Γιάννης Σαμαρτζής: Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Οικονομική Ανάπτυξη της Ελλάδας

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής
Οικονομολόγος

Η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) το 1981, και μετέπειτα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και την Ευρωζώνη, αποτελεί τον καθοριστικότερο παράγοντα διαμόρφωσης της σύγχρονης ελληνικής οικονομίας. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από οικονομικές κρίσεις, έντονο ανταγωνισμό και ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις, η συμμετοχή της Ελλάδας σε μια ισχυρή ένωση κρατών προσφέρει σταθερότητα, ευκαιρίες και προοπτικές ανάπτυξης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μια ένωση κρατών που συνεργάζονται σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο με στόχο την ειρήνη, την ανάπτυξη και τη βελτίωση της ζωής των πολιτών. Ο ρόλος της είναι σημαντικός, καθώς επηρεάζει πολλούς τομείς της καθημερινότητας.

Στον οικονομικό τομέα, η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει οικονομικά τη χώρα μέσω διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων, όπως είναι του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ, της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), κ.ά. Σημαντικά κονδύλια κατευθύνονται σε έργα υποδομών, όπως οδικά δίκτυα, λιμάνια και ψηφιακά συστήματα, που συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό της οικονομίας. Παράλληλα, ενισχύονται μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγροτικές δραστηριότητες και νεοφυείς επιχειρήσεις, ενθαρρύνοντας την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η χρηματοδότηση δράσεων που σχετίζονται με την πράσινη ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί βασικό στόχο της Ένωσης.

Η Ελλάδα υπήρξε διαχρονικά ένας από τους μεγαλύτερους καθαρούς αποδέκτες κοινοτικών πόρων.
Συγκεκριμένα:
Από τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ) της δεκαετίας του '80 μέχρι το σημερινό ΕΣΠΑ 2021-2027, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διοχετεύσει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την καινοτομία, την έρευνα και την εκπαίδευση.

Από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0, που εγκρίθηκε στις 13 Ιουλίου 2021 από το Συμβούλιο Οικονομικών Δημοσιονομικών Θεμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ecofin). Το Σχέδιο «Ελλάδα 2.0» 2021-2026, περιλαμβάνει 106 επενδύσεις και 68 μεταρρυθμίσεις, κατανεμημένες σε 4 πυλώνες. Με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας η Ελλάδα εξασφάλισε πόρους 36 δισ. ευρώ, και περιλαμβάνει δεκάδες επιχορηγήσεις και δάνεια για να χρηματοδοτήσει την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τον εκσυγχρονισμό του κράτους, ενισχύοντας έτσι την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Χωρίς την ευρωπαϊκή Συγχρηματοδότηση Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), ο χάρτης των υποδομών της χώρας θα ήταν εντελώς διαφορετικός. Έγιναν έργα πνοής, όπως η Εγνατία Οδός, η Ιόνια Οδός, το Μετρό της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», καθώς και η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν σε τεράστιο βαθμό από τα ευρωπαϊκά ταμεία (Ταμείο Συνοχής κ.ά.). Επίσης, έγινε υποστήριξη σε δίκτυα οπτικών ινών και ηλεκτρικές διασυνδέσεις (π.χ. διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική χώρα).

Με το πρόγραμμα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ο ελληνικός πρωτογενής τομέας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, όπως είναι:
● η εισοδηματική στήριξη, με άμεσες ενισχύσεις προς τους Έλληνες αγρότες που εξασφαλίζουν ένα βασικό εισόδημα, διατηρώντας έτσι ζωντανή την ύπαιθρο.
● ο εκσυγχρονισμός, με προγράμματα για νέους αγρότες, όπως σχέδια βελτίωσης και ανάπτυξη βιολογικής γεωργίας που βοηθούν τον κλάδο να γίνει πιο ανταγωνιστικός, παρά τις δομικές δυσκολίες της ελληνικής γης (μικρός κλήρος).

Στον συναλλαγματικό τομέα, η υιοθέτηση του ευρώ εξαφάνισε τον συναλλαγματικό κίνδυνο και, αρχικά, μείωσε κατακόρυφα το κόστος δανεισμού της χώρας. Ωστόσο, η απώλεια της νομισματικής πολιτικής (αδυναμία υποτίμησης του νομίσματος) φανέρωσε προβλήματα ανταγωνιστικότητας.

