Δημοσιονομική εξυγίανση και οικονομική ανάπτυξη

Η έξοδος από την κρίση επιβάλλει πρώτιστα υπερκομματική ειλικρινή συνεννόηση.

«...Όλοι συμφωνούμε, ότι η οικονομία μας μπορεί να απειληθεί με κατάρρευση. Όλοι συμφωνούμε, ότι είναι ανάγκη να αποτρέψουμε αυτή. Όλοι, τέλος, θα πρέπει να μοχθήσομε και να υποβληθούμε σε καθολικές και επώδυνες θυσίες. Παρά ταύτα, διαφωνούμε στη μεθόδευση της αντιμετωπίσεως της κρίσης αυτής. Διαφωνίες που υπαγορεύονται κατά ένα μέρος από διαφορετική εκτίμηση των μέτρων, που χρειάζονται για τη θεραπεία της και από το άλλο από κομματικές σκοπιμότητες. Εάν, όμως, όπως πιστεύω, όλοι θέλουμε το καλό αυτού του τόπου, δεν είναι εύκολο να αναζητήσουμε κοινές θέσεις, ως προς τα μέσα της θεραπείας της κρίσεως και να παραμερίσουμε τις κομματικές αντιπαραθέσεις, που αποτελούν ανεπίτρεπτη πολυτέλεια σε κρίσιμες στιγμές, όπως οι σημερινές;» Κωνσταντίνος Καραμανλής Θεσσαλονίκη 27.10.1992 Ένα χρόνο μετά την εξαγγελία από τον Πρωθυπουργό κ. Γεώργιο Α. Παπανδρέου από το ακριτικό Καστελλόριζο της Δωδεκανήσου της Συμφωνίας του Μνημονίου, 23.4.2010, και ενόψει των εξαγγελιών των νέων πρόσθετων μέτρων από τον ίδιο, όπως γράφτηκε, ο πασχαλινός γιορτινός τύπος των Αθηνών στην πλειοψηφία του, διέθεσε ανάλογο χώρο των κύριων άρθρων και σχολίων του επί του εν λόγω θέματος. Παράλληλα, όμως, φιλοξένησε και απόψεις ειδικών δικών μας και ξένων οικονομικών αναλυτών, μεταξύ, δε, αυτών και του πρώην Υπουργού Οικονομίας κ. Γιάννου Παπαντωνίου. Στις στήλες των προαναφερθέντων εντύπων απόλους αναλύθηκε πού βρίσκεται σήμερα η ελληνική οικονομία, καθώς και η πορεία του υπέρογκου ελληνικού δημόσιου χρέους. Εξάλλου, προ ημερών, δημοσιοποιήθησαν και οι απόψεις τού πρώην Πρωθυπουργού κ. Κώστα Σημίτη, ως και των πρώην Υπουργών Οικονομίας κ.κ. Αλ. Παπαδοπούλου και Ν. Χριστοδουλάκη. Εξόλων των αναλύσεων συμβαδίζει η σύμπτωση απόψεων, ανεξάρτητα με το "αλατοπίπερο" μερικών, ότι η επιλογή "Λιτότητα με Μνημόνιο", με τα "οριζόντια" μέτρα περικοπής μισθών κ.λπ., δεν είχαν το αναμενόμενο αποτέλεσμα στη διόρθωση του ελλείμματος. Εν των μεταξύ, και οι αγορές, οι πιστωτές μας, βλέποντας αυτά τα αποτελέσματα, είναι ακόμη πιο δύσπιστοι απόσο ήσαν πέρυσι τέτοια μέρα. Για όσους εξετάζουν, αντικειμενικά την διαμορφωθείσα οικονομική κατάσταση, τα γεγονότα αποκδεικνύουν, ότι η εφαρμοζόμενη πολιτική, αντί να ανατάξει την Οικονομία, την βυθίζει στην ανατροφοδοτούμενη ύφεση. Και ότι για να μπορέσει η χώρα μας αφ’ ενός να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, αφ’ ετέρου να παύσει να συνεχίζει να βρίσκεται στην τρομερή ύφεση, με όλα τα συνεπακόλουθα, επιπλέον, δε, να είναι συνεπής για όσα υπογράψαμε πέρυσι, θα πρέπει απαραιτήτως να προσαρμοστεί και αναπτυξιακά. Και μάλιστα το συντομότερο. Επιπρόσθετα, υποστηρίζεται από κορυφαίους πολιτικούς παράγοντες, ενταγμένους πολιτικά στο χώρο του ΠΑΣΟΚ, χωρίς να αντικρούεται πειστικά η επιχειρηματολογία τους, ότι η Ελλάδα: "...