Σελίδες Ιστορίας… Η εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων της ΚΑΪΡ, η ναυαρχίδα των εταιρειών TEMI και η ίδρυση στις 4 Απριλίου 1952 του ΟΔΑΠΔΔ

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Κώστας Τσαλαχούρης

Είναι ντοκουμέντο. Η εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων της ΚΑΪΡ έγινε στις 2 Απριλίου 1952. Δύο εταιρείες δεν είχαν εκτιμηθεί μέχρι την εποχή εκείνη-η Καΐρ και η Καπνοβιομηχανία ΤΕΜΙ. Στο παρόν σημείωμα δεν αναφερόμαστε στην ιστορία της εταιρείας ΚΑΪΡ, απλώς γράφουμε την εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων.

Η εκτίμηση έγινε από τον αρχιτέκτονα Δημοσίων Έργων Δημήτριο Ορ. Κατσάρη εμπειρογνώμονα στην Ελληνοϊταλική Επιτροπή για τις περιουσίες των Ιταλών ή των διαμενόντων στα Δωδεκάνησα κατοίκων που ζήτησαν να μην εγκαταλείψουν την ιταλική υπηκοότητα.

Η εντολή- τηλεγραφική διαταγή με αριθμό 3504 για την εκτίμηση έγινε από το υπουργείο των Εξωτερικών και ειδικά από τον υφυπουργό των Εξωτερικών Ευάγγελο Αβέρωφ ο οποίος ανέλαβε την όλη υπόθεση. Ο Αβέρωφ παρέμεινε στη θέση του υφυπουργού από τις 27 Οκτωβρίου 1951 μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 1952.

Ο Κατσάρης στον πίνακα για την ΚΑΪΡ περιέλαβε τις κτηριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων των αξιών όλων των ειδικών εγκαταστάσεων, δεξαμενών κάθε είδους, υδρεύσεως, φωτισμού κ.λπ, και την αξία επιπλώσεως των Γραφείων και κατοικιών της Διευθύνσεως.

Στην καταγραφή δεν περιλήφθηκαν οι αξίες των αγροκτημάτων της εταιρείας γιατί η εκτίμηση αυτών ήταν έργο των «ειδικώς ταχθέντων εμπειρογνωμόνων». Επίσης δεν αναφέρονται οι αξίες διάφορων κινητών πραγμάτων, είδη χρήσιμα για την παραγωγή του εργοστασίου –έτοιμο εμπόρευμα στις δεξαμενές, φιάλες, νταμιζάνες, επιγραφές, πώματα φιαλών κ.ά. αν και των ειδών αυτών ζητήθηκε η εκτίμηση από τους προηγούμενους μετόχους.

12 Μαρτίου 1950. Πρώτες βουλευτικές εκλογές στα Δωδεκάνησα. Διακρίνονται ο Στυλιανός Κωτιάδης ομιλών, ο Ιωάννης Ζίγδης και ο Αθανάσιος Καζούλλης

Και ο Κατσάρης στην αναφορά του συνεχίζει: «Τα υλικά ταύτα δεν είναι εις ποσότητα σταθερά από ημέρας εις ημέραν, και δύσκολος η καταμέτρησις δε αυτών· και εκτίμησις κατά μέρη, κατεσπαρμένων, ως εύρηνται εις διαφόρους του εργοστασίου θέσεις και χρόνον μείζονα θ’ απήτει, αλλά και την λειτουργίαν του εργοστασίου ήθελε δυσχεράνει.

Ήδη ερωτώμενος επί των ανωτέρω αξιών είμαι εις θέσιν μόνον κατά προσέγγισιν να δώσω αμέσως τον σχετικόν αριθμόν, εκ της εν γένει εικόνος ήτις μοι ενετυπώθη κατά τας διαδοχικάς επισκέψεις μου εις το εργοστάσιον. Φρονώ δε και ουχί ανεπιφυλάκτως ότι ο αριθμός αυτός θα κυμανθή, εφ’ όσον διαταχθή η λεπτομερής καταμέτρησις, μεταξύ των τριακοσίων και τετρακοσίων εκατομμυρίων δραχμών...».

