Πλούτος και Ηθική μπορούν να ισορροπήσουν;

Rodiaki NewsRoom

Ένα σύγγραμμα που αφορά τη Ρόδο και τα τουριστικά νησιά

Γράφει ο Κυριάκος Χονδρός*
chondros.kyr@gmail.com

Ο Αγαπητός Ξάνθης, κάτοχος μεταδιδακτορικού τίτλου του Πανεπιστημίου Αιγαίου στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών για την πρωτότυπη έρευνά του με γνωστικό αντικείμενο «Διεθνείς Σχέσεις – Γεωοικονομία – Αειφόρος Τουριστική Ανάπτυξη», εξέδωσε πρόσφατα το πρώτο του βιβλίο.

Πρόκειται για ένα σύγγραμμα που φέρει τον τίτλο: «Η τουριστική ανάπτυξη και τα ηθικά διλήμματα της – μια εφαρμογή στο νησί των ιπποτών» από τις εκδόσεις «Παπαζήση» στη σειρά Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική με 168 σελίδες, 8ου σχήματος. Το αφιερώνει στους πανεπιστημιακούς του δασκάλους, ως μια χειρονομία ευγένειας και αναγνώρισης.

Τα περιεχόμενα διαρθρώνονται σε 11 κεφάλαια, ευκολοδιάβαστα, με βασικό θέμα την ανάπτυξη, την αειφόρο ανάπτυξη με άμεση σχέση τον τουρισμό. Από το εξώφυλλο μέχρι και την τελευταία σελίδα αφορά τη Ρόδο και γενικότερα όσες περιοχές της χώρας μας ασχολούνται με τον τουρισμό.

Ο συγγραφέας, ο οποίος υπηρετεί τη θέση του προϊσταμένου της περιφερειακής Υπηρεσίας Τουρισμού της Δωδεκανήσου του Υπουργείου Τουρισμού, αναλύει και προσδιορίζει την ανάπτυξη ως έννοια και ως φιλοσοφία για να περάσει και να συνδέσει τον τουρισμό στην ελληνική πραγματικότητα και ιδιαίτερα αυτή που αφορά τα ελληνικά νησιά.

Το βιβλίο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί είναι πρωτότυπο ως προς την ουσία του και γιατί ερευνά και καταγράφει τη σύνδεση, ή τη συνένωση του πλούτου (από τον Τουρισμό) και την Ηθική (προς το περιβάλλον, προς τον πολιτισμό κ.λπ.), δηλαδή, θέματα αρκετά τολμηρά.

Δεν παραθέτει απλώς χρήσιμα στοιχεία, αλλά προχωρεί σε κριτική θεσμών, αξιών, ρόλων, με κοινό παρανομαστή την αειφόρο τουριστική ανάπτυξη. Αναφέρεται στην αειφόρο ανάπτυξη στην πόλη, στον τουρισμό, στην οικολογία.
Παρένθεση: (Αυτό το αει- (το πάντοτε, το παντοτινό, η μεγάλη διάρκεια) ποιος δεν την αναζητά και ποιος δεν την θέλει; Να, σήμερα με την πανδημία, πέταξε το αει- και όλοι ελπίζουν πως θα έρθουν προσεχώς καλύτερα χρόνια).

Τον συγγραφέα, πρέπει να τον απασχόλησε αρκετά το αύριο, το μέλλον μιας σύγχρονης κοινωνίας με αξίες, δικαιοσύνη και «ηθική αρετών». Γι’ αυτό και μελέτησε μια πολύ πλούσια βιβλιογραφία για να τεκμηριώσει τις θέσεις και τις απόψεις τους και ακόμα έλαβε υπόψη του αποφάσεις, προγράμματα, διακηρύξεις, εκθέσεις κ.λπ. ξένων οργανισμών όπως π.χ. WCED, WTO, UNER, WTTC, UNESCO και ακόμα του ΟΗΕ, της ΕΕ καθώς και τους Κώδικες Ηθικών Αρχών.

Προχωρεί σ’ ένα χώρο με πολλές ατραπούς. Είναι ο χώρος της ηθικής και ποιο συγκεκριμένα τολμά να υπογραμμίσει την τουριστική ανάπτυξη ως πεδίο ηθικού διλήμματος!
Ο πλούτος, η κερδοφορία, ο καπιταλισμός με άλλα λόγια, μπορεί να σεβαστεί την ηθική και να διαχειριστεί με σεβασμό και μέτρο τον άνθρωπο και το περιβάλλον;

Σ’ αυτά τα ερωτήματα, έρχεται ο Αγαπητός Ξάνθης, ν’ απαντήσει με τρόπο επιστημονικό και τεκμηριωμένο και που καταλήγει να ονομάζει αυτά τα δυο μέρη (πλούτο και ηθική) δρόμο της ισορροπίας.
Πράγματι, η κοινωνική και πολιτική ηθική είναι αυτή που οδηγεί μια πόλη, μια χώρα, ένα σύνολο ανθρώπων στην ευημερία και στην ειρήνη.

