Φιλήμονας Χατζηκωνσταντής: Ο Ροδίτης που είχε υπηρετήσει στο πολεμικό ναυτικό ως βατραχάνθρωπος και έπαιξε ενεργό ρόλο στα επεισόδια του 1976

Μιχάλης Μαστής

Ο Φιλήμονας Χατζηκωνσταντής είναι ένας από τους χιλιάδες Ροδίτες που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των μεγάλων αντιαμερικανικών κινητοποιήσεων του Μαΐου του 1976 στη Ρόδο. Νέος τότε, μόλις 25 ετών, συμμετείχε ενεργά στις διαδηλώσεις εναντίον της παρουσίας του αμερικανικού στόλου στο νησί, σε μια περίοδο που η οργή για την κυπριακή τραγωδία παρέμενε ζωντανή στην ελληνική κοινωνία.

Μιλώντας στη «Ροδιακή», ο ίδιος θυμάται εκείνες τις ημέρες με συγκίνηση αλλά και περηφάνια. «Τότε στη Ρόδος είχε παλικάρια», λέει χαρακτηριστικά, θέλοντας να περιγράψει το κλίμα της εποχής και τη μαζική συμμετοχή των νέων ανθρώπων στις κινητοποιήσεις. Όπως τόνισε, οι Ροδίτες αντιδρούσαν δυναμικά σε οτιδήποτε θεωρούσαν ότι έβλαπτε τον ελληνικό λαό. «Ό,τι ήτανε που δεν μας άρεσε στον ελληνικό λαό αντιμετωπίζαμε με διάφορες διαδηλώσεις», αναφέρει.

Εκείνη την εποχή εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος εργολάβος, ενώ σήμερα δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον χώρο των ενοικιάσεων αυτοκινήτων και μοτοποδηλάτων, διατηρώντας επί δεκαετίες επιχείρηση στην πόλη της Ρόδου. Παρά τα χρόνια που πέρασαν, η μνήμη των γεγονότων του 1976 παραμένει ζωντανή μέσα του.

Ο ίδιος περιγράφει πως η αντίθεση απέναντι στον αμερικανικό στόλο ήταν καθολική. «Με τίποτα δεν θέλανε τον Αμερικάνικο στόλο μετά τα γεγονότα της Κύπρου», δηλώνει στη «Ροδιακή», αποτυπώνοντας το κλίμα οργής που επικρατούσε τότε στο νησί αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Οι διαδηλωτές, όπως θυμάται, ήταν κυρίως νέοι άνθρωποι. «Όλοι νεαροί. Δυνατά παιδιά. Δηλαδή πιστεύανε. Αυτό που κάνανε το πιστεύανε». Παρά την ένταση και την παρουσία ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων, οι Ροδίτες δεν υποχώρησαν. Για πρώτη φορά εκείνη την περίοδο, η κυβέρνηση έστειλε τα ΜΑΤ στη Ρόδο, γεγονός που προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Φιλήμονα Χατζηκωνσταντή, ο φόβος δεν κυριάρχησε στους διαδηλωτές. «Δεν φοβόμαστε γιατί είμαστε μια γροθιά όλοι», τονίζει χαρακτηριστικά. Η αίσθηση ενότητας ήταν τόσο ισχυρή, ώστε, όπως περιγράφει, οι συγκεντρωμένοι παρέμειναν αποφασισμένοι να συνεχίσουν την κινητοποίηση παρά την αστυνομική πίεση.

Ο ίδιος είχε υπηρετήσει στο Πολεμικό Ναυτικό ως βατραχάνθρωπος και, όπως λέει, ανέλαβε έναν άτυπο ηγετικό ρόλο μέσα στη διαδήλωση προκειμένου να αποφευχθεί ο πανικός και η διάλυση του πλήθους. «Ανάλαβα σαν αρχηγός εκεί για να μην διαλύσει η διαδήλωση και τους έκατσα όλους κάτω»,. Με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα έδινε οδηγίες στους συγκεντρωμένους για το πώς να αντιδράσουν σε περίπτωση επέμβασης των ΜΑΤ.

Τα γεγονότα εκείνης της περιόδου είχαν και προσωπικό κόστος για πολλούς συμμετέχοντες. Έναν χρόνο αργότερα, ο Φιλήμονας Χατζηκωνσταντής συνελήφθη και οδηγήθηκε στο δικαστήριο για τη συμμετοχή του στις κινητοποιήσεις. Όπως θυμάται, στο πλευρό των κατηγορουμένων στάθηκε ο νεαρός τότε ο αείμνηστος δικηγόρος Δημήτρης Τσοβόλας, ο οποίος κατέβηκε στη Ρόδο για να τους υπερασπιστεί. Παρών ήταν επίσης και ο μετέπειτα πολιτικός, βουλευτής και Νομάρχης Δωδεκανήσου κ. Γιάννης Παρασκευάς, τότε φοιτητής.

Παρά τη δικαστική περιπέτεια, ο ίδιος δεν δείχνει να μετανιώνει για τη συμμετοχή του στις διαδηλώσεις. Αντιθέτως, θεωρεί πως οι κοινωνικοί αγώνες και οι μαζικές κινητοποιήσεις έχουν πάντα αποτέλεσμα. «Οπωσδήποτε, πάντα έχει αποτέλεσμα. Πάντα υπάρχει ανταπόκριση», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στη στάση που πρέπει να κρατούν οι νεότερες γενιές απέναντι στα κοινωνικά και εθνικά ζητήματα. Πιστεύει ότι οι νέοι άνθρωποι δεν πρέπει να μένουν αδιάφοροι απέναντι σε όσα θεωρούν άδικα. «Πρέπει ο νέος να μην κάθεται. Να υποστηρίζει τον τόπο του. Να αντιδρά», δηλώνει με σαφήνεια.

Η μαρτυρία του Φιλήμονα Χατζηκωνσταντή φωτίζει μια σημαντική αλλά λιγότερο γνωστή σελίδα της σύγχρονης ιστορίας της Ρόδου. Τα γεγονότα του Μαΐου του 1976 αποτύπωσαν την έντονη πολιτική ευαισθησία της τοπικής κοινωνίας, αλλά και τη δύναμη που μπορεί να αποκτήσει μια κοινωνία όταν λειτουργεί συλλογικά και με κοινό στόχο.

Σχεδόν πέντε δεκαετίες αργότερα, οι αναμνήσεις εκείνων που έζησαν τα γεγονότα παραμένουν πολύτιμες. Όχι μόνο ως ιστορικές μαρτυρίες, αλλά και ως υπενθύμιση μιας εποχής όπου η συμμετοχή, η συλλογικότητα και η πίστη σε ιδανικά αποτελούσαν καθημερινό κομμάτι της ζωής πολλών νέων ανθρώπων της Ρόδου.