Θρησκευτικά πανηγύρια - κατάνυξη αλλά και μπουζουκερί

Ουρές πιστών σχηματίζονται έξω από την εκκλησία από νωρίς με υπομονή και πίστη

Απο παράδοση εδώ και πολλά -πολλά χρόνια ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι κατ'εξοχήν οι μήνες των πανηγυριών.

Τα περισσότερα πανηγύρια όπως της Αγ. Μαρίνας, του Πρ.Ηλία, του Αγ.Παντελεήμονα , της Χρυσοβαλάντου, της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, με κορυφαία βέβαια γιορτή την Κοίμηση της Θεοτόκου το Δεκαπενταύγουστο, του Αγ. Φανουρίου κ.ά γιορτάζονται μέσα στους δυo αυτούς μήνες.

Με την ευκαιρία λοιπόν αυτών των εκδηλώσεων θα κάνω μια σύντομη περιγραφή ενός πανηγυριού όπως το έζησα πριν από λίγες ημέρες. Η αναφορά σ’ αυτό το πανηγύρι είναι εντελώς τυχαία γι'αυτό δεν θα αναφέρω ποιο ήταν και αυτό διότι ακριβώς οι ίδιες συνθήκες επικρατούν στα περισσότερα θρησκευτικά πανηγύρια τόσο στη Ρόδο, όσο και σε άλλα σημεία της χώρας.

Είμαστε λοιπόν χρονικά προς το τέλος Ιουλίου κάπου μέσα στην πόλη.

Πλήθος κόσμου έχει συρρεύσει από νωρίς στον χώρο έξω από την Εκκλησία για να πάρει σειρά ν'ανάψει το κεράκι του. Είναι όμορφο να βλέπεις τόσο κόσμο να προσέρχεται με ευλάβεια για να προσκυνήσει. Ουρές πιστών σχηματίζονται έξω από την εκκλησία από νωρίς με υπομονή και πίστη.

Αντρες, γυναικόπαιδα, ηλικιωμένοι όλοι δίνουν το παρόν στο κάλεσμα του πανηγυριού παραμονή και ανήμερα της γιορτής. Φοράνε τα καλά τους ρούχα, καθαροί και μυρωδάτοι σαν τις παλιές καλές εποχές, όπως θα 'λεγαν και οι παλαιότεροι!

Πήγα κι'εγώ νωρίς, ήθελα να βρεθώ στο χώρο και να ανάψω το κεράκι μου. Στριμώχτηκα μέσα στο πλήθος, η ζέστη, βλέπετε, αρκετή και ο κόσμος πολύς.

Δεν με πείραξε όμως, έτσι συμβαίνει πάντα και παντού, σε όλες τις θρησκευτικές γιορτές των Αγίων. Οι μέρες αυτές είναι για τους ανθρώπους μοναδικές και σε όλα τα πανηγύρια υπάρχουν ουρές από πιστούς.

Τώρα βέβαια η λέξη “πανηγύρι εμένα προσωπικά για μια θρησκευτική γιορτή, δεν μου ηχεί σωστά, αλλά τι να κάνουμε; Έτσι τα βρήκαμε, έτσι τα συνεχίζουμε... όπως θα έλεγαν και κάποιοι παλαιότεροι.

Για να είμαστε όμως ακριβοδίκαιοι παραθέτω πιο κάτω την σημασία της λέξης .

Πανηγύρι ονομάζεται μια εορταστική εκδήλωση είτε για θρησκευτικούς είτε για εμπορικούς σκοπούς (εμποροπανήγυρις) είτε για άλλους λόγους. Πανηγύρεις ονομάζονταν πολλές εορταστικές ή αθλητικές εκδηλώσεις κατά την αρχαιότητα. Σήμερα, πανηγύρεις οργανώνονται στην Ελλάδα σε ενορίες με την ευκαιρία θρησκευτικών εορτών. Κατά τη διάρκειά τους γίνεται συνήθως η λειτουργία, περιφορά εικόνας καθώς και λειτουργία υπαίθριας αγοράς. Σε μικρά μέρη μπορεί το πανηγύρι να συνοδευτεί με γεύμα, τραγούδια και χορούς.

