Δ. Προκοπίου: Τουρισμός και τοπικές οικονομίες

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Δημήτρης Προκοπίου

Το τουριστικό φαινόμενο, που περιγράφεται ως η ανάγκη του ανθρώπου να φύγει από τον τόπο της μόνιμης κατοικίας του, να ανακαλύψει καινούργιους κόσμους και να αποκτήσει εμπειρίες, είναι πολύ παλιό.

Η αφετηρία του εντοπίζεται από την αρχαιότητα, συνεχίζεται στον μεσαίωνα και την αναγέννηση και φτάνει, με διαφορετική βέβαια μορφή, μέχρι σήμερα. Το τουριστικό φαινόμενο κατά την αρχαιότητα χαρακτηρίσθηκε από την επιθυμία των ανθρώπων να ανακαλύψουν καινούργια εδάφη, να ασκήσουν εμπορικές δραστηριότητες, καθώς και να παρακολουθήσουν θρησκευτικές τελετές.

Σε κάθε περίπτωση, συνδέεται με την εξέλιξη των μέσων μαζικής μεταφοράς και προϋποθέτει συνθήκες ειρήνης, επιθυμία για επικοινωνία και την ύπαρξη οργανωμένων κοινωνιών. Οι πρώτες μορφές είναι ο θρησκευτικός και ο αθλητικός, από την Αρχαία Ελλάδα.

Ο τουρίστας, στην Αρχαία Ελλάδα ήταν ιερός και προστατευόμενος από τον θεό Δια και έχρηζε ιερής μεταχείρισης. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες και η επίσκεψη σε ιερούς τόπους, όπως η Δήλος και η παρουσία στα Ελευσίνια Μυστήρια για μυημένους και μη, που διανυκτέρευαν στους χώρους λατρείας, ήταν φυσικά παραδείγματα θρησκευτικού τουρισμού.

Στην Αναγέννηση, ιδιάζοντα ρόλο για την εξέλιξη του Τουρισμού έπαιξαν οι τέχνες, οι εφευρέσεις και οι ανακαλύψεις των νέων χωρών. Η εκκλησία αποτελεί τον κυριότερο «χρηματοδότη» των τεχνών και το κέντρο της ακαδημαϊκής δραστηριότητας. Εφευρέσεις, όπως η πυξίδα και ο αστρολάβος, βοήθησαν τους ανθρώπους να ικανοποιήσουν την περιέργειά τους και να ταξιδεύουν σε άγνωστες θάλασσες. Οι πρώτοι ήταν οι Πορτογάλοι ως οι ιδρυτές της παγκοσμιοποίησης, που έκαναν τον γύρο του κόσμου.

Τότε, φυσικά, με τη δυσκολία στις μεταφορές, ο τουρισμός ήταν ασφαλώς αειφόρος. Φυσικά, ο τουρισμός αναπτύχθηκε μετά τη βιομηχανική επανάσταση με τα πλοία και τα τρένα με ατμομηχανή. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, για την ανάπτυξη των αερομεταφορών, σταδιακά ο τουρισμός έγινε μαζικός.

Τότε, εντάθηκε και η τουριστική ανάπτυξη, και η μαζικοποίηση του φαινομένου. Η φέρουσα ικανότητα στον τουρισμό ως έννοια υπάρχει από το 1930 στις ΗΠΑ, σχετικά με το «πόσους τουρίστες αντέχουν την ημέρα τα εθνικά πάρκα».

Ο αειφόρος τουρισμός δεν υφίσταται στις περιοχές που είναι μονοκαλλιέργεια, δεν υφίσταται σε ιδιωτικές παραλίες, παρά μόνο περιορισμένες. Ο αειφόρος τουρισμός δεν υπάρχει, όταν οι προορισμοί δεν έχουν δικά τους προσόντα, είτε τρόφιμα είτε βιοτεχνικά. Ο τουρίστες αναζητούν τοπικά προϊόντα και εδέσματα. Το ελληνικό πρωινό, όπου εφαρμόζεται, πέτυχε. Σήμερα, πολλοί τουρίστες θέλουν να αγοράζουν ντόπια προϊόντα από τα μαγαζιά ώστε να τρώνε μόνο τοπικά εδέσματα. Μικροί βιοτέχνες παράγουν σουβενίρ, ενώ στα νησιά μας παράγονται τρόφιμα διαφόρων ειδών και ποτά, κρασί και άλλα. Η Ρόδος έχει αξιόλογη ακόμα παρουσία στον πρωτογενή τομέα. Σε προορισμούς όπως η Μαδέρα, στα σούπερ μάρκετ υπάρχουν ειδικές προθήκες για τοπικά προϊόντα,.

Ο αειφόρος τουρισμός αναφέρεται σε βιώσιμες πρακτικές μέσα και από την τουριστική βιομηχανία, σε ανάπτυξη με σχεδιασμό, με προσοχή στο περιβάλλον. Αειφόρος τουρισμός χωρίς κέντρα επεξεργασίας λυμάτων, δεν υπάρχει. Επίσης, προϋποθέσεις για τουριστική ανάπτυξη είναι και η εξασφάλιση υδάτων και η χρήση των υδάτων από βιολογικούς καθαρισμούς για άρδευση. Αειφόρος τουρισμός είναι και οι τοπικοί αγρότες να έχουν νερό για τα χωράφια τους.

Οι σύγχρονοι άξονες τουριστικής ανάπτυξης είναι μια φιλοδοξία να αναγνωρίσουμε όλες τις επιπτώσεις του τουρισμού, τόσο θετικές όσο και αρνητικές και να καταλήξουμε στην ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων και στη μεγιστοποίηση των θετικών.