έχει τα χρήματα να εξυπηρετεί τα διάφορα δάνειά της μέχρι το τέλος του 2011, άρα έχει μπροστά της κάποιο χρόνο, (οκτώ μήνες), στον οποίο δεν πρόκειται να χρεωκοπήσει· και ο οποίος-χρόνος- τής δίνει τη δυνατότητα να προετοιμαστεί και να ορίσει η ίδια τούς όρους με τους οποίους θα γίνει η διαπραγμάτευση". Ακόμη και στις ιδιωτικοποιήσεις πρέπει με συμφέρουσες κινήσεις να υπολογίζονται σωστά η διαφορά μεταξύ πραγματικής και χρηματιστηριακής αξίας των μετοχών των ΔΕΚΟ. (Προκόπης Παυλόπουλος, Real News-23.4.2011). Επιπλέον, για να μιλάμε και καθαρά, χωρίς μειονεξίες: ούτε και τους πιστωτές μας, συμφέρει να επιδεινωθεί η κατάσταση της Ελλάδας, καθόσον ένα μεγάλο μέρος των ελληνικών ομολόγων, που υπολογίζεται στο 60%-70% βρίσκεται στις γερμανικές, γαλλικές κ.λπ. Τράπεζες. ʼλλωστε, για να το μεταφέρουμε και λίγο στο "ευτράπελο" όπως αναγράφει και σε τίτλο του το "Βήμα", 24.4.2011: "Δεν είμαστε πρωτάρηδες στα μνημόνια... αφού η χώρα μας άρχισε να δανείζεται πρωτού ακόμη γίνει κράτος και "δυστυχώς επτωχεύσαμεν" τέσσερις φορές". Ωστόσο, και μεις, εδώ που τα λέμε, πρέπει να στρωθούμε στα σοβαρά και να υλοποιήσουμε όλες τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες κατά διαστήματα εξαγγέλθηκαν και δεν προχώρησαν, είτε ψηφίστηκαν από τη Βουλή των Ελλήνων και δεν άρχισε η υλοποίησή τους, Έτσι, όμως, με ασπιρίνες θεραπεία δεν γίνεται. Η πραγματική οικονομία, η αγορά, η πάσης φύσης υγιής παραγωγή πρέπει να κινηθεί. Σήμερα καταναλώνουμε, χωρίς να παράγουμε και έχουμε, όπως όλοι ομολογούν, έναν τεράστιο δημόσιο αντιπαραγωγικό τομέα, που απομυζά χρήματα από όλους. Παράλληλα και ο ιδιωτικός τομέας στερείται παραγωγικότητας, οι δεν καταναλωτικές ανάγκες- ακόμη και αυτές σε γεωργικά προϊόντα-δεν καλύπτονται από την εγχώρια παραγωγή και αναπόφευκτα φουντώνουν οι εισαγωγές από την Τουρκία, Αίγυπτο, Αργεντινή κ.ά. Ο κ. Παπαντωνίου, συμφωνεί με τον κ. Χριστοδουλάκη, που ως γνωστό αμφότεροι διετέλεσαν Υπουργοί Οικονομίας επί Πρωθυπουργίας Σημίτη, πως το σχέδιο αναδιάρθρωση πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα στήριξης των υπερχρεωμένων χωρών, (συμπεριλαμβάνεται και η χώρα μας), όπως η ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, με αναστολή της Εθνικής συμμετοχής στη χρηματοδότηση των Κοινοτικών προγραμμάτων (ΕΣΠΑ), ώστε να αντισταθμιστούν οι αρνητικές επιπτώσεις της λιτότητας στην οικονομική δραστηριότητα. Επιβάλλεται να συνειδοτοποιήσουμε, κυβερνώντες και αντιπολιτευόμενοι, ότι το πρόβλημα στη χώρα μας και στην παρούσα φάση, είναι, πλέον, καθαρά πολιτικό σε μεγάλο βαθμό. Η δε κρίση, αν συνεχιστεί, όπως