Θανάσης Καραναστάσης: Η χαμένη μαγεία του ραδιοφώνου

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θανάσης Καραναστάσης

Η 13η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου. Εφέτος η ημέρα αυτή συνδυάστηκε και με τη­ συμπλήρωση 100 χρόνων από την έναρξη λειτουργίας του μέσου αυτού.

Το ραδιόφωνο, πολύ πριν εμφανιστεί η τηλεόραση, υπήρξε η κύρια πηγή ενημέρωσης του κόσμου.
Τυχαίνει να γνωρίζω το μέσο, ως ακροατής αλλά και ως συνεργάτης του για κάποια χρόνια.

Από τα παιδικά μου χρόνια, ακούγοντας ραδιόφωνο, καταγράφηκαν στη μνήμη μου ορισμένα ιστορικά γεγονότα. Θυμάμαι ακόμη κάποιες ημερομηνίες ή χρονολογίες που συνέβησαν αυτά.
Από το ραδιόφωνο άκουσα για τον θάνατο του Στάλιν, το 1953.

Η κρίση του Σουέζ το 1056 και η εισβολή των Σοβιετικών στη Βουδαπέστη, την ίδια χρονιά, από το ραδιόφωνο ακούστηκαν.

Το ραδιόφωνο μετέδιδε τα γεγονότα από τον απελευθερωτικό αγώνα των Κυπρίων τη δεκαετία του 1950.

Στο χωριό μου οι απλοί άνθρωποι παρακολουθούσαν κάθε βράδυ από τα ραδιόφωνα των καφενείων τα «Χρονικά της ημέρας».

Και άκουγαν τα «πύρινα» σχόλια του Δημήτρη Πουρνάρα που στηλίτευε τις βαρβαρότητες των άλλων κατακτητών της Κύπρου. Όλοι οι Έλληνες είχαν συγκλονιστεί τότε από τον απαγχονισμό των αγωνιστών Καραολή και Δημητρίου.

Εδώ στη Ρόδο, το μεσημέρι της 25ης Μαρτίου του 1959 έψαχνα στο ραδιόφωνο που είχαμε στην κουζίνα να βρω κάποιο μουσικό πρόγραμμα.

Και άκουσα ξαφνικά μέσα από τη συσκευή τον ασυρματιστή του Λιμεναρχείου να ψάχνει να εντοπίσει κάποιο σήμα από το πλοίο «Δωδεκάνησος».
Αργότερα, έγινε γνωστό το ναυάγιο που συνέβει βόρεια του «Κάβου Κριού» και πήρε μαζί του στον βυθό 25 ψυχές.

Ένα συγκλονιστικό γεγονός που βύθισε στο πένθος όλους τους νησιώτες.
Τα ραδιοκύματα είχαν φέρει στα σπίτια μας τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, του προέδρου Κέννεντυ, την κρίση των πυραύλων στην Κούβα που κόντεψε να τινάξει τον πλανήτη στον αέρα.

Την περίοδο της χούντας, οι Έλληνες αναζητούσαν, ενημέρωση στους ραδιοφωνικούς σταθμούς του BBC και της DEUTSCHE WELLE.

Εκείνα τα χρόνια το ραδιόφωνο ήταν μέσο ενημέρωσης, ψυχαγωγίας και εστία παραγωγής πολιτισμού. Οι εκπομπές λόγου υπήρξαν ανεπανάληπτες.

Διότι, τα στούντιό του φιλοξενούσαν σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο των γραμμάτων, της τέχνης, του θεάτρου και της μουσικής.

Θα έπαιρνε μεγάλη έκταση αυτό το κείμενο αν ανέφερα ονόματα ηθοποιών, συγγραφέων, μουσικών και επιστημόνων διαφόρων κλάδων.

Οι εκφωνητές και οι παρουσιαστές εκπομπών ήταν άτομα με μόρφωση και βαθιά καλλιέργεια.

Η εκφορά του λόγου τους χαρακτηριζόταν από σωστή άρθρωση και προσεγμένη ορθοφωνία. Τα Ελληνικά τους ήταν υπέροχα.

Το ραδιόφωνο ασκούσε τότε σπουδαιό παιδευτικό ρόλο. Ένα πρόγραμμα ήταν όλο κι όλο κι όμως μετέδιδε τραγούδια και μουσικές όλων των ειδών, ελληνικών και ξένων.
Υπήρχαν μουσικές εκπομπές με δημοτικά τραγούδια απ’ όλη την Ελλάδα, με ελαφρά και λαϊκά τραγούδια.

Το ραδιόφωνο μάς έκανε γνωστούς τους μεγάλους συνθέτες, τους εμγάλους στιχουργούς και τους μεγάλους τραγουδιστές.
Από το ίδιο μέσο, ακούγαμε υπέροχα ξένα τραγούδια, ιταλικά, γαλλικά, αγγλικά και αμερικάνικα, νοτιοαμερικάνικα και άλλα.

Τις μεγάλες ορχήστρες της εποχής, αλλά και τη συμφωνική μουσική από το ραδιόφωνο τις απολαύσαμε.
Είχε μία «μαγεία» το μέσο αυτό, το πιο μαζικό μέσο επικοινωνίας.

Και το πλεονέκτημα να ακούγεται παντού, στο τραπέζι, στο κρεβάτι, στο αυτοκίνητο, στη δουλειά, παντού.

Το ραδιόφωνο κάνει τον άνθρωπο να ταξιδεύει νοερά, του εξάπτει τη φαντασία. Αλλά όσα περιγράφω πιο πάνω έχουν σήμερα χαθεί. Η ιδιωτική ραδιοφωνία ισοπέδωσε την ποιότητα του μέσου.

Yπάρχουν στις μέρες μας δεκάδες ραδιοσταθμοί που εκπέμπτουν τα ίδια προγράμματα πάνω-κάτω. Έχει γεμίσει ο αέρας από τις φλυαρίες ασχέτων και απαίδευτων παρουσιαστών. Ο λόγος τους ρηχός και συχνά ανυπόφορος. Το κακό γούστο έχει επικρατήσει και στις μουσικές εκπομπές. Τα μεγάλα τραγούδια έχουν μπει στο «ψυγείο».

Σπανιώτατα ακούγεται κάποιο καλό τραγούδι, το οποίο δεν αφήνουν να ακουστεί ολόκληρο αφού μιλούν πάνω σ’ αυτό. Οι σημερινοί νέοι δεν μπορούν να έχουν σύγκριση με αυτά, που ακούγαμε εμείς παλαιότερα. Δεν μπορούν να συλλάβουν την ομορφιά των ήχων που γέμιζαν τ’ αυτιά μας.

Λυπούμαι που το λέω, αλλά τα ραδιόφωνα, όσα κι αν είναι, προσφέρουν στις μέρες μας κακή ποιότητα ενημέρωσης, «κακοποιούν» την ελληνική γλώσσα και οι μουσικές εκπομπές τους είναι... για κλάματα, κυριολεκτικά για κλάματα.