Αναστάσιος Κωνσταντάρος: Ο τουρισμός είναι ευλογία, όταν το όφελος φτάνει σε όλους

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αναστάσιος Κωνσταντάρος
Σύμβουλος Ανάπτυξης Θαλάσσιου Τουρισμού | CEO, BoatsAdvisorHub&Events

Ο τουρισμός αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις μεγαλύτερες ευλογίες για τους προορισμούς μας και ιδιαίτερα για τα ελληνικά νησιά. Δημιουργεί εισόδημα, θέσεις εργασίας, επιχειρηματικές ευκαιρίες, επενδύσεις και διεθνή αναγνωρισιμότητα. Κρατά τις τοπικές οικονομίες ζωντανές και δημιουργεί δυνατότητες που πολλές νησιωτικές κοινωνίες δύσκολα θα μπορούσαν να έχουν μέσα από άλλους παραγωγικούς κλάδους.

Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι πλέον μόνο πόσους επισκέπτες μπορούμε να προσελκύσουμε. Το ερώτημα είναι πόσο από το όφελος που δημιουργεί ο τουρισμός παραμένει στον τόπο και πόσους ανθρώπους τελικά αγγίζει.

Για να συνεχίσει ο τουρισμός να αποτελεί πραγματική ευλογία για τους προορισμούς μας, πρέπει η αξία που παράγει να διαχέεται σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας: στον ξενοδόχο και τον εστιάτορα, αλλά και στον παραγωγό, τον έμπορο, τον τεχνίτη, τον επαγγελματία, τον άνθρωπο του πολιτισμού, τον εργαζόμενο και τη νέα γενιά.

Αυτό απαιτεί πρώτα από όλα μια διαφορετική αντίληψη από εμάς τους ίδιους.

Οι τοπικές κοινωνίες δεν μπορούν να περιορίζονται στην αναπαραγωγή των ίδιων υπηρεσιών και των ίδιων επιχειρηματικών μοντέλων. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη διαφοροποίηση των προϊόντων, των υπηρεσιών και των εμπειριών που προσφέρουμε.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να έχει η ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα και των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων, γιατί εκεί βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η απαρχή της μοναδικότητας κάθε προορισμού. Η τοπική γη, οι καλλιέργειες, η κτηνοτροφία, η αλιεία, οι παραδοσιακές συνταγές, τα προϊόντα μικρών παραγωγών και οι τεχνικές που περνούν από γενιά σε γενιά δεν αποτελούν απλώς οικονομική δραστηριότητα. Αποτελούν κομμάτι της ταυτότητας, της ιστορίας και της αυθεντικότητας ενός τόπου.

Όσο περισσότερο αυτά τα προϊόντα συνδέονται με το τουριστικό προϊόν, τόσο περισσότερο η τουριστική δαπάνη επιστρέφει στην τοπική κοινωνία. Τοπικά προϊόντα στα ξενοδοχεία και στα εστιατόρια, επισκέψιμες μονάδες παραγωγής, αγροτουριστικές εμπειρίες, γαστρονομικές διαδρομές και ουσιαστική ανάδειξη της τοπικής προέλευσης μπορούν να μετατρέψουν τον τουρισμό σε πραγματικό μοχλό ενίσχυσης της πρωτογενούς παραγωγής.

Και ταυτόχρονα δημιουργούν κάτι ακόμη πιο σημαντικό: έναν λόγο για τον επισκέπτη να θυμάται τον προορισμό όχι μόνο για τη θάλασσα και το τοπίο του, αλλά για τις γεύσεις, τους ανθρώπους και τις ιστορίες του.

Η τοπική παραγωγή, η γαστρονομία, ο πολιτισμός, η αγροτική οικονομία, η δημιουργική βιομηχανία, ο θαλάσσιος τουρισμός, οι ειδικές μορφές τουρισμού και οι εμπειρίες που συνδέουν τον επισκέπτη πραγματικά με τον τόπο μπορούν να δημιουργήσουν νέες πηγές εισοδήματος και να διευρύνουν σημαντικά το οικονομικό αποτύπωμα κάθε επισκέπτη.

Ο στόχος δεν πρέπει να είναι απλώς να έρθει κάποιος στο νησί μας.

