Πόσες ενοχές αντέχεις;

Μαρία Καρίκη

Μέσα σε έναν κόσμο ασταθή, αβέβαιο και απρόβλεπτο οι μεταβλητές και τα ερεθίσματα που δεχόμαστε καθημερινά όλο και πληθαίνουν.

Προσπαθείς να «σκληραγωγηθείς», να αντέξεις, να επιβιώσεις. Ταυτόχρονα, όμως, δεν θες να απομακρυνθείς πολύ από αυτό που είσαι και από αυτό που ονειρεύεσαι.
Δύσκολα να τα συμβιβάσεις αυτά.

Δύσκολα να τα ισορροπήσεις. Άλλοτε τα καταφέρνεις κι άλλοτε όχι. Πολλές φορές ρίχνεις το φταίξιμο στον εαυτό σου.

Τον υποτιμάς, του αφαιρείς από την αξία του, του θυμώνεις. Όταν γίνεσαι πολύ αυστηρός με τον ίδιο σου τον εαυτό και το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό, τότε είναι που «ξυπνούν» και οι ενοχές…!

Παρά τις αντικειμενικές συνθήκες και καταστάσεις, οι ενοχικοί άνθρωποι ψάχνουν σε μια μόνο συγκεκριμένη κατεύθυνση: πού έχω κάνει εγώ λάθος… πού ήμουν εγώ λίγος, ανεπαρκής ή τι θα μπορούσα εγώ να είχα κάνει διαφορετικά για να μην ήταν «αυτή» η τελική έκβαση... Δεν περιορίζονται σε μια υγιή αυτοκριτική που σαφώς και είναι θεμιτή και απαραίτητη, αλλά σχεδόν είναι πεπεισμένοι για αυτό το «αρνητικό» που σκέφτονται. Αποδέχονται μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης από ό,τι τους αναλογεί. Δικαιολογούν πιο εύκολα όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό τους. Σχεδόν «βασανίζονται» μέσα τους μην αντέχοντας τα «λάθη» τους.
Με αυτό τον τρόπο η ενοχή υπονομεύει περαιτέρω την ήδη ευμετάβλητη αυτοπεποίθηση και αποδυναμώνει κι άλλο την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση της αυτοαξίας.

Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν είναι πολλοί: φαύλοι κύκλοι στη ζωή μας, σχέσεις εξάρτησης, συναισθηματικοί χειρισμοί από ανθρώπους που αντιλαμβάνονται την ενοχική μας τάση, δυσκολία στη λήψη σημαντικών αποφάσεων, αναβλητικότητα, υπερβολικό άγχος, αδυναμία διαχείρισης συγκρούσεων, πολλές «δεύτερες» σκέψεις εις βάρος των επιθυμιών μας, ανάγκη να ευχαριστήσουμε και να ικανοποιήσουμε πρώτα τους «σημαντικούς» άλλους και τελευταίο τον εαυτό μας.

Η ενοχή, δυστυχώς, δεν σταματάει σε μια λέξη ή μια αντίδραση.
Πυροδοτεί μια σειρά από σκέψεις που συνεχώς μας σαμποτάρουν, μας μειώνουν και μας καθιστούν μονίμως ευάλωτους και επιρρεπείς.

Είναι στοιχείο της δικής μας προδιάθεσης, της δικής μας προσωπικότητας. Προσπαθείς να απεμπλακείς από αυτό το βάρος, να το αποτινάξεις από πάνω σου, αλλά στην επόμενη πρώτη δυσκολία έρχονται ξανά οι αμφιβολίες μέσα σου: «τι έκανα πάλι λάθος…». Η αυτοαμφισβήτηση είναι η βάση πάνω στην οποία ενεργεί η ενοχή και εδραιώνεται. Τον αγαπάς τον εαυτό σου; Τον εμπιστεύεσαι; Πιστεύεις στις ικανότητές σου;

Όχι για να περιαυτολογήσεις, ούτε για να κομπάσεις.
Για να υποστηρίξεις, όμως, τον εαυτό σου στα δύσκολα, στα ζόρικα, στα πιεστικά.
Για να υπερασπιστείς το δίκιο σου, τον κόπο σου, την κοσμοθεωρία σου. Αν δεν το κάνεις εσύ, ποιος;

Πόσες αμφιβολίες ακόμα θα ορίζουν τις αποφάσεις και τις επιλογές σου; Πόσο αυτομαστίγωμα και ψυχική εξάντληση αντέχεις ακόμα;

Δεν είναι εύκολο να ζεις με τις ενοχές… Δυσανασχετείς, αλλά συνηθίζεις. Γίνεται μέρος αυτού που είσαι. Είναι ο τρόπος σκέψης σου.
Κάποιες φορές βλέπεις για λίγο πιο καθαρά: υπόσχεσαι στον εαυτό σου την επόμενη φορά να διαχειριστείς καλύτερα το κύμα αυτοαμφισβήτησης που θα έρθει. Κάπου παρακάτω, ωστόσο, καταφέρνει και πάλι να σε πείσει…

Χρειάζεται πολλή εσωτερική δουλειά προκειμένου να αναγνωρίσεις τα διακριτά όρια ανάμεσα στην αυτοκριτική και την αυτομομφή!
Το μόνο αντίδοτο στη «χρόνια» τάση προς ενοχή είναι η αγάπη, η αποδοχή, η συμφιλίωση με αυτό που είσαι. Τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από αυτό.

Χωρίς αυτά, πάντα θα «τρέχεις» να καταλάβεις, να δικαιολογήσεις, να προστατεύσεις, να συγχωρήσεις τους άλλους. Κι ο εαυτός σου σχεδόν πάντα «τελευταίος», αδικαιολόγητος, λίγος, κατηγορούμενος, ελλιπής…