Επιπλέον, η συμμετοχή της Ελλάδας στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά επιτρέπει την ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και εργαζομένων. Οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να εξάγουν τα προϊόντα τους σε εκατομμύρια καταναλωτές χωρίς τελωνειακούς περιορισμούς, γεγονός που ενισχύει τις επενδύσεις και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας.

Τέλος, η χώρα μας, με τα τρία προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής (Μνημόνια), μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΣΜ), σε συνεργασία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), δανείστηκε συνολικά ποσό που ξεπερνά τα 280-290 δισεκατομμύρια ευρώ, όταν η χώρα έχασε την πρόσβαση στις αγορές, αποτρέποντας μια άτακτη και καταστροφική χρεοκοπία.

Στον πολιτικό τομέα, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών και τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην Ευρώπη. Ένας από τους βασικούς της στόχους είναι η ενίσχυση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, δηλαδή η εφαρμογή κανόνων που προστατεύουν τα δικαιώματα των πολιτών και εξασφαλίζουν τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Τα κράτη-μέλη συνεργάζονται για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, όπως η μετανάστευση, η ασφάλεια και η προστασία του περιβάλλοντος. Με αυτόν τον τρόπο, επιτυγχάνεται μεγαλύτερη σταθερότητα και συνεργασία στην Ευρώπη.

Κατά συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως πλαίσιο συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών της. Μέσα από κοινές πολιτικές και στρατηγικές, τα κράτη-μέλη αντιμετωπίζουν συλλογικά προκλήσεις όπως η ενεργειακή κρίση, η κλιματική αλλαγή και οι διεθνείς οικονομικές αναταράξεις. Η κοινή αυτή προσπάθεια ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ της Ελλάδας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στον κοινωνικό τομέα, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει προγράμματα που βοηθούν τους πολίτες, όπως π.χ. το Erasmus, το οποίο επιτρέπει σε φοιτητές να σπουδάσουν σε άλλες χώρες και να αποκτήσουν νέες εμπειρίες. Έτσι, συμβάλλει στη δημιουργία μιας πιο ανοιχτής και πολυπολιτισμικής κοινωνίας, όπου οι νέοι μπορούν να αναπτύξουν τις ικανότητές τους και να ενισχύσουν τις προοπτικές τους για το μέλλον. Επίσης, η ΕΕ προστατεύει τα δικαιώματα των εργαζομένων και των καταναλωτών, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.

Επομένως, ο κοινωνικός ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να διασφαλίζει την ευημερία των πολιτών, να προωθεί την ισότητα και να ενισχύει την αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της. Μέσα από τις πολιτικές της, επιδιώκει τη δημιουργία μιας κοινωνίας όπου όλοι οι πολίτες έχουν ίσες ευκαιρίες και δυνατότητες ανάπτυξης.

Ωστόσο, η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεπάγεται και υποχρεώσεις. Η Ελλάδα οφείλει να ακολουθεί κοινούς οικονομικούς κανόνες, να διατηρεί δημοσιονομική πειθαρχία και να εφαρμόζει μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη σταθερότητα. Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η χώρα κλήθηκε να εφαρμόσει αυστηρά μέτρα προσαρμογής, τα οποία προκάλεσαν κοινωνικές αντιδράσεις. Παρά τις δυσκολίες, οι κανόνες αυτοί αποσκοπούν στη διασφάλιση της οικονομικής ισορροπίας και στην αποφυγή μελλοντικών κρίσεων.

Συμπερασματικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με στόχο την ειρήνη, την οικονομική ανάπτυξη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Τα κράτη-μέλη, παρότι διατηρούν την εθνική τους κυριαρχία, συνεργάζονται σε πολλούς τομείς για το κοινό καλό. Αυτό ενισχύει τη σταθερότητα και τη δυνατότητα επίλυσης των προβλημάτων τους μέσω του διαλόγου.

Ο δε ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Προσφέρει χρηματοδότηση, σταθερότητα και πρόσβαση σε μια μεγάλη αγορά 450 εκατ. πολιτών, ενώ, παράλληλα, απαιτεί υπευθυνότητα και συνετή διαχείριση. Η ουσιαστική αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η Ένωση, σε συνδυασμό με σωστό εθνικό σχεδιασμό, μπορεί να οδηγήσει τη χώρα μας σε μια πορεία βιώσιμης ανάπτυξης και ευημερίας για τις επόμενες γενιές.