Μαρία Καρίκη: Γιατί κλεινόμαστε στον εαυτό μας;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Κάθε φάση της ζωής μας, ανάλογα με τα γεγονότα που βιώνουμε, μας πυροδοτεί διαφορετικά συναισθήματα. Ο άνθρωπος αντιδρά συναισθηματικά και ψυχικά απέναντι σε καθετί σημαντικό που του συμβαίνει. Επηρεάζεται, λοιπόν, είτε θετικά, είτε αρνητικά, ανάλογα. Υπάρχουν φορές που η επιρροή κρατάει λίγο και άλλες φορές για αρκετό διάστημα. Δεν είναι πάντα προβλέψιμο το πώς θα αντιδράσει το άτομο, ειδικά στις αρνητικές συγκυρίες.

Συχνά, μπροστά σε δύσκολες ειδήσεις ή απρόοπτες δυσάρεστες ανατροπές και εκβάσεις η ψυχολογία του ατόμου πέφτει. Αρχικά, αιφνιδιάζεται, σοκάρεται και στη συνέχεια αγχώνεται, φοβάται και απογοητεύεται. Προσπαθεί να διαχειριστεί αυτό που συμβαίνει με λογική και ψυχραιμία, αλλά πολλές φορές, το υπερβολικό συναισθηματικό φορτίο μπορεί να κυριαρχήσει στο τέλος. Αυτό σημαίνει ότι θα ακολουθήσουν έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις και ασταθείς συμπεριφορές. Άλλοτε μπορεί να δει κανείς νευρικότητα και εκρήξεις θυμού κι άλλοτε τάσεις απομόνωσης και σιωπής. Και τα δύο αποτελούν συνέπεια αυτού που μόλις έχει ζήσει ο άνθρωπος.

Σε βάθος χρόνου, όμως, κάποιες αντιδράσεις μπορούν να παγιωθούν. Όσο παραμένουν άλυτα μέσα μας κάποια ζητήματα και δεν έχουμε ξεπεράσει το τραύμα ή την πληγή που μας δημιούργησε το συμβάν, μπορεί να παραμείνουμε για αρκετό καιρό καθηλωμένοι είτε στην αντιδραστικότητα είτε στην απόσυρση. Ο άνθρωπος αρχίζει και συνηθίζει αυτή τη συμπεριφορά, παρόλο που αρχικά είχε εκδηλωθεί ως άμυνα από τον ψυχισμό μας.

Όταν κάποιος κλείνεται αρκετά στον εαυτό του και δεν επιτρέπει στους γύρω του πολλές αλληλεπιδράσεις μαζί του, αναρωτιόμαστε τι του συμβαίνει. Ήταν πάντα έτσι (θέμα χαρακτήρα); Ή μήπως τελευταία παρουσιάζει αυτού του είδους τη συμπεριφορά; Αν είναι από πάντα έτσι, τότε οφείλουμε να δεχτούμε ότι μπορεί να είναι ένας ήπιων τόνων, εσωστρεφής άνθρωπος και σεβόμαστε ότι αυτή είναι η ιδιοσυγκρασία του. Αν, όμως, έχει υπάρξει πριν αλλιώς, τότε κάτι του έχει συμβεί που του στοίχισε συναισθηματικά και επιλέγει να μείνει μόνος του για κάποιο διάστημα. Είναι τόσο βαρύ αυτό που νιώθει, που ίσως δεν αντέχει να είναι με κόσμο.

