθουμε σχεδόν «άδειοι», ενώ τα «κενά» πληθαίνουν μέσα μας φαίνεται πως έχει έρθει η ώρα που θα πρέπει να αντιληφθούμε τη σοβαρότητα της κατάστασης. Είναι η στιγμή να συνειδητοποιήσουμε τι ζημιά έχει γίνει μέσα μας και τι μας οδήγησε εκεί. Ποιες είναι οι πηγές άγχους και τοξικότητας στη ζωή μας; Ποιοι τομείς και ποιοι άνθρωποι γύρω μας καταναλώνουν τη μεγαλύτερη ψυχική μας ενέργεια; Πόσο καιρό συμβαίνει αυτό; Σε τι βάθος έχει επέλθει η φθορά; Το επόμενο μεγάλο ερώτημα που χρειάζεται να θέσουμε στον εαυτό μας είναι το γιατί επιτρέπουμε να συμβαίνει κάτι τέτοιο! Γιατί δεν προστατεύουμε τον εαυτό μας όπως θα έπρεπε; Γιατί αφήνουμε να μας απομυζούν άνθρωποι και καταστάσεις; Πώς γίναμε έρμαια των συνηθειών και των συνθηκών;

Πέρα από την αφύπνιση της ψυχικής μας κατάστασης που είναι απαραίτητη, θα πρέπει να ακολουθήσει μία συθέμελη αλλαγή στη νοοτροπία μας απέναντι στην ίδια τη ζωή. Να αλλάξει ο τρόπος που θέλουμε να τη βιώσουμε, οι προτεραιότητες που θέλουμε να θέσουμε εκ νέου, αλλά και η ποιότητα του ελεύθερου χρόνου μας ως ένα ισχυρό αντιστάθμισμα σε ό,τι μας επιβάλλεται καταναγκαστικά. Όπως όλα, έτσι και η ψυχική μας υγεία χρειάζεται την ανάλογη μέριμνα και φροντίδα της. Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στο κατώφλι της απόλυτης φθοράς για να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τι έχει πάει λάθος.

Ούτε στα πρόθυρα νευρικού κλονισμού για να αναγνωρίσουμε την αξία της ψυχικής υγείας. Ας έχουμε το νου μας. Τα «σημάδια» είναι πάντα εκεί. Μας προειδοποιούν, μας κρούουν τον κόδωνα του κινδύνου. Ας τα αναγνωρίσουμε πριν να είναι πολύ αργά. Δεν έρχονται για να μας φοβίσουν ή να μας τρομοκρατήσουν. Συμβαίνουν για να μας βγάλουν από τον «λήθαργο», για να μας ταρακουνήσουν ότι βρισκόμαστε ενδεχομένως σε λάθος κατεύθυνση, σε λάθος δρόμο. Εκεί όπου οδεύουμε, έτσι όπως πάμε, δεν θα βρούμε ούτε την ισορροπία, ούτε την ψυχική μας ηρεμία, άρα και υγεία...!