Φώτης Μάγγος: Από τους Λειψούς στο τιμόνι της νησιωτικής πολιτικής

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής μιλά για τις προκλήσεις της νέας του θέσης και περιγράφει τα προβλήματα των νησιών

Από τους Λειψούς και την καθημερινότητα ενός μικρού ακριτικού νησιού, στο κέντρο του σχεδιασμού της νησιωτικής πολιτικής.

Ο Φώτης Μάγγος, έχοντας υπηρετήσει για δώδεκα χρόνια ως δήμαρχος Λειψών, γνωρίζει από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μικρές νησιωτικές κοινωνίες. Σήμερα, από τη θέση του Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, καλείται να μεταφέρει αυτή τη βιωματική γνώση σε ένα πολύ ευρύτερο πεδίο ευθύνης.

Η ακτοπλοϊκή σύνδεση, το Μεταφορικό Ισοδύναμο, η λειψυδρία, η ενίσχυση των νησιωτικών δήμων, η δημογραφική συρρίκνωση, αλλά και η ανάγκη ουσιαστικής εφαρμογής της νησιωτικότητας σε κάθε δημόσια πολιτική βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης.

Με την εμπειρία του ανθρώπου που γνωρίζει τις ανάγκες των νησιωτών από κοντά, μιλά σήμερα στη «ΡΟΔΙΑΚΗ» για τις προτεραιότητες της Πολιτείας, τις δυσκολίες που παραμένουν και την παρακαταθήκη που θα ήθελε να αφήσει στο τέλος της θητείας του. Παράλληλα, ο κ. Μάγγος αναδεικνύει τον ιδιαίτερο ρόλο των ακριτικών νησιών όχι μόνο ως τόπων με αυξημένες ανάγκες, αλλά ως ζωντανών κοινωνιών με κρίσιμη σημασία για την εθνική συνοχή και την παρουσία της χώρας στο Αιγαίο.

Ακολουθεί η συνέντευξη

Κ. Μάγγο, από τη θέση του δημάρχου ενός μικρού ακριτικού νησιού, των Λειψών, «περάσατε» στη θέση του Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής. Πώς ήρθε αυτή η αλλαγή στη ζωή σας;

Η αλήθεια είναι ότι η αλλαγή αυτή δεν ήταν αποτέλεσμα προσωπικής επιδίωξης, αλλά μιας πρότασης που με τίμησε ιδιαίτερα. Για δώδεκα χρόνια υπηρέτησα τους Λειψούς ως δήμαρχος, ζώντας καθημερινά τις δυσκολίες αλλά και τις δυνατότητες ενός μικρού ακριτικού νησιού. Όταν μου προτάθηκε να αναλάβω τη θέση του Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, θεώρησα ότι ήταν μια ευκαιρία να μεταφέρω αυτή τη βιωματική εμπειρία σε ένα ευρύτερο πεδίο ευθύνης. Σήμερα έχω τη δυνατότητα να εργαστώ για όλα τα νησιά του Αιγαίου, έχοντας πλήρη επίγνωση των πραγματικών αναγκών τους, όχι μέσα από αναφορές και μελέτες, αλλά μέσα από την καθημερινή εμπειρία που έζησα ο ίδιος.

Πώς ήταν μία καθημερινή μέρα για εσάς στο δημαρχείο και πώς είναι σήμερα μία καθημερινή μέρα στο υπουργείο;

Στο δημαρχείο η μέρα ξεκινούσε και τελείωνε δίπλα στους ανθρώπους. Από ένα πρόβλημα ύδρευσης, μια βλάβη στον δρόμο ή μια ανάγκη ενός συμπολίτη, μέχρι τον σχεδιασμό μεγάλων έργων, όλα περνούσαν από το γραφείο του δημάρχου. Η επαφή ήταν άμεση και προσωπική.

Σήμερα το πεδίο ευθύνης είναι πολύ μεγαλύτερο. Η καθημερινότητα περιλαμβάνει συνεργασία με υπουργεία, περιφέρειες, δήμους, φορείς και υπηρεσίες, σχεδιασμό πολιτικών και παρακολούθηση έργων που αφορούν ολόκληρη τη νησιωτική Ελλάδα. Παρότι οι αρμοδιότητες είναι διαφορετικές, η φιλοσοφία παραμένει ίδια: να δίνουμε λύσεις σε πραγματικά προβλήματα των νησιωτών.

Τι σας λείπει περισσότερο από την καθημερινότητα του μικρού νησιού σας;

Μου λείπει η αμεσότητα. Στα μικρά νησιά γνωρίζεις προσωπικά τους ανθρώπους, γνωρίζεις τις οικογένειές τους, τις αγωνίες τους και τις προσδοκίες τους. Κάθε παρέμβαση έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα της κοινωνίας και αυτό σου δίνει μια ιδιαίτερη αίσθηση ευθύνης αλλά και ικανοποίησης.

Φυσικά μου λείπουν και οι στιγμές με την τοπική κοινωνία, οι αυθόρμητες συζητήσεις στον δρόμο, το λιμάνι, η πλατεία. Αυτή η ανθρώπινη επαφή είναι αναντικατάστατη.

Ποιο θεωρείτε σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα μικρά νησιά του Αιγαίου και ποια είναι η πιο άμεση προτεραιότητα της Πολιτείας;

Δεν υπάρχει ένα μόνο πρόβλημα. Τα μικρά νησιά αντιμετωπίζουν μια σειρά από προκλήσεις που συνδέονται μεταξύ τους: μεταφορές, υγεία, στελέχωση υπηρεσιών, ύδρευση, ενεργειακό κόστος και δημογραφική συρρίκνωση.