Πρέπει να του δώσουμε περισσότερους λόγους να γνωρίσει τον τόπο, να μετακινηθεί, να επισκεφθεί διαφορετικές περιοχές, να δοκιμάσει τοπικά προϊόντα, να γνωρίσει ανθρώπους και επιχειρήσεις και τελικά να αφήσει μεγαλύτερη αξία στην πραγματική οικονομία του προορισμού.

Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει και μια σημαντική ευθύνη για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται και αναπτύσσονται μέσα από την τουριστική οικονομία.

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη δεν μπορεί να αποτελεί απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας. Πρέπει να λειτουργεί ουσιαστικά και ανταποδοτικά προς τις κοινωνίες μέσα στις οποίες οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται και από τις οποίες αποκομίζουν σημαντικό μέρος της οικονομικής τους αξίας.

Επενδύσεις στην εκπαίδευση, στο περιβάλλον, στον πολιτισμό, στις τοπικές υποδομές, στη νέα γενιά, στην κοινωνική συνοχή και στην ποιότητα ζωής μπορούν να δημιουργήσουν μια νέα σχέση ανάμεσα στην τουριστική οικονομία και την κοινωνία.

Μια σχέση στην οποία ο πολίτης δεν αισθάνεται απλώς ότι «φιλοξενεί» τον τουρισμό, αλλά ότι συμμετέχει πραγματικά στα οφέλη του.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας: ο χρόνος.

Για πολλά χρόνια μετρούσαμε την επιτυχία κυρίως μέσα από τις αφίξεις και τις διανυκτερεύσεις κατά τους μήνες αιχμής. Σήμερα πρέπει να δούμε πολύ πιο σοβαρά τη διασπορά της τουριστικής κίνησης σε μεγαλύτερο μέρος του έτους.

Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν είναι απλώς ακόμη ένας τουριστικός στόχος.

Είναι βαθιά κοινωνική και αναπτυξιακή ανάγκη για τα νησιά.

Μια μεγαλύτερη τουριστική περίοδος δημιουργεί σταθερότερες θέσεις εργασίας, δίνει μεγαλύτερη ασφάλεια στις οικογένειες, επιτρέπει στις επιχειρήσεις να λειτουργούν με καλύτερο προγραμματισμό και δημιουργεί πραγματικά κίνητρα για τους νέους ανθρώπους να παραμείνουν στον τόπο τους.

Παράλληλα, η καλύτερη κατανομή των επισκεπτών μέσα στον χρόνο μπορεί να περιορίσει την πίεση των μηνών αιχμής στις υποδομές, στις μεταφορές, στο περιβάλλον και στην καθημερινότητα των κατοίκων. Μας επιτρέπει, δηλαδή, να περάσουμε από τη λογική της απλής διαχείρισης μεγάλων αριθμών επισκεπτών σε μια πιο επαγγελματική διαχείριση των τουριστικών ροών.

Ο τουρισμός δεν πρέπει να βρίσκεται απέναντι από την κοινωνία. Πρέπει να βρίσκεται μέσα στην κοινωνία.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα της επόμενης ημέρας για τους ώριμους τουριστικούς προορισμούς: να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο στο οποίο ο επισκέπτης, η επιχείρηση, ο εργαζόμενος, ο παραγωγός και ο κάτοικος αισθάνονται ότι αποτελούν μέρος της ίδιας αναπτυξιακής εξίσωσης.

Γιατί τελικά η επιτυχία ενός προορισμού δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το πόσοι ήρθαν.

Πρέπει να μετριέται από το τι άφησαν πίσω τους.

Σε εισόδημα.
Σε θέσεις εργασίας.
Σε ευκαιρίες για τη νέα γενιά.
Σε καλύτερες υποδομές.
Σε ισχυρότερο πρωτογενή τομέα.
Σε διατήρηση της τοπικής ταυτότητας.
Σε κοινωνική συνοχή.
Σε ποιότητα ζωής.

Όταν το τουριστικό όφελος διαχέεται πραγματικά στην κοινωνία, τότε ο τουρισμός δεν είναι απλώς μια μεγάλη οικονομική δραστηριότητα.

Είναι δύναμη ευημερίας για ολόκληρο τον τόπο.