Γιάννης Σαμαρτζής: Η κατάταξη των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τους κατώτατους ονομαστικούς μισθούς και την αγοραστική δύναμη Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής Οικονομολόγος

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής Οικονομολόγος

Ο μισθός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για την αξιολόγηση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και της οικονομικής ευημερίας μιας κοινωνίας. Ωστόσο, η απλή εξέταση του ονομαστικού ύψους των μισθών δεν αρκεί για την κατανόηση της πραγματικής οικονομικής θέσης των πολιτών. Οι διαφορές στο επίπεδο των τιμών, στο κόστος ζωής και στη δομή των οικονομιών καθιστούν αναγκαία τη χρήση πιο σύνθετων μεθόδων σύγκρισης, όπως η μέτρηση των μισθών σε μονάδες αγοραστικής δύναμης.

Η έννοια της αγοραστικής δύναμης επιτρέπει την αξιολόγηση του πραγματικού περιεχομένου ενός εισοδήματος, δηλαδή της ποσότητας αγαθών και υπηρεσιών που μπορεί να αποκτήσει ένας εργαζόμενος με τον μισθό του. Επομένως, η σύγκριση μεταξύ ονομαστικών αποδοχών και αγοραστικής δύναμης αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την κατανόηση των πραγματικών οικονομικών διαφορών.

Οι ονομαστικοί μισθοί εκφράζουν το χρηματικό ποσό που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ως αμοιβή για την εργασία του. Αποτελούν έναν άμεσο και εύκολα κατανοητό δείκτη, όμως παρουσιάζουν σημαντικούς περιορισμούς, εφόσον χρησιμοποιούνται για διεθνείς ή διακρατικές συγκρίσεις. Το ίδιο χρηματικό ποσό μπορεί να έχει διαφορετική αξία ανάλογα με το οικονομικό περιβάλλον στο οποίο χρησιμοποιείται.

Η αγοραστική δύναμη λειτουργεί ως μηχανισμός διόρθωσης αυτής της αδυναμίας. Μέσω της προσαρμογής των εισοδημάτων στις διαφοροποιήσεις του επιπέδου τιμών, παρέχεται μια πιο ρεαλιστική εικόνα της πραγματικής δυνατότητας κατανάλωσης. Με άλλα λόγια, η αξιολόγηση ενός μισθού δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του εισοδήματος, αλλά και από το κόστος απόκτησης των βασικών αγαθών και υπηρεσιών.

Επομένως, ο ονομαστικός μισθός εκφράζει το χρηματικό ποσό που λαμβάνει ο εργαζόμενος. Η δε αγοραστική δύναμη (πραγματικός μισθός) εξαρτάται από το επίπεδο τιμών (Δείκτης Τιμών Καταναλωτή). Επομένως, έχουμε:

Πραγματικός Μισθός = Ονομαστικός Μισθός: Επίπεδο Τιμών

Η σχέση μεταξύ ονομαστικού μισθού και αγοραστικής δύναμης επηρεάζεται από πολλούς οικονομικούς παράγοντες. Η παραγωγικότητα της εργασίας, η τεχνολογική ανάπτυξη, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, η φορολογική πολιτική, η κατάσταση της αγοράς εργασίας και η εξέλιξη των τιμών διαμορφώνουν το πραγματικό επίπεδο ευημερίας των εργαζομένων.

Ένας υψηλός ονομαστικός μισθός δεν συνεπάγεται πάντοτε αντίστοιχα υψηλή αγοραστική δύναμη. Σε περιβάλλοντα όπου το κόστος ζωής είναι ιδιαίτερα αυξημένο, ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματος μπορεί να απορροφάται από βασικές δαπάνες, όπως τα τρόφιμα, η κατοικία, η ενέργεια και οι υπηρεσίες, πράγμα που συμβαίνει στη χώρα μας. Αντίθετα, σε οικονομίες με χαμηλότερο επίπεδο τιμών, ένα μικρότερο ονομαστικά εισόδημα μπορεί να εξασφαλίζει μεγαλύτερη πραγματική κατανάλωση.

Παράλληλα, η ανάλυση των μισθών σε μονάδες αγοραστικής δύναμης συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων. Οι αποκλίσεις μεταξύ των εισοδημάτων δεν αποτυπώνουν μόνο τις διαφορές στις αμοιβές της εργασίας, αλλά και τις διαφορετικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν και καταναλώνουν οι εργαζόμενοι.