Βέβαια στη Νεοελληνική έκφραση, Πανηγύρι χαρακτηρίζουμε και κάτι που ..δεν είναι κομψό, δεν έχει ποιότητα, είναι ευτελούς αξίας και φέρνει λίγο σε ...τσίρκουλο.

Είναι γνωστή άλλωστε η έκφραση “αυτός είναι για τα πανηγύρια” όταν θέλουμε να τονίσουμε το αλλοπρόσαλο της συμπεριφοράς αλλά και το χαμηλό υπόβαθρο κάποιου.

Δεν ξέρω επι της ουσίας, βέβαια, πόσο προσομοιάζουν τα σημερινά θρησκευτικά πανηγύρια με αυτά παλαιότερων εποχών, γιατί εγώ σε αυτά αναφέρομαι, τα θρησκευτικά πανηγύρια.

Αυτό που ξέρω και διαπιστώνω κάθε φορά με λύπη είναι ότι τα πράγματα έχουν ξεφύγει κατά πολύ από το θρησκευτικό κομμάτι της κατάνυξης και της ευλάβειας των πιστών.

Να συνεχίσω όμως,

Περιμένοντας στη σειρά για να μπούμε στο ναό, εκατοντάδες μικροπωλητές με λογιών -λογιών καλούδια, δεξιά και αριστερά της εισόδου, ακόμα και καθιστοί οκλαδόν στο τσιμέντο, διατυμπάνιζαν την πραμάτεια τους.

Τα πολύχρωμα μπαλόνια που πουλάνε οι διάφοροι έγχρωμοι και μή, χαϊδεύανε τα μαλλιά και τα πρόσωπα μας σε όλη τη διάρκεια της αναμονής μας. Η δε θεσπέσια μυρωδάτη τσίκνα από τις πρόχειρες στημένες σουβλακερί που ειλικρινά δεν ξέρω τι, υγειονομικές προδιαγραφές έχουν, έπαιζε κρυφτούλι με τις μύτες των πιστών και τους κόλαζε γαστρονομικά.

Είμαι σχεδόν σίγουρη ότι κάποιοι δεν άντεξαν τον πειρασμό και δεν θα έβλεπαν την ώρα να τελειώσουν γρήγορα-γρήγορα για να απολαύσουν ένα καλοψημένο σουβλάκι με μια παγωμένη μπυρίτσα ..ευλαβικά και με κατάνυξη, πιστεύοντας ότι μετά το πνεύμα σειρά εχει να χορτάσει και η σάρκα... Τέλος πάντων !

Ο κόσμος πολύς, η βραδιά υγρή και ζεστή......

Η ουρά είναι ακόμα μεγάλη, τα βήματα γίνονται σημειωτόν ..

Προσπαθώ να συγκεντρωθώ στο σκοπό της επίσκεψης μου στο ναό..

Δυσκολεύομαι λίγο ..από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα ..

Η μουσική που διαχεόταν από παντού ήταν βαρειά λαϊκή, δυνατή και ασήκωτη. Πρός στιγμήν μπερδεύεται κανείς, αν δεν βλέπει μπροστά του, την είσοδο του ναού ώστε να του θυμίζει συνεχώς πού ακριβώς βρίσκεται. Εγώ για παράδειγμα, κάποια στιγμή που έκανα το λάθος και γύρισα για να χαιρετήσω κάποιους γνωστούς, ξεχάστηκα! Νόμιζα ότι περίμενα σε ουρά έξω από νυχτερινό κέντρο. Επανήλθα βέβαια μετά από προσπάθεια....

Εν τω μεταξύ το πλήθος προχωρούσε και η ουρά μίκραινε. Σε λίγο θα ήμουν μέσα στην εκκλησία. Επιτέλους σκέφτηκα, θα ανάψω ενα κεράκι, θα πω και μια προσευχή.

Κάποιοι πίσω μου ..σχολίαζαν ενοχλημένοι: “Τι χάλια είναι αυτά; είναι δυνατόν να γίνεται σε τέτοια ατμόσφαιρα η γιορτή; πώς το επιτρέπουν;”

Γυρίζω και κοιτάζω την παρέα ...μια χαρά άνθρωποι ήταν, μοντέρνοι και νέοι στην ηλικία, όχι τίποτα περίεργοι, κακομούτσουνοι- κουασιμόδοι, παλαιολιθικής εποχής !