Πολλά τραυματικά γεγονότα μπορούν να κάνουν ένα άτομο να θέλει να αποσυρθεί: μια απώλεια, ένας χωρισμός, οικονομικές δυσκολίες, θέματα υγείας, ερωτικές απογοητεύσεις, η υπογονιμότητα, προδοσίες από φίλους ή συγγενείς και πολλά άλλα. Όταν καλείσαι μέσα σου να αντιμετωπίσεις κάτι που σε δυσκολεύει πολύ, νιώθεις ότι δεν έχεις την απαιτούμενη ψυχική ενέργεια να ανταποκριθείς στους υπόλοιπους ρόλους σου όπως παλιά. Αισθάνεσαι πιο ευάλωτος, πιο εκτεθειμένος και θέλεις να αποφύγεις οτιδήποτε μπορεί να σε ζορίσει. Θεωρείς ότι είσαι πιο ασφαλής μόνος με τον εαυτό σου, παρά ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους. Βέβαια, υπάρχουν κατ' εξαίρεση και εκείνοι που όταν αντιμετωπίζουν δύσκολα συμβάντα, θέλουν να είναι όλη την ώρα μαζί με άλλους, γιατί δεν αντέχουν να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους!

Το παρατεταμένο κλείσιμο στον εαυτό μας δεν μας κάνει καλό μακροπρόθεσμα. Αρχικά, μπορεί να χρειαζόμαστε λίγο χρόνο να συνέλθουμε, να ανασυνταχθούμε, να σκεφτούμε και να επαναπροσδιορίσουμε κάποια πράγματα εντός μας. Είναι ένα απαραίτητο στάδιο για να πάρουμε κάποιες αποφάσεις και να κάνουμε κάποιες αλλαγές. Ωστόσο, αυτή η φάση θα πρέπει να ολοκληρωθεί κάποια στιγμή και να ξαναβγούμε στον έξω κόσμο, γιατί αλλιώς μπορεί να μπούμε σε ένα καθεστώς μελαγχολίας, θλίψης, κατάθλιψης ή συσσωρευμένου θυμού.

Η απόσυρση από όλους και όλα δεν είναι η λύση για ό,τι μας απασχολεί. Μπορεί να φοβόμαστε να ξαναπροσπαθήσουμε, να ξαναδοκιμάσουμε, να ξαναεμπιστευτούμε, αλλά το να μην επιστρέψει κανείς πίσω στη ζωή και στους ανθρώπους, δε σημαίνει ότι θα νιώσει απαραίτητα καλύτερα. Είναι μια ψευδαίσθηση η αίσθηση της ασφάλειας που νιώθουμε στην απομόνωση. Δεν θέλουμε ίσως να ξαναπονέσουμε ή να ξαναπληγωθούμε. Παραιτούμαστε από ρόλους και σχέσεις. Κλείνοντας τον εαυτό μας σε μια “γυάλα” πιστεύουμε ότι προστατευόμαστε έτσι. Ωστόσο, αργά ή γρήγορα θα συνειδητοποιήσουμε ότι χάνουμε στιγμές, χάνουμε ανθρώπους από κοντά μας... Συνηθίζουμε τη σιωπή, τη μοναξιά, το τίποτα. Και κάπως έτσι μπορεί μέσα από την απομόνωση να προκύψουν άλλες συνέπειες: φόβοι, πλήξη, πολλές αρνητικές σκέψεις, κοινωνικός μαρασμός, καταθλιπτικά συμπτώματα.

Σε όλα πρέπει να έχουμε στο νου μας το “μέτρο”. Όλοι χρειαζόμαστε περιόδους περισσότερης επαφής με τον εαυτό μας και ενδοσκόπησης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διατηρήσουμε τις ισορροπίες που χρειαζόμαστε και έχουμε ανάγκη και να επιστρέφουμε στη ζωή, όσο δύσκολα συμβάντα και να προηγήθηκαν. Στόχος είναι να μαθαίνουμε από τα δύσκολα κι όχι να εγκαταλείπουμε..!Με εξαίρεση τα ζητήματα υγείας που αποτελούν ένα ξεχωριστό κεφάλαιο για την ψυχολογία μας, όλα τα υπόλοιπα μπορούμε να βρούμε έναν τρόπο να τα διαχειριστούμε, χωρίς να μας ισοπεδώσουν...!