Ωστόσο, η αγοραστική δύναμη δεν αποτελεί τον μοναδικό δείκτη οικονομικής ευημερίας. Η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, η ασφάλεια της απασχόλησης, η πρόσβαση στην εκπαίδευση και την υγεία, καθώς και η κοινωνική προστασία αποτελούν επίσης κρίσιμες παραμέτρους που επηρεάζουν το πραγματικό επίπεδο ζωής.

Συμπερασματικά, ο ονομαστικός μισθός και η αγοραστική δύναμη αποτελούν δύο έννοιες που συνδέονται στενά, αλλά δεν ταυτίζονται. Ο ονομαστικός μισθός εκφράζει το χρηματικό ποσό που λαμβάνει ένας εργαζόμενος, ενώ η αγοραστική δύναμη δείχνει την πραγματική αξία αυτού του εισοδήματος σε αγαθά και υπηρεσίες. Όταν οι τιμές αυξάνονται πιο γρήγορα από τους μισθούς, η αγοραστική δύναμη μειώνεται, επηρεάζοντας αρνητικά το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Επομένως, για την αξιολόγηση της οικονομικής ευημερίας δεν αρκεί να εξετάζεται μόνο το ύψος του ονομαστικού μισθού, αλλά και το κατά πόσο αυτός επαρκεί για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών. Έτσι, η διατήρηση της αγοραστικής δύναμης αποτελεί βασικό στόχο, τόσο της οικονομικής πολιτικής όσο και της προστασίας του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων.

Η Κατάταξη των χωρών της ΕΕ στον κατώτατο ονομαστικό μισθό και στην αγοραστική δύναμη (PPS) σε Ευρώ, έτους 2025.

Πηγή: στοιχεία Eurostat

Παρατηρήσεις:

1 - Η Ελλάδα υπολογίζεται σε ισοδύναμο 12 μηνιαίων πληρωμών για ευρωπαϊκή σύγκριση, ενώ στην πράξη ο κατώτατος μισθός καταβάλλεται σε 14 μισθούς.

2 - Στην ΕΕ 22 από τις 27 χώρες έχουν θεσμοθετημένο εθνικό κατώτατο μισθό. Οι υπόλοιπες (Δανία, Ιταλία, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) δεν έχουν εθνικό κατώτατο μισθό, καθώς οι αμοιβές καθορίζονται κυρίως μέσω συλλογικών συμβάσεων.

3 - Οι χώρες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: η πρώτη στις άνω των 1.500 ευρώ, η δεύτερη στις άνω των 1.000 ευρώ και η τρίτη στις κάτω των 1.000 ευρώ.

4 - Όπως παρατηρούμε, η κατάταξη αλλάζει αισθητά όταν συγκρίνουμε τους κατώτατους μισθούς με βάση την αγοραστική δύναμη (PPS), αντί για τους ονομαστικούς μισθούς.

5 - Στους ονομαστικούς κατώτατους μισθούς η Ελλάδα βρίσκεται στη 11η θέση, ενώ σε αγοραστική δύναμη παραμένει στη μεσαία κατηγορία (14η θέση), επειδή το χαμηλότερο κόστος ζωής αντισταθμίζει εν μέρει τους χαμηλότερους μισθούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι η χώρα μας στη συνολική αγοραστική δύναμη βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις.

6 - Στους ονομαστικούς μισθούς η Κύπρος καταλαμβάνει την 10η θέση, ενώ στην αγοραστική δύναμη πέφτει στην 15η θέση. Το ίδιο ισχύει και για την Ιρλανδία, όπου από τη 2η θέση πέφτει στην 5η. Αντίθετα, χώρες όπως η Ρουμανία ανεβαίνουν σημαντικά στην αγοραστική δύναμη, σε σχέση με τη χαμηλή κατάταξη στους ονομαστικούς μισθούς.

7 - Ωστόσο, στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις, στις αγορές, στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στις συγκρίσεις μεταξύ των κρατών, χρησιμοποιείται κυρίως το ονομαστικό ΑΕΠ σε δολάρια ή ευρώ, και όχι το ΑΕΠ σε αγοραστική δύναμη. Ακόμη, διάφοροι διεθνείς οργανισμοί, όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα, χρησιμοποιούν το ΑΕΠ για να αξιολογήσουν και να διαμορφώσουν τις σχετικές οικονομικές πολιτικές. Σε αυτό το μέτρο, η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ της 50ής και 55ής θέσης στην οικονομία παγκοσμίως.