Δίπλα μου μια καλοντυμένη κυρία, που δεν γνώριζα, γύρισε δυνατά και μου είπε: “Εμείς στην Κάρπαθο δεν τα 'χουμε αυτά, σεβόμαστε, δεν επιτρέπεται η μπουζουκερί στο χώρο της εκκλησίας, απαράδεκτα πράγματα”

Τους κοίταξα! Ισως να είχαν και δίκιο ...ποιός ξέρει... ίσως!

Ισως ξέρουν.. οι παλαιότεροι, από κάποιες άλλες εποχές που οι άνθρωποι δεν λάτρευαν τόσο τον “ΜΑΜΩΝΑ”, που οι άνθρωποι ήταν Ανθρωποι με αξίες και ιδανικά. Ηξεραν να ξεχωρίζουν τις περιπτώσεις, ήξεραν να λατρεύουν τα Θεία και υπήρχε πραγματική ευλάβεια.

Οι πιστοί πήγαιναν στις εκκλησίες για να προσευχηθούν και να τιμήσουν τους Αγίους τους, οι οποίοι Αγιοι δεν μύριζαν τσίκνα αντί για λιβάνι, ούτε τα μπουζουκοτράγουδα κάλυπταν τις προσευχές των πιστών.

Εφτασα τελικά στην είσοδο ..μια νεαρή που ήταν ένα βήμα μπροστά ...έψαχνε το κορδόνι που φορούσε σαν μπλουζάκι και ...της είχε λυθεί, ενώ μια άλλη νεαρούλα με ένα 12ποντο τακουνάκι που φορούσε κάτω από το ωραίο καυτό σορτσάκι της, στραβοπάτησε και παραλίγο να έχουμε ατύχημα..

Ευτυχώς δεν ήταν τίποτα σοβαρό, το πρόλαβε. Επιτέλους η αναμονή τελείωσε, φτάσαμε στην εκκλησία. Μπήκα μέσα, άναψα το κεράκι μου, φίλησα την εικόνα, έκλεισα τα μάτια και άρχισα την προσευχή μου!

Τότε όμως διαπίστωσα κάτι εκπληκτικό ....

Τα λόγια που έβγαιναν από μέσα μου ήταν ασυνάρτητα και μπερδεμένα, αλλά ήθελα να πω και άλλα έλεγα. Προσπάθησα να προσευχηθώ αλλά η φωνή μέσα μου δεν υπάκουε. Αγιε ................ προστάτευσε μας σκεπτόμουν να πω και φράσεις όπως: “Ρίξε στο κορμί μου σπίρτο να πυρπολυθείς”, “εγώ είμαι ελεύθερο πουλί”, “βρέχει φωτιά στη στράτα μου” “η ζωή εδώ τελειώνει, σβήνει το καντήλι μου” ...και άλλα τέτοια τσαχπίνικα αναπαρήγαγε η φωνή μέσα μου ... ήταν η επιρροή από τα τραγούδια που είχαν κατακλύσει τον εσωτερικό χώρο του ναού. Τρελάθηκα!!!! Ολα μπερδεμένα στ'αυτιά, στο μυαλό, στα χείλη ...στον αέρα

Αν τώρα σου ξεφύγει καμιά ..βαρειά κουβέντα ...θα σε πουν άπιστη και αμαρτωλή; Εχει κανείς τέτοιο δικαίωμα! Δεν ενοχλήθηκα φυσικά μόνο εγώ, όπως είδα υπήρχαν αρκετοί που σχολίαζαν αρνητικά το φαινόμενο.
Πλως να συγκεντρωθείς αλήθεια για προσευχή! Αγανάκτησα, Θύμωσα, Λυπήθηκα και στο τέλος Ντράπηκα!
Ναι, Ντράπηκα ! Για όλο αυτό που έβλεπα για άλλη μια φορά, χρόνια τώρα να επαναλαμβάνεται .....

ΚΡΙΜΑ!

Ενα ζευγάρι τουριστών τράβαγε φωτογραφίες, μπορεί να ήταν και Ρώσοι. Είχα συναντήσει ένα γκρουπ Ρώσων πριν 2 χρόνια στην Τήλο. Ηταν ευσεβείς και οι γυναίκες είχαν σοβαρή αμφίεση και φορούσαν μαντήλι στο κεφάλι.

Τότε θυμάμαι ότι είχαμε μιλήσει και μου είχαν πει ότι στη Ρωσία είναι πολύ αυστηροί στο κομμάτι της θρησκείας, υπάρχει απόλυτος σεβασμός στα θεία και δεν μπερδεύουν την θρησκευτική πίστη και την κατάνυξη με το εμπόριο και τις μπίζινες.

Δεν ξέρω, δεν έχω πάει στη Ρωσία, όπως φαίνεται όμως τα θρησκευτικά θέματα αντιμετωπίζονται διαφορετικά.

Δυστυχώς στη χώρα μας η κατάσταση και σ' αυτόν τον τομέα έχει ξεφύγει. Πιστεύω επιτέλους, ότι κάποιος πρέπει να επαναπροσδιορίσει το ρόλο των πανηγυριών σε συνάρτηση με την λατρεία των θείων. Δεν πρέπει να υπάρχει πρόκληση στα συναισθήματα και στην απόδοση πίστης και λατρείας των πιστών.

Δεν είναι συμβατό με την πορεία και την σεπτή ζωή του Ιησού και των Αγίων Πατέρων όλο αυτό το τσίρκουλο που γίνεται κάθε χρόνο σε όλη την Ελλάδα και σε όλες τις θρησκευτικές γιορτές (πανηγύρια) με την ανοχή και την ευλογία της Ορθόδοξης Ελληνικής Εκκλησίας.

Δυστυχώς αυτή η τακτική δεν είναι ενα μεμονωμένο φαινόμενο, συμβαίνει σχεδόν σε όλα τα θρησκευτικά πανηγύρια, θα συμβεί και στα επόμενα, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι- πιστοί που θέλουν πραγματικά να απολαύσουν μια ήρεμη, ευλαβική κατανυκτική θρησκευτική γιορτή.

Θυμάμαι πριν δυό χρόνια σε γιορτή -πανηγύρι σε Εκκλησία της Ρόδου που είχα επισκεφθεί ρώτησα κάποιον υπεύθυνο της ενορίας πώς ηταν δυνατόν μέσα ακριβώς στην αυλή της εκκλησίας να έχει στηθεί χορευτικό πάλκο και αν αυτό ηταν σωστό; και η απάντηση που πήρα ήταν ένα βλέμμα βουβό αμήχανο και γεμάτο απορία.

Τό ίδιο ακριβώς σκηνικό και σε άλλα λατρευτικά σημεία, πέριξ της πόλης. Φυσικά δεν είναι μόνο αυτά τα παραδείγματα. Δυστυχώς για όσους έχουμε διαφορετική άποψη είναι πολλά.

Κάτι άλλο αρνητικό κατά την άποψή μου, που θέλω να αναφέρω γιατί έχω το ελάττωμα να παρατηρώ καταστάσεις, είναι ένα γεγονός που διαπίστωσα φέτος και μάλλον μου είχε ξεφύγει προηγούμενες φορές οταν πήγα σε κοντινό χωριό της Ρόδου ανήμερα της γιορτής μιας Αγίας.

Εκεί λοιπόν οι πιστοί εκτός απο τα μικρά κεριά, ανάβουν και μεγάλες λαμπάδες-τάματα. Αυτό που πρόσεξα και με ενόχλησε, ήταν το γεγονός ότι οι εκεί υπεύθυνοι επί του ανάμματος των κεριών, δεν προλάβαιναν να παίρνουν τις λαμπάδες αμέσως με το που τις άναβαν οι πιστοί να τις σβήνουν, να τις σπάνε στα τρία κομμάτια και να τις βάζουν σε μεγάλες μαύρες σακούλες.

Όχι για να τις πετάξουν αλλά προφανώς να τις λειώσουν. Όση ώρα παρατηρούσα δεν θυμάμαι πόσες μαύρες σακούλες μέτρησα ... Πάντως ήταν πολλές οι σακούλες, πάρα πολλές σε λιγότερο από μία ώρα. Ούτε το φυτίλι δεν είχε προλάβει να μυρίσει καμένο, ....Ούτε στη γύρω ατμόσφαιρα δεν είχαν προλάβει να φτάσουν οι ευχές των πιστών που τις άναψαν , σκέφτηκα. Ηταν ολόκληρες, δεν είχαν προλάβει, όχι να καούν αλλά ούτε να ανάψουν καλά-καλά ....

Για να επανέλθω όμως στο αρχικό θέμα του τίτλου: θρησκευτικά πανηγύρια-Κατάνυξη -Μπουζουκερί πιστεύω ότι :

Αν πρέπει να υπάρχει ( δεν είπα το αντίθετο) και όλο το υπόλοιπο κομμάτι (σουβλάκια, μικροπωλητές, επαίτες, μπουζουκερί, κλπ) για οικονομικούς και μόνο λόγους, τότε ας δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, οι κατάλληλοι χώροι και όχι μέσα στους προαύλιους χώρους των ναών αλλά σε αρκετά μεγάλη απόσταση ωστε να μην επηρεάζεται και προκαλείται το θρησκευτικό αίσθημα των πιστών.

Ας μπούνε εν τέλει κάποια όρια και κάποιοι κανόνες. Ο Ιησούς θυμόμαστε όλοι πώς έπραξε και τι έκανε στον Ναό του Σολομώντα! Δεν έχουμε δικαίωμα να μετατρέπουμε τον «οίκο του πατέρα του σε οίκο εμπορίου».

Γιατί όλο αυτό, στην ουσία είναι σαν να συμβαίνει μέσα στο ναό, από την στιγμή που κατακλύζεται όλος ο προαύλιος χώρος απο κάθε λογής πραματευτάδες και οργανοπαίχτες, οι οποίοι το μόνο που σκέφτονται και τους ενδιαφέρει και φαίνεται αυτό απο την συμπεριφορά τους, είναι πως θα ...κονομίσουν μερικά ευρώ παραπάνω, χωρίς καμιά ευλάβεια και κανέναν σεβασμό στη θρησκευτική γιορτή και όταν μπαίνεις μέσα στην εκκλησία ακούς μπουζούκια και νταλκαδιάρικα σουξέ, ενώ το νόημα της γιορτής και ο σκοπός της επίσκεψης των πιστών είναι υποτίθεται άλλος με αποτέλεσμα να μην μπορείς να συγκεντρωθείς να κάνεις μια προσευχή και να ανάψεις ενα κερί ήσυχα και σεμνά όπως αρμόζει σ' αυτές τις περιπτώσεις !

Κάποιοι, νομίζω λοιπόν ότι, πρέπει να τολμήσουν και να το σταματήσουν όλο αυτό, ακόμα κι' αν χρειασθεί να πάνε κόντρα σε συμφέροντα και παγιωμένες νοοτροπίες. Γιατί αυτή η κατάσταση μας προσβάλει όλους!

Τελικά είναι τόσο κακό να ακούγεται μια όμορφη βυζαντινή-εκκλησιαστική μουσική εξω απο τις εκκλησίες μετά το πέρας της λειτουργίας και να μην κακοποιούνται τα αυτιά των πιστών απ'ολες αυτές τις κακόγουστες και εκτός τόπου και χρόνου λαικές πενιές ; Πού πήγε τελικά, το «Παν μέτρον άριστον»; ...ανύπαρκτο δυστυχώς κι' αυτό στις μέρες μας !

Πού πήγαν τελικά: η πίστη, η σεμνότητα, η ευλάβεια, η ευπρέπεια; Πώς τα εννοούμε και πώς τα μεταφράζουμε;

Προσωπικά απογοητεύομαι και θυμώνω κάθε φορά που με αναγκάζουν κάποιοι να ζω ένα παρόμοιο γεγονός.Δεν είμαι αντίθετη στο να υπάρχει μια εμπορική δραστηριότητα ωστε να ωφεληθούν οικονομικά κάποιες κοινωνικές ομάδες και να διασκεδάσουν οι επισκέπτες.

Αντίθετη είμαι όταν κάποιοι δεν σέβονται τα όρια των άλλων και τους υποχρεώνουν χωρίς την θέλησή τους, να συμμετέχουν σε κάτι που αυτοί εχουν προαποφασίσει στο... όνομα μιας θρησκευτικής γιορτής.

* Γράφει η Πίτσα Χατζή