Σε συνάντησή του με τον Ιταλό εμπειρογνώμονα στην Αθήνα, ο Κατσάρης προσπάθησε-παρότι ξέφευγε της αρμοδιότητάς του- να βρεθεί λύση στο ζήτημα της αξίας της όλης επιχείρησης. Τελικά ο Κατσάρης στην αναφορά του γράφει για την όλη αξία, φυσικά σε τιμές 1952:

Α. Γήπεδα και κτηριακές εγκαταστάσεις Ρόδου δρχ. 1.771.000.000
Β. Γήπεδα και κτηριακές εγκαταστάσεις Ασγούρου δρχ. 51.000.000
Γ. Γήπεδα και κτηριακές εγκαταστάσεις στις Φάνες δρχ. 37.000.000
Άθροισμα δρχ. 1.860.000.000

Δ. Επιπλώσεις εν γένει... δρχ. 29.000.000
Ε. Αξία μηχανημάτων εν γένει-ειδική εκτίμηση… δρχ. 724.000.000
Στ. Αξία ετοίμου εμπορεύματος και κινητών εν γένει (φιαλών, νταμιζανών,κ.ά, κατά μέγιστο όριο) δρχ. 400.000.000
Άθροισμα όλων… δρχ. 3.013.000.000
Ζ. Προστιθεμένης και της αξίας των αγροκτημάτων, «ως μοι εγνωρίσθη υπό του Ιταλού εμπειρογνώμονος», ανέρχεται σε Δρχ. 2.900.000.000
Σύνολο της αξίας της επιχειρήσεως, ανέρχεται σε δραχμές 5.913.000.000

Το ποσό αυτό δεν βρήκε σύμφωνο τον Ιταλό εμπειρογνώμονα, ο οποίος ζήτησε από τον Κατσάρη τη σύνταξη ειδικού κοινού πρακτικού, αναβιβάζοντας την αξία σε 6.000.000.000 δραχμές.

Ο υπουργός Βιομηχανίας Ι. Ζίγδης σε τελετή στην ΚΑΪΡ, με τη Διοίκηση και το προσωπικό της εταιρείας

Και ο εμπειρογνώμονας Δ. Κατσάρης καταλήγει:
«Όντως ούτω θ’ απεφεύγοντο αι εκ της διαφωνίας των δύο πλευρών ατέρμοναι συζητήσεις. Την άποψιν, όμως, ταύτην, κατ’ αρχήν, δεν απεδέχθην ως μη έχων την δικαιοδοσίαν ν’ αναμιχθώ και εις εκτιμήσεις μηχανολογικής και αγροτικής αρμοδιότητος.

Ήδη, εφ’ όσον εις την υμετέραν υπηρεσία θα ήτο αναγκαία η λεπτομερής καταμέτρησις και εκτίμησις εμπορεύματος, νταμιζανών, φιαλών, κ.λπ κινητών ειδών, παρακαλώ όπως διατάξητε τηλεγραφικώς και προβώ εις την εργασίαν ταύτην, ήτις θ’ απαιτήση δεκαήμερον περίπου ίνα αχθή εις πέρας».

Η ίδρυση της ΚΑΪΡ, οι εργασίες της κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η επίταξη μετά την απελευθέρωση, οι μέτοχοι, όλες οι γενικές συνελεύσεις η αγορά της εταιρείας από τον Μποδοσάκη, περιλαμβάνονται με εξαντλητικές λεπτομέρειες, από τα ελληνικά και ιταλικά αρχεία, σρο βιβλίο του υπογράφοντος «Η οικονομική πολιτική της Ιταλίας στα Δωδεκάνησα», εκδόσεις «Τροχαλίας», έτος 2000.

Ο Στέλιος Κωτιάδης συνοδεύων τον πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή και τη σύζυγό του Αμαλία Μεγαπάνου. Διακρίνεται ο διευθυντής της Νομαρχίας Δωδεκανήσου Επαμεινώνδας Βόνδας

Το ΤΕΜΙ
Η Καπνοβιομηχανία ΤΕΜΙ (Tabacchi Egei Manifattura Italiana), βρισκόταν στην είσοδο των παραδοσιακών Μαρασιών της Ρόδου, σε οικόπεδο συνολικής επιφάνειας 8.857 τ.μ. -ισόγειο 3030 τ.μ., ακάλυπτη επιφάνεια 2.627 τ.μ. και επιφάνεια παρακείμενης ακάλυπτης εκτάσεως 3.200 τ.μ. Δεν είναι υπερβολή να γραφτεί ότι η εταιρεία ΤΕΜΙ αποτελούσε τη ναυαρχίδα όλων των ιταλικών εταιρειών που δημιουργήθηκαν στα νησιά.