είναι σήμερα, τείνει να προσλάβει ανεξέλεγκτες καταστροφικές διαστάσεις. Ούτε και οι εκλογές, τις οποίες μερικοί-ευτυχώς ελάχιστοι-τις εισηγούνται δεν πρόκειται να δώσουν διέξοδο, ίσως περιπλέξουν περισσότερο τα πράγματα. Βρισκόμαστε σε μια Εθνική καμπή: η ύφεση δεν τιθασσεύετα, εάν συνεχιστεί η μέχρι σήμερα εφαρμοζόμενη οικονομική τακτική, η ανεργία εκτινάσσεται συνέχεια σε ασύλληπτα για τα ελληνικά δεδομένα αριθμούς, ο εξωτερικός δημόσιος δανεισμός δεν χαλιναγωγείται και ο πολιτικός κόσμος δε φαίνεται διατεθειμένος σε κάποιας μορφής συνεργασία για να βγει η χώρα από την τροχιά της οπισθοδρόμησης ή τουλάχιστο να μειωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις. Από τα λόγια και τις εξαγγελίες να περάσουμε στην πράξη, στο δέον γενέσθαι. Η κυβέρνηση επιβάλλεται να πει ξεκάθαρα, χωρίς ωραιοποιήσεις την διαμορφωθείσα κατάσταση, να ακούσει, χωρίς προκατάληψη ή τετελεσμένα γεγονότα όλες τις τοποθετήσεις των κομματικών σχηματισμών· ταυτόχρονα, όμως, να δεσμευθεί, ότι θα προχωρήσει σε ό,τι αποφασιστεί για το δημοσιονομικό σχέδιο που θα ακολουθηθεί για τη διέξοδο από την κρίση. Η Συμφωνία να είναι δεσμευτική είτε θα περιλαμβάνει, εκτός από τις μεταρρυθμίσεις, επιμήκυνση δανείων είτε αναδιάρθρωση αν κριθεί επωφελέστερο, όπως την πρότεινε ο πρώην Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης ή και άλλοι. Σύμφωνα με την έγκριτη εφημερίδα "Το Βήμα" τής 24.4.2011, επτά είναι τα σενάρια, αν η αναδιάρθρωση γίνει εθελοντικά, δηλαδή, με συμφωνία και των πιστωτών. 1) Βγαίνουμε στις αγορές. Το σενάριο αυτό, το οποίο υποστηρίζουν επίσημα οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, προβλέπει ότι η ελληνική κυβέρνηση-η Ελλάδα, εφαρμόζοντας το Μνημόνιο θα είναι σε θέση να βγει στις αγορές, αν όχι το 2012, στο τέλος του προγράμματος οικονομικής πολιτικής το 2013. 2) Με το δημόσιο χρέος να διαμορφώνεται γύρω στο 160% του ΑΕΠ ή και υψηλότερα, δύσκολα θα μπορούν να πεισθούν οι αγορές για τη βιωσιμόητα του χρέους. 3) Η επιμήκυνση. Να προταθεί στους κατόχους ομολόγων από τον ιδιωτικό τομέα, (κυρίως βορειοευρωπαϊκές τράπεζες), να αποδειχθούν επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των ομολόγων τους. 4) Η πλήρη αναδιάρθρωη. Αφορά την πλήρη αναδιάρθρωση του χρέους πριν από το2013, έτσι ώστε να γίνει βιώσιμο το συντομότερο δυνατόν και να απαλλαχθεί η χώρα από το βάρος. Μια τέτοια αναδιάρθρωση, αναφέρεται στην ανάλυση του "Βήματος", περιλαμβάνει σημαντικό "κούρεμα" και ταυτόχρονα επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής, με στόχο να προχωρήσει η δημοσιονομική εξυγίανση και να μπορέσει η Ελλάδα να επιστρέψει στις αγορές, ύστερα από μερικά χρόνια. 5) Αναδιάρθρωση δανείων Ε.Ε.