Πανδημία και προσαρμοστικές προσδοκίες

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας

«Εκείνα που ήταν για να γίνουν δεν έγιναν και αυτά που γίνονται δεν ήταν για να γίνουν»
(Ευριπίδης- Μήδεια)

Όλοι μας προσπαθούμε καθημερινά να προβάλλουμε την υφιστάμενη εξέλιξη των πραγμάτων σε ένα συνεχώς απροσδιόριστο μέλλον.

Είναι εμφανές ότι με τη νέα μετάλλαξη και την ξαφνική υπερμετάδοση του ιού, ενώ τρέχουν σε υψηλά ποσοστά οι εμβολιασμοί, υπάρχει ένα χάσμα ανάμεσα στην αντικειμενική εξέλιξη του πανδημικού φαινομένου και στην υποκειμενική αντίληψή του.

Οι περισσότεροι, προκειμένου να κατανοήσουν τι ακριβώς συμβαίνει, κινούνται μεταξύ ενός σχεδόν «αφελούς ρεαλισμού» και μιας «μηχανικής υπόθεσης». Επικαλούμαι εσκεμμένα τους συγκεκριμένους όρους αυτούς ώστε να προσεγγίσουμε κάπως εναλλακτικά τις ανακοινώσεις του επιστημονικού κόσμου που κινούνται πλέον σε επίπεδο ακραίων προσδοκιών (π.χ. «μηδενικά κρούσματα το Πάσχα» λέει κάποιος, ενώ άλλοι λένε οτι ίσως και να δεχθούμε ένα-δυο ακόμα κύματα αν έχουμε νέες άγνωστες μεταλλάξεις…).

Το κλειδί για να ισορροπήσουμε την αντιληπτική μας νοημοσύνη, τώρα που βλέπουμε ότι γινόμαστε όλοι σχεδόν φορείς του ιού, είναι να καταλάβουμε ότι εξ αρχής οι επιστημονικές προσπάθειες και προσδοκίες ήταν περισσότερο προϊόντα προσαρμογής στην πραγματικότητα παρά προϊόντα του πειραματικού εργαστηρίου. Το απέδειξαν αυτό οι ιατρικές έρευνες και μελέτες που δεν έδειχναν τελικά ποιοι είναι εκείνοι οι «ολικοί αριστοποιητές» της εξίσωσης αναχαίτισης του ιού.

Η αλήθεια είναι οτι η πανδημία εδώ και δύο χρόνια έχει εγκαταστήσει σε κοινωνίες και άτομα μια αναπαράσταση σταδιακά μεταβαλλόμενης ορθολογικότητας. Και είναι αυτή ακριβώς που δεν επιτρέπει στους ειδικούς να προβούν σε συγκεκριμένους βέλτιστους στόχους.

Οι δε κυβερνήσεις σύρθηκαν από την υπερβολική πεποίθηση περί ορθολογικών δρώντων πολιτών στις κοινωνίες αλλά και από την ιδεοληψία περί υψηλής αποτελεσματικότητας των ανορθολογικών στην πλειονότητά τους μέτρων.
Κάπως έτσι, η διαπιστωμένη «περιορισμένη ορθολογικότητα» των πολιτών συναντά και εφάπτεται, δύο χρόνια τώρα, με την ατελή στρατηγική της εξουσίας που βρήκε την ευκαιρία να εγκαθιδρύσει μια ιδιόμορφη κοινωνική μηχανική ξεχνώντας εσκεμμένα ότι πρωταρχικός στόχος έπρεπε να είναι ο περιορισμός της πανδημίας και όχι αυτός των ελευθεριών και των δικαιωμάτων, δηλαδή ο έλεγχος του πληθυσμού.

Σε κάθε περίπτωση, η εμπιστοσύνη στην επιστήμη υπερισχύει αυτής στην εξουσία.

Η δεύτερη επιδιώκει παντού στον πλανήτη να πλάσει την πραγματικότητα σύμφωνα με τη βιοπολιτική. Ο ιός αποδείχθηκε- τώρα με την απότομη υπερμετάδοση του και την ήπια μετάλλαξη - ότι δεν αναχαιτίζεται με την κοινωνική μηχανική και τις «διανοητικές στρατηγικές» περιορισμού της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τα μέτρα αποφυγής συνωστισμού και αποτροπής μετάδοσης του ιού μάλλον έχουν κάτι από τους στίχους του Ευριπίδη στη Μήδεια, που παρέθεσα στην αρχή...