Μόνο ο σεβασμός του ανθρώπου προς τον άνθρωπο με ομοψυχία και ενότητα, προκύπτει συλλογικό συμφέρον. Σε αντίθεση, η ανηθικότητα, η απαξίωση, το ατομικό συμφέρον, η δίψα μόνο για πλούτο, καταργούν κάθε έννοια δικαιοσύνης, και ήθους. Γιατί οι απεχθείς αυτές επιθυμίες μπορούν να επιφέρουν καταστροφή στην κοινωνία του μέλλοντος.

Ο Αριστοτέλης (384 – 322 π.Χ.), μας λέει ότι το ηθικό σωστό αξίζει την κάθε μας προσπάθεια απείρως περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.
Ο Ζήνων (490-425 π.Χ.), υποστήριζε πως το ηθικά ορθό είναι το μόνο πράγμα το οποίο αξίζει τις προσπάθειες και τους κόπους μας.

Βέβαια θα πρέπει να συμπληρώσουμε εδώ πως η ηθική όπως και ο πολιτισμός είναι ένα ζήτημα που σχετίζεται ουσιωδώς με τη φύση του πολιτεύματος. Γιατί όταν ένα πολίτευμα παρέχει στον πολίτη να είναι φορέας ατομικής ευθύνης – η αυτοσυνειδησία- και πρέσβης ελευθερίας και ισότητας, τότε υπάρχει ο δρόμος της ευθύνης και των υποχρεώσεων.

Ο Αγαπητός Ξάνθης, γνωρίζει καλά πως οι άνθρωποι γεννιόμαστε για να ζήσουμε ηθικά και αναφέρεται στον Τουρισμό και στην Ηθική (σελ. 49 – 63), στην τουριστική ανάπτυξη ως πεδίο ηθικού διλήμματος (σελ. 87 – 103) και σποράδην.

Όλα τα παραπάνω απολήγουν στο πολύ παλιό ερώτημα σχετικά με το πώς πρέπει να ζει κανείς και να δρα. Είναι ένα σωκρατικό, πρωτίστως ερώτημα, πρωταρχικό και οδηγητικό.
Όλα αυτά αποτυπώνονται με προτάσεις αντίστοιχων πρακτικών ενεργειών όπως είναι ο σεβασμός, η αξιοπρέπεια, η δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη, η ίση διαχείριση κ.ά.

Μας μιλά για περιβαλλοντική ηθική που ενέχει αξίες αειφορίας (σελ. 54), μας τονίζει πως «η αειφόρος τουριστική ανάπτυξη είναι ο τύπος της τουριστικής ανάπτυξης ο οποίος δραστηριοποιείται ισόρροπα στην τοπική, κοινωνική, οικονομική, πολιτιστική και περιβαλλοντική δομή» (σελ. 69).
Αλλά και πέραν από την ισορρόπηση πλούτου και ηθικής, το βιβλίο, περιέχει θέματα ποιότητας ζωής, παιδείας, πολιτισμού και περιβάλλοντος.

Γράφει πως «οι αξίες είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ύπαρξής μας. Σήμερα, σε μια κοινωνία που το πρόταγμα το έχουν η οικονομία και η ταχύτητα, οι αξίες αποτελούν αναγκαιότητα για την ανθρώπινη υπόσταση» (σελ. 81-82).
Με ένα καθαρό λόγο και με μια τίμια προσέγγιση – άκρως επίκαιρη και σήμερα και αύριο- θίγει ζητήματα ουσίας, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε τον κόσμο μας, ένα κόσμο που τείνει να γίνει ανάπηρος, χωρίς αξίες και ιδανικά. Το βιβλίο του Αγαπητού Ξάνθη, ανοίγει πολλές αχτίνες φωτός στη ζωή μας όχι μόνο τοπικά, αλλά ελληνικά, ευρωπαϊκά και παγκόσμια.

Το βιβλίο κλείνει με συμπεράσματα (σελ. 143-151), τα οποία καλό είναι να διαβαστούν προσεχτικά, όσοι λαμβάνουν αποφάσεις για το λαό μας και σε όποια θέση υπηρετούν.
Κλείνοντας προσθέτω ακόμα κάτι:

(α) Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τιμή για τον κάθε πολίτη – ακόμα και από περγαμηνές – να σου εκφράζουν συχνά οι συμπολίτες σου τις ευχαριστίες τους για ό,τι έπραξες επαγωγικό, προοδευτικό με στόχο την πρόοδο και την ανάπτυξη του τόπου. Και αυτήν τη σπάνια αναγνώριση απολαμβάνει και αποδέχεται ο συγγραφέας αυτός.

(β) Όταν διεκόπη η λιγόχρονη εκπαιδευτική μου καριέρα στη Δημόσια Μέση Τεχνική Σχολή, δίδαξα γραμμικό και αρχιτεκτονικό σχέδιο στον τότε απόφοιτο Λυκείου Αγαπητό, πριν μεταβεί σε σχολές Αρχιτεκτονικής Ιταλίας και Ελλάδας για να σπουδάσει. Εισέπραξα τότε την πρώτη μου αμοιβή. Του οφείλω λοιπόν το ταπεινό μου αυτό σημείωμα ως αντί-δωρο.

(Ο Κυριάκος Χονδρός έχει γράψει μια σειρά βιβλίων με θέματα από τα νησιά του Αιγαίου, ιστορικά, λαογραφικά και περιβαλλοντικά)