-ΔΝΤ. Στο τέλος του Μνημονίου, τον Ιούνιο του 2013 περίπου, το ένα τρίτο του χρέους θα βρίσκεται στα χέρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Επίσης, ένα μεγάλο μέρος του χρέους, που σήμερα ανέρχεται σε 50 δισ. ευρώ, θα κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αναδιαρθρώνοντας αυτό το κομμάτι, το χρέος γίνεται διαχειρίσιμο και η Ελλάδα μπορεί να επιστρέψει στις αγορές. 6) Αναδιάρθρωση των δανείων του ιδιωτικού τομέα. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, προτείνεται σημαντικό “κούρεμα” στα ομόλογα των ιδιωτών. 7) Αναδιάρθρωση των δανείων της Ε.Ε., του ΔΝΤ και του ιδιωτικού τομέα. Η επιλογή αυτή αφορά την αναδιάρθρωση του χρέους που κατέχουν, τόσο η Ε.Ε. και το ΔΝΤ, όσο και ο ιδιωτικός τομέας κάποια στιγμή μετά τα μέσα του 2013. Με αυτόν τον τρόπο οι ζημιές που θα υποστεί ο ιδιωτικός τομέας θα περιοριστούν και έτσι οι επιπτώσεις στο σύστημα θα είναι μειωμένες. 8) Η Ελλάδα τίθεται σε διεθνή κηδεμονία. Εφαρμόζεται νέο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο με νέο Μνημόνιο και η χώρα μπαίνει σε διεθνή κηδεμονία. Σταδιακά όλο το χρέος προς ιδιώτες αποπληρώνεται και περνά στα χέρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Το "Βήμα" σχολιάζοντας την τελευταία αυτή περίπτωση, αναφέρει: “Το σενάριο αυτό πολιτικά δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από την Ελλάδα. Διότι κάποιοι θα υποστηρίξουν, ότι η αρχική βοήθεια των 110 δισ. ευρώ ήταν ένα δόλωμα για να οδηγήσουν τη χώρα στην κηδεμονία". *** Περαίνοντες την ανάπτυξη του θέματος του δημόσιου χρέους, επιβάλλεται να τονιστεί, ότι θα αποτελέσει ιστορικό ατόπημα να μη συμφωνήσουν σε κοινή γραμμή όλες, ει δυνατόν, οι πολιτικές παρατάξεις της χώρας. Επί του προκειμένου κρίνουμε σκόπικο να αναφέρουμε ενδεικτικά δύο παραδείγματα από την εποχή του τέλους του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου: της Δυτικής Γερμανίας και του Ισραήλ. Αναμφίβολα, η ανάδειξη της Δυτικής Γερμανίας σε παγκόσμια οικονομική υπερδύναμη επιτεύχθηκε κατά την περίοδο της συγκυβέρνησης των δύο μεγάλων κομμάτων της χώρας, του δεξιού Χριστιανοδημοκρατικού και του Κεντροαριστερού Σοσιαλδημοκρατικού, (δηλαδή της Νέας Δημοκρατίας και τους ΠΑΣΟΚ της Γερμανίας), υπό τον Καγκελλάριο Χέλμουτ Σμιτ. Επίσης, στο Ισραήλ, όταν τη δεκαετία του 1980 η Ισραηλινή οικονομία είχε ξεφύγει εντελώς, ο πληθωρισμός κάλπαζε και η οικονομική κρίση εξασθενούσε, η συγκυβέρνηση του ακροδεξιού Κόμματος Λικούντ και του Κεντροαριστερού Εργατικού Κόμματος, παραμερίζοντας, προς στιγμή της διαφορές τους, σταθεροποίησαν την οικονομική κατάσταση του Ισραήλ· ("Οικονομικός Ταχυδρόμος", 12.11.1992). Ας ευχηθούμε να πρυτανεύσει και στη χώρα μας, κατά την παρούσα κρίσιμη τωρινή στιγμή του Εθνικού μας βίου η επιβεβλημένη ειλικρινής συνεννόηση. * Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας