Κούραση και νεύρα

Γράφει η Μαρία Καρίκη Ψυχολόγος Η καθημερινή πίεση που υφίσταται ο σύγχρονος άνθρωπος προκειμένου να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του γίνεται μέρος της ρουτίνας του και της ψυχολογίας του. Αισθάνεται συνεχώς ότι δεν προλαβαίνει, ότι ο χρόνος δεν του είναι αρκετός. Βρίσκεται καθημερινά σε εγρήγορση προκειμένου να μην του διαφύγει κάτι από αυτά που πρέπει να διευθετηθούν. Όλα αυτά του ξυπνούν άγχος, ανησυχία και αναστάτωση. Η αίσθηση ότι «τρέχει» συνεχώς προκαλεί στο άτομο μια νοητική και ψυχική κόπωση. Ο χρόνος ξεκούρασης, ο χρόνος ανεμελιάς ή ο χρόνος που δεν σκεφτόμαστε απολύτως τίποτα όλο και συρρικνώνονται. Το άτομο νιώθει ότι είναι πολυτέλεια η ξεκούραση ή ότι δεν μπορεί να την απολαύσει όπως θα ήθελε. Αν αυτό, όμως, ισχύει τότε αυτό σημαίνει ότι το άτομο δεν βρίσκει τον τρόπο να ενισχύσει τα ψυχικά του αποθέματα, που του είναι όμως απαραίτητα για να αντιμετωπίσει με διαύγεια την καθημερινότητα και να διατηρήσει μέσα του την ισορροπία του. Όταν όλα αυτά αποσυντονίζονται ή αποδυναμώνονται είναι φυσικό το άτομο να αντιλαμβάνεται μια πτώση στη διάθεσή του, στην ενεργητικότητα του, στην αισιοδοξία του, στην υπομονή του, γενικότερα κάποιες αλλαγές στη συνηθισμένη συμπεριφορά του. Πώς επηρεάζει αυτό τις σχέσεις του με τους άλλους γύρω του; Όντας το ίδιο το άτομο αγχωμένο και πιεσμένο μπορεί να διατηρήσει τις ισορροπίες μέσα στις σχέσεις του ή θα αρχίσει άθελα του να «ξεσπάει» άμεσα ή έμμεσα σε αυτούς; Είναι σύνηθες το φαινόμενο να μεταθέτουμε το θυμό, τον εκνευρισμό μας σε άτομα στα οποία έχουμε το θάρρος και γνωρίζουμε ότι θα το ανεχτούν. Αν κάτι τέτοιο γίνεται αραιά και που, μπορεί όντως ο «άνθρωπος μας» να λειτουργήσει ως αποσυμπίεση, αλλά και ως καταφύγιο ηρεμίας μετά. Σε περίπτωση, όμως, που η μετάθεση του θυμού γίνεται κατ’εξακολούθηση, τότε η σχέση τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο, που μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στην ολική ρήξη. Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε καταρχήν την κατάσταση που βιώνουμε μέσα μας. Από τη μια μεριά το άγχος που ολοένα κερδίζει έδαφος κι από την άλλη άνθρωποι που δεν μας φταίνε σε τίποτα. Η συγκρουσιακή κατάσταση που ζυμώνεται μέσα μας λόγω της πίεσης δεν θα πρέπει να προβάλλεται, έστω και άθελά μας, στο υποστηρικτικό μας δίκτυο ανθρώπων. Αν το επιτρέψουμε αυτό, θα φθείρουμε σταδιακά τις σχέσεις μας και θα απομακρύνουμε του ανθρώπους που είναι κοντά μας. Ωστόσο, τα νεύρα, ο εκνευρισμός, ο θυμός παραμένουν λόγω της κόπωσης και ο καθένας οφείλει μέσα από τη διαδικασία της αυτογνωσίας να αναρωτηθεί το «γιατί»! Αρχικά θα πρέπει να αναγνωρίσουμε από πού πηγάζει το άγχος: από γεγονότα, καταστάσεις ή από τον λάθος δικό μας τρόπο σκέψης ή και λάθος τρόπο διαχείρισης των προβλημάτων; Τι κάνω λάθος και το αποτέλεσμα είναι να φορτίζομαι με τόσο άγχος; Μήπως τα μεγεθύνω τα πράγματα, μήπως υπερβάλλω, μήπως βιάζομαι, μήπως είμαι τελειομανής και τα θέλω όλα τέλεια, μήπως πανικοβάλλομαι ή απελπίζομαι και δεν βλέπω καθαρά; Όπως γίνεται κατανοητό ένα πρόβλημα παίρνει τις αντίστοιχες συναισθηματικές του διαστάσεις –πέρα από τις γνωστικές- ανάλογα με το πώς το βλέπει κι άρα νιώθει ο κάθε άνθρωπος. Μερικές φορές η συναισθηματική επιβάρυνση είναι δυσανάλογα πιο μεγάλη από το γεγονός καθαυτό, αν το κοιτάξουμε αυστηρά μέσα από μια αντικειμενική ματιά. Τα νεύρα παρ’ όλο που μπορούν να προκληθούν από εξωτερικά γεγονότα και συνθήκες, ωστόσο υπάρχει τρόπος να κατευναστούν. Το βασικότερο είναι να αναζητήσει το άτομο τρόπους αποσυμπίεσης μέσα στην καθημερινότητά του. Που και πώς μπορώ να χαλαρώσω; Με ποιο τρόπο μπορώ να ανασυνταχθώ ψυχικά; Τι έχω παραμελήσει; Τι μου έχει λείψει να κάνω; Τι μπορώ να κάνω «από μένα για μένα»; Αν μπορέσει το άτομο να σκεφτεί και να δώσει απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα, τότε δεν θα προλαβαίνει να έχει νεύρα γιατί θα έχει ήδη βρει δρόμους αποφόρτισης. Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι υποτιμούν τη σημασία του ελεύθερου χρόνου και του χρόνου που αφιερώνουμε στον εαυτό μας, ενώ εδώ βρίσκονται οι απαντήσεις εξισορρόπησης, αλλά και προστασίας του ψυχισμού από πιθανή κατάρρευση.