Αν έπρεπε να ξεχωρίσω μία άμεση προτεραιότητα, αυτή θα ήταν η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τους μόνιμους κατοίκους. Ο στόχος μας είναι να μπορεί κάποιος να ζει, να εργάζεται και να δημιουργεί σε ένα μικρό νησί χωρίς να αισθάνεται πολίτης δεύτερης κατηγορίας. Αυτό απαιτεί συντονισμένες πολιτικές και σταθερή κρατική παρουσία.

Η νησιωτικότητα είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη. Πιστεύετε ότι στην πράξη εφαρμόζεται επαρκώς ή υπάρχουν ακόμη σημαντικά κενά;

Έχουν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια, όμως υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης. Η νησιωτικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια γενική αναφορά σε ένα νομοθετικό κείμενο, αλλά ως μια διαρκής υποχρέωση της Πολιτείας να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε νησιού.

Στόχος μας είναι η νησιωτική διάσταση να ενσωματώνεται σε κάθε δημόσια πολιτική, είτε αφορά τις μεταφορές, είτε την υγεία, την παιδεία, την ανάπτυξη ή το περιβάλλον. Εκεί βρίσκεται η ουσία της συνταγματικής πρόβλεψης.

Η ακτοπλοϊκή σύνδεση παραμένει βασικό ζητούμενο για τη νησιωτική Ελλάδα. Υπάρχουν πρωτοβουλίες για πιο αξιόπιστες, συχνές και οικονομικά προσιτές μεταφορές προς τα μικρά νησιά;

Η ακτοπλοΐα αποτελεί τη βασική γραμμή ζωής των νησιών μας. Η Πολιτεία εργάζεται διαρκώς για τη βελτίωση των συνδέσεων, τόσο μέσω των συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας όσο και μέσω παρεμβάσεων που ενισχύουν την προσβασιμότητα των μικρών νησιών.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει το Μεταφορικό Ισοδύναμο, το οποίο μειώνει το κόστος μετακίνησης για κατοίκους και επιχειρήσεις. Η προσπάθειά μας είναι να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο τα εργαλεία που συμβάλλουν στη μείωση του νησιωτικού κόστους και στη διασφάλιση αξιόπιστων συγκοινωνιών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Υπάρχει σχεδιασμός για περισσότερες αρμοδιότητες ή εργαλεία στους νησιωτικούς δήμους, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις τοπικές ανάγκες;

Οι νησιωτικοί δήμοι καλούνται συχνά να διαχειριστούν σύνθετα προβλήματα με περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. Πιστεύω ότι η ενίσχυση της αυτοδιοίκησης είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα στα μικρά νησιά.

Πέρα από τις αρμοδιότητες, χρειάζονται εξειδικευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, τεχνική υποστήριξη και ευελιξία στις διαδικασίες. Η εμπειρία μου ως δήμαρχος με βοηθά να κατανοώ απόλυτα τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι τοπικές αρχές και να υποστηρίζω λύσεις που θα κάνουν πιο αποτελεσματική τη λειτουργία τους.

Με δεδομένη τη γεωπολιτική σημασία του Αιγαίου, πόσο κρίσιμος είναι ο ρόλος των μικρών ακριτικών νησιών στη συνολική εθνική στρατηγική;

Τα ακριτικά νησιά δεν αποτελούν απλώς γεωγραφικά σημεία στον χάρτη. Είναι ζωντανές κοινωνίες, με ιστορία, πολιτισμό και διαρκή παρουσία ανθρώπων που κρατούν ζωντανό τον ελληνισμό στα σύνορα της πατρίδας μας.

Η στήριξη αυτών των νησιών δεν είναι μόνο ζήτημα περιφερειακής ανάπτυξης. Είναι ζήτημα εθνικής συνοχής, κοινωνικής δικαιοσύνης και στρατηγικής σημασίας. Όσο πιο ισχυρές και βιώσιμες είναι οι τοπικές κοινωνίες των ακριτικών νησιών, τόσο ισχυρότερη είναι και η παρουσία της χώρας μας στο Αιγαίο.

Ποιο έργο ή πρωτοβουλία της Γενικής Γραμματείας θα θέλατε, όταν ολοκληρωθεί η θητεία σας, να θεωρείται η σημαντικότερη παρακαταθήκη σας;

Θα ήθελα η θητεία μου να συνδεθεί με μια ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των νησιωτών. Αν έπρεπε να επιλέξω έναν τομέα, αυτός θα ήταν η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για πολλά νησιά του Αιγαίου.

Η Γενική Γραμματεία χρηματοδοτεί έργα ύδρευσης, νέες μονάδες αφαλάτωσης, καθώς και τις αναγκαίες συνοδευτικές μελέτες και τεχνικές παρεμβάσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Στόχος μας είναι να περάσουμε από τη διαχείριση της κρίσης στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Παράλληλα, θα ήθελα να αφήσουμε ως παρακαταθήκη την ουσιαστική ενσωμάτωση της νησιωτικότητας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές. Να μην χρειάζεται κάθε φορά τα νησιά να διεκδικούν το αυτονόητο, αλλά η Πολιτεία να σχεδιάζει εξαρχής με γνώμονα τις ανάγκες τους. Αν το πετύχουμε αυτό, θα έχουμε κάνει ένα σημαντικό βήμα για το μέλλον του Αιγαίου και των ανθρώπων του.