Θάνος Ζέλκας: Η γενιά που θα κουβαλήσει το μέλλον

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Οι βάσεις ανακοινώθηκαν και φέτος. Χιλιάδες νέοι έμαθαν ότι πέτυχαν, ότι εισάγονται σε ένα πανεπιστήμιο, ότι ανοίγει ένας δρόμος μπροστά τους. Και πράγματι, για πολλούς είναι μια δικαίωση. Όμως, καμιά χαρά δεν έρχεται μόνη. Πίσω της υπάρχει πάντα ένας προβληματισμός, μια κρυφή αγωνία: ποιο μέλλον, ποιος προορισμός, ποια προοπτική περιμένει αυτά τα παιδιά;

Η Ελλάδα διαθέτει ένα εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και ισχυρό αίσθημα ευθύνης και προσπάθειας. Παρ' όλα αυτά, η μετάβαση από τις σπουδές στην απασχόληση παραμένει ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα. Η ανεργία των νέων είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, ενώ πολλές ειδικότητες δεν συνδέονται με πραγματικές ανάγκες της οικονομίας. Έτσι, αναπόφευκτα, ένα μεγάλο μέρος των αποφοίτων καταλήγει στην εποχιακή εργασία - κυρίως στον τουρισμό.

Εύλογα θα αναρωτηθεί κάποιος: τι είναι καλύτερο; Να έχει κάποιος έστω και εποχιακή εργασία, ή να μην έχει καμία; Η απάντηση είναι προφανής. Το πρόβλημα προκύπτει όταν δεν υπάρχουν εναλλακτικές. Όταν η χώρα επιμένει σταθερά στη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού, αντιμετωπίζοντάς τον ως την ατμομηχανή της ανάπτυξης.

Αναμφίβολα, τα έσοδα από τον τουρισμό είναι μεγάλα - ανεξαρτήτως του πού καταλήγουν. Γιατί, λοιπόν, να πειραματιστεί η ηγεσία με άλλες στρατηγικές που ίσως έχουν πιο μακροπρόθεσμο και λιγότερο εντυπωσιακό όφελος; Παρά την επιθυμία μας να «ανήκομεν εις την Δύσιν», η νοοτροπία μας συχνά παραμένει καθηλωμένη σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που ήδη δείχνει τα όριά του.

Στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες έχει γίνει αντιληπτό ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη φέρνει ήδη κοσμογονικές αλλαγές. Αντί να την αφορίσουν, επιλέγουν να προετοιμάσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους με γνώσεις και δεξιότητες που δεν απειλούνται από τους αλγορίθμους και τις μηχανές, αλλά συνεργάζονται μαζί τους.

Η Ελλάδα - όσο κι αν εσκεμμένα το αγνοεί - βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη πρόκληση: πώς θα καταφέρει να αξιοποιήσει το ανθρώπινο κεφάλαιό της σε έναν κόσμο που δεν ανταμείβει πλέον το πτυχίο, αλλά την ικανότητα για συνεχή μάθηση, προσαρμοστικότητα και καινοτομία.

Οι νέοι σήμερα δεν χρειάζονται απλώς ένα πιστοποιητικό. Χρειάζονται ένα περιβάλλον που θα τους επιτρέπει να μετατρέπουν τη γνώση σε πράξη και τις ιδέες τους σε δημιουργία. Χρειάζονται πολιτικές που θα τους εντάσσουν ουσιαστικά στο παραγωγικό μοντέλο, όχι μετά από χρόνια απογοήτευσης, αλλά από την αρχή, με σεβασμό και εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους.

Ο τουρισμός είναι πολύτιμος και απαραίτητος. Όμως δεν μπορεί να είναι η μόνη απάντηση. Ο κόσμος αλλάζει, και η χώρα δεν μπορεί να πορεύεται απροετοίμαστη. Η επένδυση σε νέα εκπαιδευτικά εργαλεία, η ενίσχυση της καινοτομίας, η σύνδεση της ακαδημαϊκής γνώσης με την παραγωγή, η δημιουργία συνεργειών ανάμεσα σε πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και κοινωνία δεν είναι απλώς στρατηγικές - είναι προϋποθέσεις επιβίωσης.

Ίσως τελικά το ζητούμενο δεν είναι να προλάβουμε τις εξελίξεις, αλλά να τις συναντήσουμε με επίγνωση και γενναιότητα. Να πάψουμε να εκπαιδεύουμε τους νέους για έναν κόσμο που φεύγει και να αρχίσουμε να χτίζουμε μαζί τους τον κόσμο που έρχεται. Η αλλαγή δεν θα έρθει από τις τεχνολογίες. Θα έρθει από τους ανθρώπους που ξέρουν να τις χρησιμοποιούν με ευθύνη και φαντασία.

Κι αυτοί οι άνθρωποι υπάρχουν ήδη ανάμεσά μας. Είναι τα παιδιά που πέρασαν φέτος σε μια σχολή. Είναι εκείνοι που συνεχίζουν να προσπαθούν, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν αβέβαια. Αρκεί να τους ακούσουμε. Να τους εμπιστευτούμε. Και να τους δώσουμε, επιτέλους, χώρο.