Με την υπογραφή στις 31 Αυγούστου 1949 μεταξύ της Ελλάδος και της Ιταλίας, Σύμβασης Οικονομικής Συνεργασίας και ρύθμισης των μεταξύ των Συμμάχων και Συνασπισμένων δυνάμεων και της Iταλίας Συνθήκης Eιρήνης, ζητημάτων που προέκυπταν, η Eλλάδα αναγνώρισε ότι οι μετοχές του ιταλικού Μονοπωλίου A.T.I. (Azienda Tabacchi Italiani), δεν καταλέγονται μεταξύ των κρατικών και παρακρατικών περιουσιών.

Tελικά οι μετοχές εξαγοράζονται από το ελληνικό Δημόσιο προς 762.009.039 δραχμές ή 31.750.376 λιρέτες και δόθηκαν στον Oργανισμό Aκινήτου Περιουσίας Δημοσίου εν Δωδεκανήσω, (OΔAΠΔΔ) τις οποίες και διαχειριζόταν μαζι με όλο το πακέτο των μετοχών της Kαπνοβιομηχανίας Pόδου.

Ο ΟΔΑΠΔΔ
Ο ΟΔΑΠΔΔ συστάθηκε με το νόμο 2100/1952 με σκοπό τη διαχείριση και διοίκηση των κτημάτων και των μετοχών των πρώην ιταλικών κρατικών και παρακρατικών εταιρειών Δωδεκανήσου (ΦΕΚ 114/29.4.1952).

Ο Ρόδιος υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου Ιωάννης Ζίγδης (27.10.1951-24.4.1952) σε συνέντευξή του στην Εφημερίδα «Ροδιακή» την Πέμπτη 10 Απριλίου 1952, αναφέρεται στην ίδρυση του Οργανισμού Διαχειρίσεως Ακινήτου Περιουσίας του Δημοσίου στα Δωδεκάνησα και σημειώνει:

«Είμαι εξαιρετικά ευτυχής, διότι προσπάθειαι δύο ετών εστέφθησαν υπό επιτυχίας δια της ψηφίσεως του νόμου της συστάσεως Οργανισμού ακινήτου περιουσίας του Δημοσίου εν Δωδεκανήσω. Ο νόμος ούτος δύναται να θεωρηθή ως ο σημαντικώτερος μετά τους περί αγροτικών δημοσίων κτημάτων τους ψηφισθέντας από της απελευθερώσεως δια την Δωδεκάνησον.

»Η παρασκευή του με απησχόλησεν επί δύο σχεδόν έτη και θέλω να ευχαριστήσω θερμώς τας υπηρεσίας του Κέντρου (Αθηνών) και της Δωδεκανήσου, όπως και τους πολλούς συμπατριώτας μου, οι οποίοι μου προσέφερον την συνδρομήν των κατά την σύνταξίν του επί πολλών πολυπλόκων σημείων.

Ιδιαιτέρως επιθυμώ να ευχαριστήσω τον υφυπουργόν των Οικονομικών κ. Γρηγορίου, όστις επέδειξεν όλην την κατανόησιν και τον ζήλον ώστε ο πόθος του Δωδεκανησιακού λαού να εκπληρωθή…».
Η σύσταση του Οργανισμού ψηφίστηκε στη νυκτερινή συνεδρίαση της βουλής στις 4 Απριλίου 1952.
Λεπτομέρεια: Ο Ζίγδης στις 24.4.1952 ανέλαβε το υπουργείο Βιομηχανίας, μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 1952.

Τέλος, στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας «Πρόοδος», την Κυριακή 13 Απριλίου 1952 δημοσιεύεται η πληροφορία ποια κτήματα περιέρχονται στον ΟΔΑΠΔΔ. Αναγράφει επίσης ότι εισηγητής του Νομοσχεδίου ήταν ο βουλευτής Δωδεκανήσου Στέλιος Κωτιάδης εις τον οποίον και οφείλεται η ιδέα της ιδρύσεως του εν λόγω Οργανισμού.

Η Χάρτης της Δωδεκανήσου όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ασύρματος» στις 27 Ιανουαρίου 1941

Απόδειξη πληρωμής σε ιταλικές λιρέτες από το ελληνικό Δημόσιο, στην Adalgisa Coffino για την εταιρεία Saica

Η δεύτερη σελίδα της αναφοράς του εμπειρογνώμονα Δ. Κατσάρη για την εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων της ΚΑΪΡ